logo

ҳуқуқ

ҲИМОЯТГАРИ МАНФИАТҲОИ ИНСОН ВА ҶОМЕА

Олуфтамоҳ АБДУСАМАДОВА,
корманди Суди шаҳри Душанбе     
  

Конститутсияи нави Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 6-уми ноябр 20 - солагии қабули онро бошукӯҳ таҷлил хоҳем кард, ба ислоҳоти судӣ - ҳуқуқии мамлакат заминаи воқеӣ гузошт. Мувофиқи он бори нахуст дар мамлакат ҳокимияти судӣ дар баробари ҳокимияти иҷроия ва қонунгузор яке аз шохаҳои мустақили ҳокимияти давлатӣ эътироф шуд, ки ин аз баланд гардидани мақоми суд дар ҷомеа шаҳодат медиҳад.
Конститутсия ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ  ба суд салоҳият додаанд, ки ҳуқуқ ва озодиҳои инсонро ҳангоми ба вуҷуд омадани зарурият маҳдуд намояд, гунаҳгор ё бегуноҳии шахсро муайян кунад, ҳаёт, қадр номус, моликият ва дигар ҳуқуқҳои фитрии инсон, инчунин манфиати давлат ва дигар ташкилоту муассисаҳоро ҳифз намуда, волоияти қонун ва адолати иҷтимоиро дар ҷомеа таъмин созад.
Мақомоти судии Ҷумҳурии Тоҷикистон тӯли 90 соли мавҷудияти худ дар ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон, ҳимояи қонуният, таъмини адолат нақши сазовори худро гузоштаанд. Сохтори судии ҷумҳурӣ баъди ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ ба марҳалаи нави ташаккули худ қадамҳои устувор ниҳод.
Адолати судиро тибқи меъёрҳои Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон Суди конститутсионӣ, Суди Олӣ, Суди Олии иқтисодӣ, Суди ҳарбӣ, Суди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, судҳои вилоятҳо, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия, Суди иқтисодии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, судҳои иқтисодии вилоят ва шаҳри Душанбе таъмин менамоянд.
Ҳокимияти судӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон танҳо ба судҳои босалоҳият ва дар асоси қонун ташкилёфта, дар симои судяҳо ва машваратчиёни халқӣ, ки дар ҳолатҳои муқарраргардидаи қонун барои ба амал баровардани адолати судӣ ҷалб карда мешаванд, тааллуқ дорад. Хусусияти фарқкунандаи ҳокимияти судӣ дар мустақилӣ, ба қонун итоат кардан, ягонагии он ифода ёфта, аз номи давлат амалӣ намудани адолати судиро аз ҷониби мақомоти махсуси давлатӣ – судҳо таъмин менамояд. Ягон мақоми дигар ё шахсони ҳуқуқӣ ба зиммаи худ гирифтани таъмини татбиқи адолати судиро надоранд.
Маврид ба зикр аст, ки дар натиҷаи дигаргуниҳои куллии иқтисодиву сиёсӣ, иҷтимоиву фарҳангӣ, таҳкими сулҳу субот ва ваҳдати миллӣ 26 сентябри соли 1999 ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ як қатор тағйиру иловаҳо ворид гардиданд. Боби ҳаштуми Сарқонун салоҳияту вазифаҳои мақомоти судии мамлакатро дар 9 модда (84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92) муайян намудааст. Мутобиқи тағйиру иловаҳои воридшуда ислоҳоти судӣ - ҳуқуқӣ дар мамлакат вусъати тоза гирифт. Судҳо салоҳияту ваколати навро соҳиб шуданд. Мақоми нави давлатии Шӯрои адлия маҳз баъд аз ворид гардидани тағйиру иловаҳо ба Конститутсия бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз 14 декабри соли 1999, таъсис ёфт.
Аз рӯи талаботи тағйиру иловаҳои дар натиҷаи раъйпурсии умумихалқии 22 июни соли 2003 ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон воридгардида, синну сол ва муҳлати ваколати судяҳои Суди Олӣ, Суди Олии иқтисодӣ,  Суди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, суди вилоят ва шаҳри Душанбе муайян карда шуд. Судяҳои Суди ҳарбӣ, Суди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, суди вилоят, шаҳри Душанбе, шаҳр ва ноҳия, Суди иқтисодии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, судҳои иқтисодии вилоят ва шаҳри Душанберо бо пешниҳоди Шӯрои адлия Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин ва озод менамояд.
Тибқи талаботи Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» номзадҳои бори аввал ба вазифаи судягӣ пешниҳодшаванда дар назди Комиссияи тахассусии Шӯрои адлия имтиҳон супурда, ба захираи кадрҳои ба вазифаи судягӣ тавсияшаванда ворид мегарданд. Баъд аз ин, онҳо бо пешниҳоди Комиссияи имтиҳонотии ҳамин ниҳод ба муҳлати як сол ба сифати коромӯз - судя фаъолият мекунанд.
Суди шаҳри Душанбе яке аз сохторҳои мақомоти судӣ ба шумор рафта, он 25 январи соли 1979 бо фармони Раёсати Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон таъсис дода шудааст. Тайи ин муддат ҳайати Суди шаҳри Душанбе аз 9 нафар судя иборат буд. Гузашта аз ин, дар сохтори он мудири котибот, мушовир, котибони коллегияи судӣ ва маҷлиси судӣ фаъолият мекарданд.
Тайи 35 соли фаъолият ба Суди шаҳри Душанбе А.Наҷмуддинов  (1979 -1987), А. Макаров (1987-1989), А. Ашӯров (1989-1994), Х. Кенҷаев (1994 -1995), М. Ватанов (1995 -2000) , А. Ғоибназаров (2000 -2005) ва Ҳасан Шарофов (аз соли 2005) сарварӣ намуда, дар баланд бардоштани мақоми суд, таъмини адолати судӣ, ҳимояи ҳуқуқҳои шаҳрвандон саҳми босазо гузоштаанд. Эътироф бояд кард, ки Суди шаҳри Душанбе ба як мактаби тарбия ва тайёр намудани кадрҳои соҳаи мақомоти судии мамлакат табдил ёфтааст. Бисёре аз судяҳои Суди шаҳри Душанбе ва кормандони он ҳоло дар вазифаи раис, муовин ё судяи мақомоти болоии судӣ, вилоятӣ, шаҳрӣ ва ноҳиявӣ фаъолияти пурсамар доранд. Кору амали судяҳои ботаҷриба Х.Сафарова, А.Хӯҷаев, Ш. Муродов, Ф. Додометов, М.Раҳмонзода барои кормандони ҷавони Суди шаҳри Душанбе мактаби таҷрибаву коромӯзӣ қарор гирифтааст.
Бояд хотирнишон сохт, ки қабул гардидани ду барномаи ислоҳоти судӣ-ҳуқуқӣ дар давраи баъди қабули Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти мақомоти судиро ба куллӣ дигар сохт. Масалан, бо қабули Кодекси мурофиавии ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз 1 апрели соли 2010, дар 17 ҳолат ба судҳо ваколату салоҳияти нав дода, эътибори мақомоти ҳокимияти судӣ боло бардошта шуд. Ҳамзамон, тибқи ин барномаҳо сохтори судҳо тағйир ёфта, ба таъмини адолати судӣ, ҳифзи арзишҳои инсонӣ, волоияти қонун роҳи васеътар кушода шуд. Ҳоло дар Суди шаҳри Душанбе коллегияҳои судӣ оид ба парвандаҳои ҷиноятӣ, гражданӣ, оилавӣ ва маъмурӣ фаъолият мекунанд.
Суди шаҳри Душанбе дар доираи ваколатҳои худ парвандаҳои ҷиноятӣ, гражданӣ ва оилавиро ба тариқи зинаи аввал, кассатсионӣ, назоратӣ  ва аз рӯи ҳолатҳои нав ошкоргардида баррасӣ менамояд. Ҳамчунин раёсат ҳисоботи раисони коллегияҳои судӣ оид ба фаъолияти коллегияҳо ва раисони судҳои ноҳияҳоро баррасӣ намуда, ба судяҳои судҳои ноҳияҳои пойтахт дар татбиқи дурусти қонунҳо ёрӣ мерасонад. Тавре мебинем, танҳо ба шарофати соҳибистиқлол гаштани Тоҷикистон мақомоти судии мамлакат марҳалаеро тай намуд, ки ҳоло дар байни давлатҳои ҷаҳон нуфузу эътибори баландро соҳиб гардидааст.
Судяҳои Суди шаҳри Душанбе ва кормандони дастгоҳи он баҳри дар амал татбиқ намудани меъёрҳои Сарқонун, дигар қонунҳои амалкунанда оид ба ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, таъмини адолати судӣ бо ҳисси баланди масъулиятшиносӣ фаъолият  намуда, ҷашни 20 - солагии қабули Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 90 - солагии таъсисёбии мақомоти судиро сазовор истиқбол мегиранд.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.09.2014    №: 187    Мутолиа карданд: 929

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед