logo

ҳуқуқ

МУШКИЛОТ ВА РУШДИ СИЁСАТИ ҲУҚУҚӢ

ё гуфтугӯи судманд дар ҳошияи конфронси илмӣ

Дар шаҳри Душанбе бо эҳтимоми Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон конфронси илмӣ- амалии ҷумҳуриявӣ таҳти унвони «Сиёсати ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон: рушд ва мушкилот» доир гардид. Дар ин ҳамоиши бонуфуз, ки ба таърихи таъсис ё худ панҷсолагии фаъолияти ин ниҳод рост омад, доираи васеи намояндагон аз Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҷумҳурӣ, мақомоти ҳокимияти қонунгузор, адлия, суд, прокуратура, муассисаҳои илмӣ ва созмонҳои ҷамъиятӣ ба ҳам омада, масоили гуногуни вобаста ба сиёсати ҳуқуқиро мавриди баррасӣ қарор доданд.

Дар ибтидо Маҳмад Раҳимов, директори Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҳамоҳангии дигар ниҳодҳои марбутаи давлатӣ ҷиҳати тавсеаи сиёсати ҳуқуқӣ дар мамлакат истиқбол кард. Ӯ изҳор дошт, ки сиёсати ҳуқуқӣ навъе аз сиёсати давлатӣ буда, дар асоси қонуну санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ва маҷмӯи барномаву чорабиниҳо аз тарафи мақомоти ваколатдори давлатӣ амалӣ мегардад.
Баҳсу баррасиҳо дар ҳамоиш нишон дод, ки то кунун низоми ҳуқуқии кишвар дар баробари пешравиҳо аз нуқсу камбудиҳо низ орӣ нест. Ба қавли Маҳмад Раҳимов, то кунун сиёсати ҳуқуқии кишвар дар илми муосир пурра таҳқиқ нашудааст. Ин дар ҳолест, ки мушкилиҳои мавҷуда, дигаргуниҳо ва бартараф намудани мухолифати қонунҳо бидуни асоснокии илмии стратегияи инкишофи минбаъдаи давлат ва ҷомеаи муосир имконнопазир аст.
Рустам Менглиев, вазири адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар шарҳи мавзӯъ гуфт, ки раванди ҷаҳонишавӣ Тоҷикистонро ба монанди давлатҳои дигар фаро гирифта, ин ҷараён ба раванди ҳуқуқӣ низ бетаъсир намондааст. Ба таъкиди ӯ, бояд сиёсати ҳуқуқӣ ҳамчун маҷмӯи ғояҳо, ақида, принсип ва консепсияҳо барои таъмини ҳуқуқу озодиҳои инсон, ки номгӯи дақиқи он дар Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва санадҳои байналмилалии ҳуқуқӣ муайян гаштаанд, равона гардад. - Маҳз ҳамин маҳак заминаи сиёсати ҳуқуқии давлат буда, асосҳои ҳуқуқии фаъолияти он тамоми равандҳои ислоҳоти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоиро муайян менамояд,- изҳор дошт вазири адлия.
Бино ба андешаи таҳлилгарон, рушди ҷомеа пеш аз ҳама ба сиёсати ҳуқуқии ҳар давлат иртиботи амиқ дорад. Аз ин рӯ, қонун ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии қабулшаванда бояд ҷавобгӯ ба ниёзҳои ҷомеа бошанд. Дар ин робита, Содиқ Шоназаров, мушовири калони бахши ёрдамчиёни Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ, зикр кард, ки феълан Тоҷикистон дар самти эҷоди ҳуқуқ сиёсати дурустро пеша карда, ба дастовардҳо ноил шудааст. Чунончи қонуну санадҳои зиёде таҳия ва қабул гардидаанд, ки ҷавобгӯи талаботи пазируфтаи башарӣ буда, ҳамзамон қабули қонунҳое, ки ба рушди давлати демократӣ ва ҳуқуқбунёд такон мебахшанд, дар маркази таваҷҷуҳ қарор гирифтаанд. Бо вуҷуди ин Содиқ Шоназаров аз мавҷуд будани камбудиҳо дар таҳияву пешниҳоди санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ, хоса лоиҳаи қонунҳо, ки мухолифат дар миёни қонунҳои амалкунандаро ба миён оварда, амали онҳоро мушкил мегардонад, сарфи назар накард.
- Мо бояд арзишҳои миллии худро дар мавриди таҳия ва қабули қонунҳо ва муайян кардани сиёсати ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба эътибор гирем. Ин нуктаро Салимзода Шерхони Одина, Прокурори генералии ҷумҳурӣ, таъкид намуда, қабули қонунҳо «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд»-ро намунае аз қонунҳои миллӣ унвон кард, ки дар дигар давлатҳо мавриди омӯзиш қарор гирифтаанд.
Салимзода Шерхони Одина гуфт, ки «мо дар солҳои аввали Истиқлолияти давлатӣ низоми сиёсати ҳуқуқии худро чандон дуруст муайян накарда будем. Бисёр конвенсия ва созишномаҳои байналмилалиеро имзо кардем, ки бе назардошти ба инобат гирифтани имконот ва шароитҳои миллию маҳаллӣ буд. Ҳол он ки аз имзои чунин санадҳо давлатҳои мутараққӣ ё чунон ки мегӯянд, демократии ҷаҳон худдорӣ кардаанд». Прокурори генералӣ дар ин самт Протоколи факултативии паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои сиёсӣ ва гражданиро мисол овард, ки муайян кардан ва ба иҷро расондани ҷазои ҷиноятӣ дар намуди маҳрум сохтан аз озодиро дар бар мегирад. Ба гуфтаи ӯ, муассисаҳои ислоҳие, ки баҳри таъмини иҷрои ин намуди ҷазо аз шӯравӣ мерос мондаанд, ба бисёр талаботи байналмилалӣ мувофиқат намекунанд, лекин санадҳои имзошуда Тоҷикистонро дар назди ҷомеаи ҷаҳонӣ уҳдадор месозанд, ки ин меъёрҳоро амалӣ гардонанд. Аммо имконоти иқтисодӣ ва шароити кунунӣ даст намедиҳад, ки тамоми ин ҳолатҳоро дар замони феълӣ таъмин кунем.
Дар ҳамоиш Зариф Ализода, Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз саҳми Маркази миллии қонунгузорӣ дар масъалаи дуруст ба роҳ мондани забон, сифат ва такмили қонунгузорӣ дар кишвар қадрдонӣ кард. Вай меҳвари асосии сиёсати ҳуқуқии давлатро ҳуқуқи инсон ва озодиҳои шаҳрванд арзёбӣ намуд. Зикр шуд, ки дар Сарқонуни мамлакат низ ин раванд пурра инъикос ёфта, муайянкунандаи тамоми низоми давлатдорӣ, қонун ва қонунгузорӣ ин ҳуқуқу озодиҳои инсон аст. Зариф Ализода мегӯяд, ки феълан дар низоми ҳуқуқии кишвар санадҳои зерқонунӣ зиёданд, ҳол он ки муайянкунандаи низоми ҷомеа қонун буда, зарур аст, ки дар оянда масъалаҳои муҳим асосан тавассути он танзим шаванд. Зимнан, Рустам Менглиев бо таъкиди ин нукта, иброз дошт, ки ҳуқуқи инсон маҳаки асосии вазн ва равандҳо дар ҷомеа мебошад. Аз ин рӯ, сиёсати дохилию хориҷии ҷумҳурӣ бо ҳуқуқи инсон алоқамандии ногузир дорад. «Таъсири ҷаҳонишавии ҳуқуқӣ ба ҷумҳурӣ низоми нави таҷдиди ҳокимият, принсипҳои гуногуни демократӣ, ғояҳои муносибатҳои бозорӣ, алалхусус моликияти хусусӣ, озодии соҳибкорӣ ва ғайраро овард, ки ба аҳолӣ имконияти татбиқи воқеӣ ва пурраи ҳуқуқи хешро дар тамоми ҷанбаҳои ҳаёти ҷамъиятиву сиёсӣ фароҳам намуд. Аксарияти тағйиротҳои ҳуқуқӣ ва мутобиқгардонии қонунгузорӣ ба меъёрҳои байналмилалӣ норозигии баъзе аз гурӯҳҳои иҷтимоии консервативиро ба вуҷуд меорад. Бо вуҷуди ин бояд қайд кард, ки солҳои охир барои ҳаллу фасли ин муаммоҳо корҳои ислоҳотбахши давлатӣ фаъол шудааст».
Мавзӯи дигаре, ки Зариф Ализода, Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон ба он дахл намуд, маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон буд. Бино ба таъйиди ӯ, аксари шаҳрвандоне, ки ба Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон муроҷиат мекунанд, арзу шикояташон аслан ба ин ниҳод дахл надорад. Зикр шуд, ки ҳар сол ба унвони Дастгоҳи иҷроияи Президенти мамлакат ҳам беш аз 10 ҳазор нафар бо масъалаҳое муроҷиат мекунанд, ки бояд дар сохторҳои поёнӣ ва мақомоти судӣ баррасӣ шаванд. Чунин сурат гирифтани корро Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон нишони паст будани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон дониста, зарурати дар ин самт анҷом додани корҳои судмандро ба миён гузошт. Албатта, наметавон аз ин гуфтаҳо ҳам сарфи назар кард, аммо дар ҷомеа далели бевосита ба Ваколатдор ё Дастгоҳи иҷроияи Президенти мамлакат муроҷиат кардани шаҳрвандон адами эътимод ба фаъолияти судҳо, ҷиддан баррасӣ нашудани арзу шикояти шаҳрвандон дар зинаҳои поёнӣ низ арзёбӣ мешавад.

Фирӯзи РАҲМОНИЁН, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 1.04.2014    №: 59    Мутолиа карданд: 559

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед