logo

ҳуқуқ

КАФОЛАТИ ЁРИИ ҲУҚУҚӢ

Ғуфрон БОЙМАТОВ,
адвокати машваратгоҳи ҳуқуқии шаҳри Қайроққум,
узви мушовараи адвокатҳои вилояти Суғд

Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон – ин омили муттаҳидшавӣ, ҳифзи ризоияти шаҳрвандӣ, сулҳу субот ва оромӣ дар ҷомеа буда, волотар аз қонун ва дигар санадҳои меъёрист, ки асоси давлатдории Тоҷикистони соҳибистиқлол, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд дар он инъикос меёбад.
Эмомалӣ РАҲМОН

Таҳти мафҳуми Конститутсия дар илми ҳуқуқшиносӣ қонуни асосии дорои қувваи олии ҳуқуқӣ дарк карда шуда, истилоҳи он ҳанӯз дар Рими қадим арзи ҳастӣ дошт. Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон бошад, инъикосгари ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд буда, танзим ва ҳифзу кафолати онҳоро вазифаи аввалиндараҷаи давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ арзёбӣ намудааст. Зеро ки моддаи 5-и он инсон ва ҳуқуқу озодиҳояшро арзиши олӣ эътироф карда, дахлнопазирии ҳаёт, қадр, номус ва дигар ҳуқуқҳои фитрии инсонро кафолат додааст. Ин аст, ки ҳуқуқу озодӣ ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд дар Сарқонуни кишвар мавқеи асосиро ишғол намудааст. Ба  ин масъала бахшида шудани аз се як ҳиссаи он (боби дуюми Сарқонун, иборат аз 34 модда) аз волоияти ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд дар ҷомеаи шаҳрвандии кишвар дарак медиҳад.
Дар моддаи 19 - и Конститутсия дарҷ гардидааст, ки «Ҳар кас кафолати ҳифзи судӣ дошта, ҳар шахс ҳуқуқ дорад талаб намояд, ки парвандаи ӯро суди босалоҳият, мустақил ва беғараз, ки тибқи қонун таъсис ёфтааст, баррасӣ намояд. Ҳеҷ касро бе асоси қонунӣ дастгир, ҳабс кардан мумкин нест. Ҳар шахс аз лаҳзаи дастгир шудан метавонад аз ёрии адвокат истифода кунад». Аз ин нуктаҳо бармеояд, ки Конститутсия ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро ҳангоми пешбурди парвандаҳои ҷиноятӣ низ кафолат додааст. Гузашта аз ин, шахсони мансабдор ва мақомотеро, ки пешбурди чунин парвандаҳоро ба зимма доранд, вазифадор намудааст то шаъну шарафи шахси таҳти таъқиби ҷиноӣ қарордоштаро эҳтиром намуда, риояи дахлнопазирии шахсиятро ба ҷой оранд.
Тибқи меъёрҳои конститутсионӣ ва санадҳои дигари ҳуқуқӣ, ки эҳтимолияти бегуноҳиро пешбинӣ намудаанд, ҳеҷ кас то эътибори қонунӣ пайдо кардани ҳукми суд дар содир намудани ҷиноят гунаҳкор дониста намешавад ва уҳдадории исботи айб ба зиммаи айбдоркунанда гузошта шудааст. Айбдоршаванда уҳдадор нест, ки бегуноҳии худро исбот намояд. Дар баробари дахлнопазирии шахсият Конститутсия инчунин ба ҳар шахс дахлнопазирии манзил, маҳрамияти мукотиба, суҳбатҳои телефонӣ, муросилот, мухобирот, сирри шахсию оилавӣ ва таъмини ҳуқуқи ҳимояро кафолат додааст.
Ҳамзамон, Конститутсия ва дигар қонунҳои амалкунандаи кишвар муқаррар намудаанд, ки шаҳрванд дар баробари ҳуқуқу озодиҳо, инчунин масъулият ва уҳдадориҳоеро дорост, ки тибқи нишондоди қонуни асосӣ ӯ муваззаф аст талаботи қонунро қатъиян риоя намуда, ҳуқуқу озодӣ ва шаъну шарафи шахсони дигарро эҳтиром намояд.
Тавре огаҳӣ дорем, дар давоми қариб 20 соли арзи ҳастӣ доштани Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ба шарофати давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона эълон гардидани Ватани маҳбубамон шаҳрвандон ҳарчӣ бештару хубтар аз ҳуқуқҳои конститутсионии худ бархӯрдор гардида, баҳри риоя ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳояшон пайваста талош меварзанд. Илова бар ин, Ҷумҳурии Тоҷикистон дар тӯли қариб 23 соли Истиқлолият бо меъёрҳои конститутсионии худ ба як давлати озоду шукуфо табдил ёфта, дар арсаи байналмилалӣ мавқеи устувор пайдо намудааст, ки боиси хушнудии ҳар як фарди ватандӯст аст.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.09.2014    №: 186    Мутолиа карданд: 615

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед