logo

ҳуқуқ

РИОЯИ ТАЛАБОТИ ҚОНУН БЕҲБУДӢ МЕХОҲАД

Аз қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» се сол сипарӣ шуд. Ин санад дар қонунгузории муосир яке аз рӯйдодҳои хотирмон ба ҳисоб меравад. Мухбирамон бо Сунавбар Давлатов, сардори шуъбаи назорати иҷрои қонунҳо оид ба ноболиғон ва ҷавонони Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, мушовири адлияи дараҷаи 1, оид ба ҳолати риояи талаботи қонуни мазкур дар нимаи аввали соли 2014 мусоҳиб шуданд.

- Муҳтарам Сунавбар Давлатов, дар мавриди пешгирии ҳуқуқвайронкунӣ ва ҷинояткорӣ, бешубҳа, ташвиқу тарғиб ва фаҳмондани моҳият ва муҳтавои қонун нақши муҳим мебозад. Бигӯед, ки дар ин давра аз тарафи кормандони мақомоти прокуратура чӣ чораҳо андешида шуданд?                                       
- Бо назардошти нақш ва аҳамияти Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд», алалхусус дар мавриди пешгирии ҳуқуқвайронкунӣ ва ҷинояткорӣ дар байни ноболиғон ва ҷавонон,  бо қарори ҳайати мушовараи Прокуратураи генералӣ таҳти №1,  аз 7 январи соли равон, таъмини иҷрои меъёрҳои қонуни мазкур яке аз самтҳои  афзалиятноки фаъолияти мақомоти  прокуратура дар соли 2014 ба ҳисоб рафта, ҷиҳати амалӣ шудани меъёрҳои он дастури Прокурори генералӣ ирсол гашт.
Дар доираи амалӣ намудани ин чорабиниҳо диққати асосӣ, пеш аз ҳама, ба ташвиқу тарғиб, фаҳмондани моҳият ва муҳтавои қонуни мазкур дода  шуда, вобаста ба ин суҳбату вохӯриҳо, мизҳои мудаввар, мақолаву хабарҳо, барномаҳои радио ва телевизионӣ ташкил ва гузаронда шуданд.
Масалан, танҳо дар вилояти Суғд кормандони  мақомоти прокуратура  317 маротиба, аз ин дар муассисаҳои таълимӣ, корхонаю ташкилот ва маҳалли зист -  245, тавассути телевизион, радио ва рӯзномаю маҷаллаҳо 72 вохӯрӣ гузаронданд.
Дар вилояти Хатлон аз тарафи мақомоти  ваколатдори давлатӣ, аз ҷумла мақомоти прокуратура  доир ба ташвиқу тарғиби қонуни мазкур ва фаҳмонда додани мақсаду муҳтавои он 232 суҳбату вохӯрӣ гузаронда шуда, 30 маротиба тавассути воситаҳои ахбори омма  мақола ба нашр расонда шудааст. Чунин чорабиниҳо аз ҷониби мақомоти дахлдори  ВМКБ ва шаҳри Душанбе,  шаҳру ноҳияҳои тобеи  ҷумҳурӣ  низ доир гардиданд.
Санҷишу таҳлилҳо нишон  медиҳанд, ки  таъмини иҷрои уҳдадориҳои дар  моддаҳои 8,9 ва 12-и қонун пешбинигардида, алалхусус муҳайё намудани шароити зарурӣ барои ҳифзи саломатӣ, ташаккули ҷисмонӣ, маънавӣ ва  ахлоқӣ, эҳтироми шаъну шарафи фарзанд, пешгирӣ намудани кирдорҳои зиддиҷамъиятӣ, истифодаи  суханҳои қабеҳ, рафтори дағалона дар ҷойҳои ҷамъиятӣ, инчунин андешидани тадбирҳо ҷиҳати пешгирии  ҳуқуқвайронкуниҳо аз тарафи кӯдакон, падару  модарон, мақомоти давлатӣ, муассиса ва дигар ташкилотҳое, ки масъалаҳои вобаста ба таълиму тарбияи кӯдакро  танзим мекунанд, ба таври дахлдор иҷро  намешаванд.

- Таъмини иҷрои уҳдадориҳои падару модар, хоса ба таълим фаро гирифтани фарзандон чӣ сон ба роҳ монда шудааст?
- Мувофиқи сархати 3 ва 7-и моддаи 8-и  қонун падару модар уҳдадоранд барои ҳифзи саломатӣ, ташаккули ҷисмонӣ, маънавӣ ва ахлоқии фарзанд шароит муҳайё намуда,  шаъну шарафи ӯро эҳтиром намоянд ва ба муомилаи   бераҳмона роҳ надиҳанд.
Санҷишҳо нишон медиҳанд, ки баъзе падару  модарон   ин уҳдадории худро иҷро накарда, нисбат ба фарзандонашон бо пеш  овардани сабабу  баҳонаҳои ночиз, бераҳмона  муносибат намуда, онҳоро латукӯб  ва шаъну шарафашонро паст мезананд.
Масалан, шаҳрванд М. Ҳ., сокини шаҳри Чкалов, нисбат ба фарзанди ноболиғаш У.Ш., ки соли 1999 бо бемории фалаҷи майна таваллуд шудааст,  мунтазам  дағалона муносибат намуда, 23 январ дар назди дигар  фарзандонаш ӯро «маслуқ», «девона», «безорӣ» гуфтааст. Гузашта аз ин, фарзандашро ба замин афтонда, қасдан ба сару рӯйи ӯ зада,  ҷароҳати ҷисмонӣ расондааст. Оид ба ин ҳодиса аз ҷониби прокурори шаҳри Чкалов нисбат ба М. Ҳ. бо аломатҳои моддаҳои 174 ва 112 Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон парвандаи ҷиноятӣ оғоз ва бо ҳукми суд маҳкум шудааст. Ҳамчунин, дар асоси даъвои прокурори шаҳри  Чкалов шаҳрванд М. Ҳ. аз ҳуқуқи модарӣ маҳрум гардидааст.
Бояд  зикр намуд, ки  тибқи  талаботи сархати 2-и моддаи 9-и қонуни  мазкур падару модар уҳдадоранд ба таълим фаро гирифтани  фарзандонро таъмин намуда, ба таҳсили онҳо дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ монеъ нашаванд.
Аён гардид, ки бар хилофи ин муқаррароти қонун,  қариб дар ҳамаи шаҳру ноҳияҳо  аз ҷониби падару модарон ҳодисаҳои монеъ шудан ба гирифтани таҳсилоти ҳатмии умумии фарзандон  ҷой дошта, дар баробари ин бархе аз падару  модарон уҳдадориҳои худро ҷиҳати таъмин кардани фарзандон бо воситаҳои зарурии таълимӣ ва шароити муносиби таҳсил иҷро намекунанд.
Чунончи, шаҳрванд М. И., сокини ноҳияи Рӯдакӣ, барои гирифтани таҳсилоти ҳатмии умумии асосӣ (нуҳсола) ба фарзандони ноболиғи худ  Холисамоҳ, Хатичамоҳ ва Абубакр бо ҳар баҳона монеъ шуда, шароит фароҳам наоварда, иҷозат надодааст, ки ба мактаб рафта таҳсил намоянд. Гузашта аз ин, фарзанди хурдсоли худ Абубакрро барои гирифтани таълимоти динии ғайрирасмӣ ба ноҳияи Нуробод фиристодааст.
Ё шаҳрванд Ф. А., сокини ноҳияи Қубодиён, ба гирифтани таҳсилоти ҳатмии умумии фарзандаш  Аҳмадзодаи А., соли таваллудаш 2006, монеъ шуда, ӯро соли 2013 ба деҳаи Чорбоғи шаҳри Ваҳдат, барои гирифтани таълимоти динии ғайрирасмӣ ва зисти  муваққатӣ равон намудааст.
Оид ба ин ҳолатҳо аз тарафи мақомоти прокуратура бо аломатҳои ҷиноятии дар моддаи 164 Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинишуда  парвандаҳои ҷиноятӣ оғоз шуда, шахсони гунаҳкор  ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида шудаанд.
Умуман, дар нимаи аввали соли 2014 дар  миқёси ҷумҳурӣ аз тарафи прокуророн 119 парвандаи ҷиноятӣ бо аломатҳои ҷиноятии дар моддаи 164 ҳамин кодекс пешбинишуда, оғоз шудааст.

- Оё дар фаъолияти омӯзгорон ва муассисаҳои таълимӣ камбудиву қонуншиканиҳо ба назар мерасанд?
- Дар асоси талаботи моддаҳои 36 ва 38 - и Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» мақомоти маҳаллии идоракунии маорифи вилоятҳо, шаҳрҳо ва ноҳияҳо кӯдакони синни томактабӣ ва мактабиро ба ҳисоб гирифта, таълиму тарбияи онҳоро то дарёфти таҳсилоти умумии асосӣ назорат намуда, барои аз муассисаҳои таълимӣ дур  нашудани хонандагон масъул буда, маълумоти омориро дар ин хусус ҷамъ намуда, ҷалби онҳоро ба зинаҳои минбаъдаи таҳсилот таъмин менамоянд.
Тибқи талаботи моддаи 12-и Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» омӯзгорон барои мусоидат намудан дар раванди таълиму тарбияи хонандагон,  тарзи ҳаёти солим  ва пешгирии ҳуқуқвайронкуниҳо  уҳдадор буда, ҳангоми аз тарафи падару  модар риоя накардани талаботи оинномаи муассисаи таълимӣ ва уҳдадориҳое, ки тибқи қонуни мазкур ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар шудаанд, бояд ба мақомоти ҳифзи ҳуқуқ муроҷиат намоянд. Аммо,  чуноне санҷишу таҳлилҳо нишон медиҳанд, ин талаботи меъёрҳои қонунгузорӣ на ҳама вақт риоя мешаванд.
Дар нимсолаи аввали  соли 2014 аз тарафи прокурори ноҳияи Нуробод 10 парвандаи ҷиноятӣ бо  аломатҳои ҷиноятӣ дар моддаи 164-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинишуда, оғоз карда шудааст. Дар рафти тафтиши ин парвандаҳо муқаррар гардид, ки дар соли хониши 2013 – 2014 -ум 11 нафар хонандаи мактабҳои таҳсилоти умумии № 5,10,16,18, 24,34 ва 45-и ноҳия аз таҳсил дур мондаанд, ки аз ин 10 нафар духтар мебошад. Ҳарчанд ин кӯдакон муддати муайян (аз 1 то 6 сол) аз таҳсил дур монда бошанд ҳам,  аз тарафи масъулони мақомоти маҳаллии идоракунии соҳаи маориф, муассисаҳои  таълимӣ ва дигар мақомоти дахлдор чораи амалие андешида нашудааст.  Ҳамчунин дар рафти санҷишҳои прокурорӣ муайян гардид, ки дар ноҳияи Рӯдакӣ - 15 нафар, Ҳисор 16, Ваҳдат 8 кӯдаки синни мактабӣ муддатҳои тӯлонӣ аз таҳсил дур  мондааст.
Дар давраи таҳлилшаванда аз тарафи прокуратураи шаҳри Душанбе ва ноҳияҳои он бинобар риоя нагардидани талаботи моддаи 12-и қонуни мазкур, нисбат ба 30 нафар омӯзгори муассисаҳои таълимии таҳсилоти умумии шаҳр парвандаҳои ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ мураттаб гардида, онҳо ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуданд.
Бояд зикр намуд, ки маълумоти  омории мақомоти маориф дар бораи ба таҳсил фаро гирифта нашудани кӯдакони синни мактабӣ  на дар ҳама ҳолат инъикоскунандаи воқеият мебошад. Мувофиқи маълумоти пешниҳоднамудаи Вазорати маориф ва илм дар соли таҳсили 2013 - 2014-ум 375 нафар кӯдакони синни мактабӣ  (7-16) ба таҳсил фаро гирифта нашудаанд. Қисми зиёди онҳо бинобар ба Федератсияи Русия рафтан, аз таҳсил дур мондаанд.
Рафти тафтиши парвандаҳои ҷиноятии бо моддаи 164 Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон оғозгардида нишон медиҳад, ки дар мақомоти маҳаллии соҳаи маориф, муассисаҳои таълимӣ дар бораи ин кӯдакон (зиёда аз 125 нафар) маълумот ҷой надошта, ҷараёни таҳсили онҳо умуман таҳти назорат қарор нагирифтааст.
Дар аксар шаҳру ноҳияҳо дар мавриди пешгирии ҳуқуқвайронкунӣ дар байни ноболиғон, дастгирӣ кардани кӯдакони болаёқат, ҳавасмандкунии моддӣ ва маънавии падару модароне, ки уҳдадориҳои худро муваффақона иҷро  менамоянд, мутобиқ ба талаботи қонуни мазкур пурра ба роҳ монда нашудааст.
Аз рӯи натиҷаи санҷишҳои аз тарафи мақомоти прокуратура гузаронда, ҷиҳати бартарафсозии  қонунвайронкуниҳои ҷойдошта, сабабу шароитҳои мусоидаткарда 47 амр, 125 пешниҳод бароварда шуд. 304 нафар шахси масъул ва мутасаддӣ ба ҷавобгарии интизомӣ,  моддӣ ва дар асоси қарорҳо 808 нафар  ба ҷавобгарии  маъмурӣ кашида шуд.

Мунаввари САФАР,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 5.09.2014    №: 174    Мутолиа карданд: 676

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед