logo

ҳуқуқ

РАВШАНГАРИ РОҲИ ҲАЁТ

Карим КАРИМОВ,
судя-котиби Суди конститутсионии
Ҷумҳурии Тоҷикистон,номзади илмҳои сиёсӣ


Дар ҳаёти сиёсиву иҷтимоӣ ва фарҳангии ҳар халқу миллат санаҳое ҳастанд, ки онҳо дар таърих ва сарнавишти ин халқу миллатҳо бо ҳарфҳои заррин сабт гардида, мояи ифтихор, сарбаландӣ, худшиносӣ, худогоҳӣ, сарчашма ва заминаи рушди давлатдории миллӣ маҳсуб меёбанд.

27 июн аз зумраи чунин санаҳои таърихӣ ва дар навбати худ идҳои давлатӣ ва миллии халқи тоҷик аст, ки он ба таърихи навини давлатдории мо, яъне замони соҳибистиқлолӣ мансуб буда, ба лексиони сиёсиву иҷтимоии ҷомеаи Тоҷикистон соли 1997 баъди имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ворид гардидааст.
Имрӯзҳо, ки мо дар рӯ ба рӯи ҷашнгирии рӯзи Ваҳдати миллӣ қарор дорем, ба солҳои аввали истиқлолияти давлатӣ назар карда, ба андешаи он меравам, ки чаро мо чун дигар ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ба ҷойи баромадан ба шоҳроҳи бузурги дигаргуниҳои азими даврони аввали соҳибистиқлолӣ даст ба гиребони ҳам гирифта, ба ҷанги шаҳрвандӣ даст задем. Ба истиқлолияти миллӣ, ки онро фарзандони барӯманди халқамон тайи ҳазорсолаҳо ба даст оварданашро орзу доштанд, беэътиноӣ намудем. Шукри бе ҷангу муборизаи хунин ба даст омадани онро накардем, аз аспи ҷаҳолат нафаромадем ва ба хотири мансабу курсӣ дар як муддати кӯтоҳ хуни зиёда аз 150 ҳазор ҳамватани худро рехтем. Аз ҳама хавфнокаш, ояндаи давлату миллат ва якпорчагии мамлакатро зери хавфу хатари ҷиддӣ гузоштем.
Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки барои ба ҷанги шаҳрвандӣ кашидани мамлакат, як қатор омилҳои сиёсиву иҷтимоӣ мавҷуд буданд, ки онҳо ба оғоз гардидан ва шиддат гирифтани муноқишаҳои дохилӣ бевосита мусоидат намудаанд.
Аввалан, на ҳамаи ҳизбҳои сиёсиву иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва созмону ҳаракатҳои зиёди таъсисгаштаи мардумӣ тавонистанд ба моҳияти истиқлолияти давлатӣ дуруст сарфаҳм раванд. Набудани таҷриба ва фарҳанги одитарини муборизаи ҳизбиву сиёсӣ, нафаҳмидан ва баҳо дода натавонистан ба вазъияти ҷории баамаломада, амалан ҳизбҳои сиёсии дар заминаи (платформаи) демократӣ бударо аз омма ва тарафдорони онҳо дур кард. Онҳо оммаро ба ҷойи ба корҳои давлату давлатсозӣ ва бунёди ҷомеаи демократӣ эълондоштаи Эъломияи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон сафарбар намудан, ба майдонҳо ва мухолифати байни ҳамдигарӣ тела дода, ба фазои нобоварии байни ҳамдигарӣ замина гузоштанд.
Баъдан, набудан ё ташаккул наёфтани элитаи сиёсии миллӣ, ки манфиатҳои миллӣ ё манфиатҳои қисмати зиёди мардуми Тоҷикистонро фаро гирифта тавонад ё сохтори ҳокимияти давлатиро ташкил дода, барои вазифаҳои марҳалаи аввали истиқлолият сафарбар намояд, ба саросар итоат накардан ба ҳокимият, беҳокимиятӣ ва вусъат гирифтани ҷанги шаҳрвандӣ мусоидат намуд.
Дар ин замина як қатор созмонҳои мардумии ба маҳалҳо асосёфта ба сулҳу ваҳдат натавонистанд мусоидат намуда, садди роҳи муноқиша гарданд ва чуноне ки соли 1992 Эмомалӣ Раҳмон зикр намуд: «Созмонҳои гуногуни маҳаллӣ бо номи «Лаъли Бадахшон», «Ҳамдилон», «Меҳри Хатлон», «Ҳисори Шодмон», «Истаравшан», «Зарафшон» ва ғайра арзи вуҷуд карданд, ки сарфи назар аз ниятҳои худ ба якпорчагии Ватани азизамон мусоидат намекарданд».
Ба ин муқовимати сиёсию ҳарбӣ дар мамлакат рушди инкишофи нобаробари минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ, сатҳи пасти маърифати сиёсию фарҳангӣ, худшиносиву худогоҳии шаҳрвандони мамлакат низ бетаъсир нест. Дар барангехтани ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон қувваҳои иртиҷоии беруна низ даст доштанд, ки ин андеша ба тадқиқоти мушаххас ниёз дорад.
Дар ҳамин замина ва шароити таърихӣ ғояи ваҳдати миллӣ ва расидан ба ваҳдати саросарӣ дар кишвар ба миён омад, ки дар саромади он фарзанди фарзонаи миллат Эмомалӣ Раҳмон қарор дошт. Ӯ гуфта буд: «Ман аз рӯзҳои аввали фаъолиятам ҳамчун сардори давлат моҳи ноябри соли 1992 дар ҷараёни иҷлосияи таърихии парлумони мамлакат изҳор карда будам, ки созгории миллӣ роҳи ягонаи тараққиёти минбаъдаи Тоҷикистон аст ва танҳо сулҳ ғояи умумимиллӣ мегардад, ки халқи моро муттаҳид сохта метавонад».
Бо андешаи сулҳу ваҳдат ва фардои шукуфони миллат, 5 апрели соли 1994 таҳти васояти Созмони Миллали Муттаҳид музокироти тоҷикон оғоз ёфт, ки он 1171 рӯз давом кард ва чуноне ки Эмомалӣ Раҳмон зикр намуд: «То рӯзи ба имзо расонидани Созишнома дар давоми ҳашт музокирот, бисту як вохӯрии расмӣ ва даҳҳо мулоқоти ғайрирасмӣ, ки қариб чор сол идома ёфтанд, эҳсосоти хусумат, шубҳа ва ноумедӣ тадриҷан аз байн рафта, ҷустуҷӯи роҳҳои алтернативии ҳалли мушкилот ва расидан ба сулҳу ризоияти миллӣ тақвият меёфт».
Гуфтушунидҳо ва музокирот идома ёфта, шубҳа ва ноумедӣ аз байн мерафт, ҷойи онҳоро масъулият дар назди наслҳои гузаштаву имрӯза ва оянда, якпорчагии давлат ва пешгирии давлат аз фаношавӣ мегирифт. 27 июни соли 1997 дар шаҳри Маскав Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расида, аз тариқи сиёсиву ҳуқуқӣ ба ҷанги шаҳрвандии зиёда аз 6 сол дар мамлакат тӯлкашида хотима гузошта шуд.
Сулҳу ваҳдат на танҳо барои халқи Тоҷикистон, балки барои тамоми давлат ва халқҳои минтақаи Осиёи Марказӣ аҳамияти калони таърихӣ дошт. «Агар муноқиша дар Тоҷикистон қатъ намегардид, сӯхтори ҷанги Афғонистон мамлакатҳои Осиёи Марказӣ ва халқҳоеро, ки боз ҳам дуртар, дар самти шимол зиндагӣ мекунанд, садҳо ва ҳазорон маротиба бештар фаро гирифта метавонист», - таъкид дошт Эмомалӣ Раҳмон.
Санаи 27 июни соли 1997 имрӯз ва ҳазорсолаҳои дигар низ барои мо азизтарин санаи таърихӣ ва ҷашни миллии мо маҳсуб хоҳад ёфт. Зеро вақт собит намуд, ки сулҳу ваҳдат дар ченаки вазъ ва суботи сиёсию иҷтимоӣ, иқтисодиву фарҳангӣ ва ҳуқуқии ҷомеа ва давлат дар сари хат қарор дошта, он асоси пешравӣ, фаъолияи созандаву бунёдкорона, эҷодкорӣ, навоварӣ, нишон додани симои миллату чеҳраи миллӣ ва боло рафтани обрӯю эътибори байналмилалии давлат мебошад. Аз ин рӯ, мо ба хотири ояндаи дурахшони давлат ва миллати худ, гулгулшукуфии ватан ва рӯи сурху сари баланди ҳар як фарди тоҷик бояд ба заҳмату ҷоннисориҳои фарзандони барӯманди миллатамон дар роҳи расидан ба ваҳдати миллӣ арҷгузорӣ намоем, ба ваҳдат сидқан бовар дошта бошем ва онро ҳамчун гавҳараки чашм ҳифз намоем.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.06.2014    №: 122-123    Мутолиа карданд: 565

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед