logo

ҳуқуқ

РАВШАНГАРИ РОҲИ ҲАЁТ

Карим КАРИМОВ,
судя-котиби Суди конститутсионии
Ҷумҳурии Тоҷикистон,номзади илмҳои сиёсӣ


Дар ҳаёти сиёсиву иҷтимоӣ ва фарҳангии ҳар халқу миллат санаҳое ҳастанд, ки онҳо дар таърих ва сарнавишти ин халқу миллатҳо бо ҳарфҳои заррин сабт гардида, мояи ифтихор, сарбаландӣ, худшиносӣ, худогоҳӣ, сарчашма ва заминаи рушди давлатдории миллӣ маҳсуб меёбанд.

27 июн аз зумраи чунин санаҳои таърихӣ ва дар навбати худ идҳои давлатӣ ва миллии халқи тоҷик аст, ки он ба таърихи навини давлатдории мо, яъне замони соҳибистиқлолӣ мансуб буда, ба лексиони сиёсиву иҷтимоии ҷомеаи Тоҷикистон соли 1997 баъди имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ворид гардидааст.
Имрӯзҳо, ки мо дар рӯ ба рӯи ҷашнгирии рӯзи Ваҳдати миллӣ қарор дорем, ба солҳои аввали истиқлолияти давлатӣ назар карда, ба андешаи он меравам, ки чаро мо чун дигар ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ба ҷойи баромадан ба шоҳроҳи бузурги дигаргуниҳои азими даврони аввали соҳибистиқлолӣ даст ба гиребони ҳам гирифта, ба ҷанги шаҳрвандӣ даст задем. Ба истиқлолияти миллӣ, ки онро фарзандони барӯманди халқамон тайи ҳазорсолаҳо ба даст оварданашро орзу доштанд, беэътиноӣ намудем. Шукри бе ҷангу муборизаи хунин ба даст омадани онро накардем, аз аспи ҷаҳолат нафаромадем ва ба хотири мансабу курсӣ дар як муддати кӯтоҳ хуни зиёда аз 150 ҳазор ҳамватани худро рехтем. Аз ҳама хавфнокаш, ояндаи давлату миллат ва якпорчагии мамлакатро зери хавфу хатари ҷиддӣ гузоштем.
Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки барои ба ҷанги шаҳрвандӣ кашидани мамлакат, як қатор омилҳои сиёсиву иҷтимоӣ мавҷуд буданд, ки онҳо ба оғоз гардидан ва шиддат гирифтани муноқишаҳои дохилӣ бевосита мусоидат намудаанд.
Аввалан, на ҳамаи ҳизбҳои сиёсиву иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва созмону ҳаракатҳои зиёди таъсисгаштаи мардумӣ тавонистанд ба моҳияти истиқлолияти давлатӣ дуруст сарфаҳм раванд. Набудани таҷриба ва фарҳанги одитарини муборизаи ҳизбиву сиёсӣ, нафаҳмидан ва баҳо дода натавонистан ба вазъияти ҷории баамаломада, амалан ҳизбҳои сиёсии дар заминаи (платформаи) демократӣ бударо аз омма ва тарафдорони онҳо дур кард. Онҳо оммаро ба ҷойи ба корҳои давлату давлатсозӣ ва бунёди ҷомеаи демократӣ эълондоштаи Эъломияи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон сафарбар намудан, ба майдонҳо ва мухолифати байни ҳамдигарӣ тела дода, ба фазои нобоварии байни ҳамдигарӣ замина гузоштанд.
Баъдан, набудан ё ташаккул наёфтани элитаи сиёсии миллӣ, ки манфиатҳои миллӣ ё манфиатҳои қисмати зиёди мардуми Тоҷикистонро фаро гирифта тавонад ё сохтори ҳокимияти давлатиро ташкил дода, барои вазифаҳои марҳалаи аввали истиқлолият сафарбар намояд, ба саросар итоат накардан ба ҳокимият, беҳокимиятӣ ва вусъат гирифтани ҷанги шаҳрвандӣ мусоидат намуд.
Дар ин замина як қатор созмонҳои мардумии ба маҳалҳо асосёфта ба сулҳу ваҳдат натавонистанд мусоидат намуда, садди роҳи муноқиша гарданд ва чуноне ки соли 1992 Эмомалӣ Раҳмон зикр намуд: «Созмонҳои гуногуни маҳаллӣ бо номи «Лаъли Бадахшон», «Ҳамдилон», «Меҳри Хатлон», «Ҳисори Шодмон», «Истаравшан», «Зарафшон» ва ғайра арзи вуҷуд карданд, ки сарфи назар аз ниятҳои худ ба якпорчагии Ватани азизамон мусоидат намекарданд».
Ба ин муқовимати сиёсию ҳарбӣ дар мамлакат рушди инкишофи нобаробари минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ, сатҳи пасти маърифати сиёсию фарҳангӣ, худшиносиву худогоҳии шаҳрвандони мамлакат низ бетаъсир нест. Дар барангехтани ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон қувваҳои иртиҷоии беруна низ даст доштанд, ки ин андеша ба тадқиқоти мушаххас ниёз дорад.
Дар ҳамин замина ва шароити таърихӣ ғояи ваҳдати миллӣ ва расидан ба ваҳдати саросарӣ дар кишвар ба миён омад, ки дар саромади он фарзанди фарзонаи миллат Эмомалӣ Раҳмон қарор дошт. Ӯ гуфта буд: «Ман аз рӯзҳои аввали фаъолиятам ҳамчун сардори давлат моҳи ноябри соли 1992 дар ҷараёни иҷлосияи таърихии парлумони мамлакат изҳор карда будам, ки созгории миллӣ роҳи ягонаи тараққиёти минбаъдаи Тоҷикистон аст ва танҳо сулҳ ғояи умумимиллӣ мегардад, ки халқи моро муттаҳид сохта метавонад».
Бо андешаи сулҳу ваҳдат ва фардои шукуфони миллат, 5 апрели соли 1994 таҳти васояти Созмони Миллали Муттаҳид музокироти тоҷикон оғоз ёфт, ки он 1171 рӯз давом кард ва чуноне ки Эмомалӣ Раҳмон зикр намуд: «То рӯзи ба имзо расонидани Созишнома дар давоми ҳашт музокирот, бисту як вохӯрии расмӣ ва даҳҳо мулоқоти ғайрирасмӣ, ки қариб чор сол идома ёфтанд, эҳсосоти хусумат, шубҳа ва ноумедӣ тадриҷан аз байн рафта, ҷустуҷӯи роҳҳои алтернативии ҳалли мушкилот ва расидан ба сулҳу ризоияти миллӣ тақвият меёфт».
Гуфтушунидҳо ва музокирот идома ёфта, шубҳа ва ноумедӣ аз байн мерафт, ҷойи онҳоро масъулият дар назди наслҳои гузаштаву имрӯза ва оянда, якпорчагии давлат ва пешгирии давлат аз фаношавӣ мегирифт. 27 июни соли 1997 дар шаҳри Маскав Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расида, аз тариқи сиёсиву ҳуқуқӣ ба ҷанги шаҳрвандии зиёда аз 6 сол дар мамлакат тӯлкашида хотима гузошта шуд.
Сулҳу ваҳдат на танҳо барои халқи Тоҷикистон, балки барои тамоми давлат ва халқҳои минтақаи Осиёи Марказӣ аҳамияти калони таърихӣ дошт. «Агар муноқиша дар Тоҷикистон қатъ намегардид, сӯхтори ҷанги Афғонистон мамлакатҳои Осиёи Марказӣ ва халқҳоеро, ки боз ҳам дуртар, дар самти шимол зиндагӣ мекунанд, садҳо ва ҳазорон маротиба бештар фаро гирифта метавонист», - таъкид дошт Эмомалӣ Раҳмон.
Санаи 27 июни соли 1997 имрӯз ва ҳазорсолаҳои дигар низ барои мо азизтарин санаи таърихӣ ва ҷашни миллии мо маҳсуб хоҳад ёфт. Зеро вақт собит намуд, ки сулҳу ваҳдат дар ченаки вазъ ва суботи сиёсию иҷтимоӣ, иқтисодиву фарҳангӣ ва ҳуқуқии ҷомеа ва давлат дар сари хат қарор дошта, он асоси пешравӣ, фаъолияи созандаву бунёдкорона, эҷодкорӣ, навоварӣ, нишон додани симои миллату чеҳраи миллӣ ва боло рафтани обрӯю эътибори байналмилалии давлат мебошад. Аз ин рӯ, мо ба хотири ояндаи дурахшони давлат ва миллати худ, гулгулшукуфии ватан ва рӯи сурху сари баланди ҳар як фарди тоҷик бояд ба заҳмату ҷоннисориҳои фарзандони барӯманди миллатамон дар роҳи расидан ба ваҳдати миллӣ арҷгузорӣ намоем, ба ваҳдат сидқан бовар дошта бошем ва онро ҳамчун гавҳараки чашм ҳифз намоем.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.06.2014    №: 122-123    Мутолиа карданд: 623

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед