logo

фарҳанг

ДАСТУРИ БУРУНРАФТ АЗ ХУШУНАТҲОИ ОИЛАВӢ

Олими равоншиноси тоҷик Маҳмадулло Давлатов таҳти унвони «Оила ва рушди шахсияти фарзандон» китоби тозанашри худро пешниҳоди хонандагон намуд. Дар китоб масоили муҳими педагогӣ ва равоншиносӣ дар ҳошияи андешаҳои орифонаи мутафаккир, файласуфу исломшиноси  маъруфи ҷаҳон Фатҳулло Гюлен мавриди таҳлил қарор гирифтаанд.

Дар расми рӯнамоии ин китоб бо иштироки доираи васеи олимони равоншинос ва равшанфикрони ҷомеа дар Китобхонаи миллӣ оид ба вижагиҳои ташаккули оилаи солим ва рушди ахлоқиву зеҳнии фарзандон гуфтугузори судманд анҷом гирифт. Таъкид шуд, ки бунёди ҷомеаи солим ба оилаи солим пайванди мустақим дошта, ба рушди миллат низ асос мегузорад.
Дар пешгуфтори китоб зикр мешавад, ки «ғояи асосии онро масъалаҳои муҳими марбут ба ҳаёти оилавӣ, чун ба роҳ мондани омодагии психологии ҷавонон барои бунёди оила, пешгирӣ ва паст намудани сатҳи хушунати хонаводагӣ, низоъҳои оилавӣ ва роҳҳои ҳалли онҳо, нақши сабру таҳаммул дар пойдории оила ва аҳамияти он ҳангоми мусибату мотамдорӣ, ташкили муҳиту фазои солими психологӣ дар хонавода дарбар мегиранд».
Маҳмадулло Давлатов, зимни рӯнамоии китоби хеш изҳор дошт, ки дар он перомуни мустаҳкам намудани оила бештар таваққуф шудааст, чунки дар ин самт бо вуҷуди андешидани тадбирҳои судманди давлатӣ то кунун як қатор падидаҳои манфӣ низ ба назар мерасанд. Дар ин робита, муаллиф беш аз пеш аз вайроншавии оилаҳо, ки ба ҷомеа ва тарбияи кӯдакон таъсири манфӣ дорад, изҳори ташвиш мекунад. М. Давлатов, изҳор дошт, ки «бо вуҷуди ҳама гуна чораҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ҳуқуқие, ки баҳри ҳифзу таҳкими оила равон шудаанд, қатъи никоҳ ҳанӯз ҳам афзуда истодааст». Ӯ омори се соли ахир дар ин самтро мавриди муқоиса қарор дода, тамоюли зиёдшавиро дарёфтааст, ки аз ҷумла, дар даҳ моҳи соли 2013 дар мамлакат зиёда аз 6002 мавриди қатъ гардидани ақди никоҳ сабт шуда, бисёре аз оилаҳои вайроншуда кӯдакони ноболиғ доранд. Ба гуфтаи ӯ, дар адабиёти психологӣ мафҳуми «ногузир будани ҷудошавии оила», «ногузирии талоқ» ҷой дорад, ки дар кодексҳои ҷиноятиву оилавӣ низ мавҷуд аст. Пас агар оила аз ҳам пошид, тақдири минбаъдаи он бояд чӣ гуна бошад? Ва ё нақши равоншинос дар ин маврид то кадом андоза таъсиргузор аст? Маҷмӯа ба ин суолҳо посухи равшан дода, бо такя ба таҷрибаи илми равоншиносӣ ва ҳикматҳои Фатҳулло Гюлен роҳи раҳоӣ аз ҳар гуна низои оилавӣ нишон дода шудааст. Дар ҳамин ҳол, Маҳмадулло Давлатов бар ин андеша аст, ки дар Тоҷикистон воқеан мавқеи зан баланд буда, он тавассути қонун ва сандаҳои меъёрии ҳуқуқӣ ҳифз мешавад. Духтарон низ зери ғамхории давлатанд, имтиёзҳое мисоли квотаҳо доранд. Аммо дар ҷомеаи мо ҷойгоҳи ҳамсар ва ё мавқеи арӯс беҳбудӣ мехоҳад ва ниёз ба донишҳои психологӣ дорад. Дар ин робита гуфта мешавад, ки дар аксар хонаводаҳо арӯсон, бахусус аз сӯи хушдоманҳо дучори ранҷу озор мегарданд. Пӯшида нест, ки вайроншавии оилаҳо низ аксаран бо ҳамин ҷурм, муносибати дурушти хушдоман ба миён меояд. Ҳар лаҳза метавон ба мисолҳое дар ин бора рӯ ба рӯ омад. Аммо танҳо ин омили вайроншавии оила нест, балки мушкили иқтисодию иҷтимоӣ, сатҳи саводнокӣ ва муҳоҷирати корӣ ҳам аз омилҳои пош хӯрдани оилаҳо дониста мешаванд. 
Аз ин рӯ, равоншиносон зарур мешуморанд, ба манзури ҷилавгирӣ аз ҳар гуна хушунати оилавӣ бояд волидайн бо донишҳои психологӣ мусаллаҳ бошанд. Аммо дар куҷо ва чи гуна анҷом гирифтани ин амал масъалаи печида аст. Зеро дар мо чунин як муассисаи вижа ё фанни таълимӣ дар макотиби таҳсилоти миёнаи  умумӣ вуҷуд надорад. Ба таъкиди М. Давлатов нобаробарии гендерӣ низ яке аз масъалаҳои ҳалталаб боқӣ мемонад. Зеро ҳанӯз ҳам баъзе аз ҳуқуқҳои модарон поймол мешаванд. Гузашта аз ин, дар ҷомеаи мо таваҷҷуҳ ба рушди кӯдак танҳо баъд аз таваллуд зоҳир мегардад. Аммо заминаи инкишофи кӯдак дар давраи то тавлид аст ва бояд ба ин ҷиҳати масъала низ таваҷҷуҳ зоҳир намуд.
Нафиса Юнусова, равоншиноси дигари тоҷик, китоби навро дастури муҳиму раҳнамои бурунрафт аз хушунати оилавӣ донист. Ӯ хушҳол аз он аст, ки ахиран таваҷҷуҳ ба илми равоншиносӣ бештар гардида, аҳолӣ дар ҳалли масъалаҳои печида ба равоншиносон рӯ меоранд. Ҳол он ки дар чанд соли пеш касе намедонист, ки психолог чи касеву ба кадом кор қодир аст. Зимнан, Н. Юнусова ҷонибдори он аст, ки дар макотиби таҳсилоти миёнаи умумӣ омӯзиши фанни маърифати оиладорӣ, ки феълан дар барномаи таълимӣ мавҷуд нест, роҳандозӣ шавад. Зеро мавҷудияти чунин як фанни таълимӣ заминасози оилаҳои устувор дар ҷомеа хоҳад буд.
Дар ҳамин ҳол, Ортиқи Қодир, ҳунарманди маъруфи тоҷик,  аз сатҳи пасти муошират, бахусус дар миёни аҳолии шаҳрнишини мамлакат ба шиддат нигаронӣ кард. Вай бо таассуф гуфт, ки феълан дар шаҳри Душанбе ҳарфҳои қабеҳ ва дашномҳои нороҳаткунанда ба гуфтори маъмулии бархе аз калонсолону ҷавонон табдил шудааст. Вале ҳеҷ як вокуниши ҷиддие аз сӯи доираҳои фарҳангӣ ба чунин рафторҳои ношоиста сурат намегирад. Ба андешаи ӯ, роҳи ислоҳи ин камбуди ҷомеа реша ба маърифати оила дорад. Зеро агар дар доираи оилаҳо фазои фарҳангӣ ҳукмрон бошад, муҳити ҷомеа низ дар рӯҳияи эҳтироми ҳамдигар солиму устувор хоҳад буд.    
Воқеан Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон масъалаи мавриди назарро ҳамеша дар маркази таваҷҷуҳ қарор дода, барномаҳои хоси давлатие дар ин самт пиёда намудааст, ки қабули  Қонуни  Ҷумҳурии  Тоҷикистон «Дар бораи  масъулияти падару  модар  дар  таълиму  тарбияи  фарзанд» намунаи намоёне аз ба ҳисоб меравад.
Ҳадафи умдаи қонун ислоҳи ҷомеа буда, наздиктарин роҳи ислоҳ ин аст, ки ҳар нафар бояд аз худ оғоз кунад. Агар падару модар ба фарзанд намуна шудан хоҳад, пас бояд ҳамеша дунболи гуфтори нек ва кору амали намунавӣ шитобад. Зеро таҷриба нишон додааст, ки тарбияи хуби фарзандон дар самти арзишҳои миллию динӣ аз оила маншаъ мегирад.
Фирӯзи РАҲМОНИЁН, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 14.03.2014    №: 51    Мутолиа карданд: 2655

24.06.2019


Президенти Филиппин моҳи октябр ба Россия меояд

Трамп бо Эрон омодаи гуфтушунид буданашро тасдиқ намуд

Дар Ҳиндустон афтидани хайма боиси марги 14 нафар шуд

СУҒД. Оғози мусобиқаи байналмилалӣ

"ФИЛОСОФИЯ ОТДЫХА" имкониятҳои сайёҳии Тоҷикистонро таҳлил намуд

Ҷаҳон дар як сатр

21.06.2019


Мулоқоти Хайринисо Юсуфӣ бо Валериу Кивер

Ҳамоиш бахшида ба таъмини устувории макроиқтисодӣ

Муаррифии натиҷаҳои фаъолият дар самти безараргардонии башардӯстонаи минаҳо

20.06.2019


Гумерова: «Омӯзгорони рус дар Тоҷикистон мондан мехоҳанд»

СММ: «Ҳиндустон дар нуфуси аҳолӣ баъди 8 сол аз Чин мегузарад»

Пекин тавсеаи ёрии иқтисодӣ ва башарӣ ба Сурияро зарур мешуморад

Дар Ҷопон ҷазои ҷисмонии кӯдаконро манъ карданд

Ҷаҳон дар як сатр

19.06.2019


Дар Кӯлоб Фестивали ҷумҳуриявии дӯстии ҷавонон баргузор шуд

Баррасии вазъ ва дурнамои ҳамкориҳо

Боздид аз Муассисаи давлатии «Боғи миллии Ваҳдат”

ПАНҶАКЕНТ. Омодагиҳо ба ҷашни фархунда

Писарбачаи тоҷик дар Хабаровск дӯсташро аз чоҳи оби ҷӯш наҷот дод

Тоҷикистону Беларус: «Муҳокимаи тақвияти ҳамкориҳои низомӣ»

Си Ҷинпин азми сафари Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дорад

Ҷаҳон дар як сатр

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед