logo

ҳуқуқ

КАФОЛАТИ ЁРИИ ҲУҚУҚӢ

Ғуфрон БОЙМАТОВ,
адвокати машваратгоҳи ҳуқуқии шаҳри Қайроққум,
узви мушовараи адвокатҳои вилояти Суғд

Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон – ин омили муттаҳидшавӣ, ҳифзи ризоияти шаҳрвандӣ, сулҳу субот ва оромӣ дар ҷомеа буда, волотар аз қонун ва дигар санадҳои меъёрист, ки асоси давлатдории Тоҷикистони соҳибистиқлол, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд дар он инъикос меёбад.
Эмомалӣ РАҲМОН

Таҳти мафҳуми Конститутсия дар илми ҳуқуқшиносӣ қонуни асосии дорои қувваи олии ҳуқуқӣ дарк карда шуда, истилоҳи он ҳанӯз дар Рими қадим арзи ҳастӣ дошт. Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон бошад, инъикосгари ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд буда, танзим ва ҳифзу кафолати онҳоро вазифаи аввалиндараҷаи давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ арзёбӣ намудааст. Зеро ки моддаи 5-и он инсон ва ҳуқуқу озодиҳояшро арзиши олӣ эътироф карда, дахлнопазирии ҳаёт, қадр, номус ва дигар ҳуқуқҳои фитрии инсонро кафолат додааст. Ин аст, ки ҳуқуқу озодӣ ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд дар Сарқонуни кишвар мавқеи асосиро ишғол намудааст. Ба  ин масъала бахшида шудани аз се як ҳиссаи он (боби дуюми Сарқонун, иборат аз 34 модда) аз волоияти ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд дар ҷомеаи шаҳрвандии кишвар дарак медиҳад.
Дар моддаи 19 - и Конститутсия дарҷ гардидааст, ки «Ҳар кас кафолати ҳифзи судӣ дошта, ҳар шахс ҳуқуқ дорад талаб намояд, ки парвандаи ӯро суди босалоҳият, мустақил ва беғараз, ки тибқи қонун таъсис ёфтааст, баррасӣ намояд. Ҳеҷ касро бе асоси қонунӣ дастгир, ҳабс кардан мумкин нест. Ҳар шахс аз лаҳзаи дастгир шудан метавонад аз ёрии адвокат истифода кунад». Аз ин нуктаҳо бармеояд, ки Конститутсия ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро ҳангоми пешбурди парвандаҳои ҷиноятӣ низ кафолат додааст. Гузашта аз ин, шахсони мансабдор ва мақомотеро, ки пешбурди чунин парвандаҳоро ба зимма доранд, вазифадор намудааст то шаъну шарафи шахси таҳти таъқиби ҷиноӣ қарордоштаро эҳтиром намуда, риояи дахлнопазирии шахсиятро ба ҷой оранд.
Тибқи меъёрҳои конститутсионӣ ва санадҳои дигари ҳуқуқӣ, ки эҳтимолияти бегуноҳиро пешбинӣ намудаанд, ҳеҷ кас то эътибори қонунӣ пайдо кардани ҳукми суд дар содир намудани ҷиноят гунаҳкор дониста намешавад ва уҳдадории исботи айб ба зиммаи айбдоркунанда гузошта шудааст. Айбдоршаванда уҳдадор нест, ки бегуноҳии худро исбот намояд. Дар баробари дахлнопазирии шахсият Конститутсия инчунин ба ҳар шахс дахлнопазирии манзил, маҳрамияти мукотиба, суҳбатҳои телефонӣ, муросилот, мухобирот, сирри шахсию оилавӣ ва таъмини ҳуқуқи ҳимояро кафолат додааст.
Ҳамзамон, Конститутсия ва дигар қонунҳои амалкунандаи кишвар муқаррар намудаанд, ки шаҳрванд дар баробари ҳуқуқу озодиҳо, инчунин масъулият ва уҳдадориҳоеро дорост, ки тибқи нишондоди қонуни асосӣ ӯ муваззаф аст талаботи қонунро қатъиян риоя намуда, ҳуқуқу озодӣ ва шаъну шарафи шахсони дигарро эҳтиром намояд.
Тавре огаҳӣ дорем, дар давоми қариб 20 соли арзи ҳастӣ доштани Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ба шарофати давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона эълон гардидани Ватани маҳбубамон шаҳрвандон ҳарчӣ бештару хубтар аз ҳуқуқҳои конститутсионии худ бархӯрдор гардида, баҳри риоя ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳояшон пайваста талош меварзанд. Илова бар ин, Ҷумҳурии Тоҷикистон дар тӯли қариб 23 соли Истиқлолият бо меъёрҳои конститутсионии худ ба як давлати озоду шукуфо табдил ёфта, дар арсаи байналмилалӣ мавқеи устувор пайдо намудааст, ки боиси хушнудии ҳар як фарди ватандӯст аст.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.09.2014    №: 186    Мутолиа карданд: 557

25.09.2018


Тавсеаи равобити байнипарлумонии Тоҷикистону Корея

Баргузории ҷамъомад оид ба пешгирии ҷинояткорӣ

Анҷоми марҳилаи якуми амалиёти «Кӯкнор-2018»

Гутерриш ба муборизаи фаъолтар алайҳи маводи мухаддир даъват сохт

Теъдоди қурбониёни садамаи киштӣ дар Танзания ба 225 нафар расид

Сеул барои дучандсозии теъдоди сайёҳон $640 миллион харҷ карданист

Фаронса қатораи дуошёнаи тезгард месозад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷом насиби кӣ мешавад?

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед