logo

ҳуқуқ

ШИНОСНОМАИ ДАВЛАТУ МИЛЛАТ

ИкромҶУМЪАЗОДА,
раиси суди ноҳияи Айнӣ

Аз қабули Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон 20 сол сипарӣ мешавад. Давоми ин солҳо бо ҳидояту раҳнамоии Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сокинони мамлакат роҳи созандагию бунёдкориро пеш гирифта, ба дастовардҳои назаррас ноил гардиданд. Қабули Сарқонуни кишвар дар рӯзҳои душвори иқтисодию иҷтимоии мамлакат ба вуқӯъ пайваст ва хиради азалии миллати тоҷик имкон дод, ки аз ин санҷиши таърихӣ бо сари баланд гузашта, дар арсаи байналмилалӣ ҷойгоҳи сазовори хешро пайдо намояд.

Ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсон дастоварди муҳими давлати соҳибистиқлоли мо мебошад. Бояд гуфт, ки аксари кишварҳои мутамаддини ҷаҳон ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсонро дар меҳвари таваҷҷуҳ қарор додаанд. Яке аз қадимтарин санадҳое, ки дар он масъалаҳои ҳимояи ҳуқуқи инсон дарҷ шуда буд, Эъломияи ҳуқуқи башари Куруши Кабир мебошад, ки соли 539 то мелод қабул шудааст. Дар ин санад бори нахуст озодии виҷдон ва ҳуқуқ ба мусофират ба танзим дароварда шуда буд.
Баъд аз Ҷанги дуюми ҷаҳон дар доираи Созмони Милали Муттаҳид ҳамкории байналмилалӣ дар соҳаи ҳуқуқи инсон ба вуҷуд омад, ки дар асоси он ба оинномаи ин созмони бонуфузи байналмилалӣ якчанд тағйиру илова оид ба ҳуқуқи инсон ворид шуда, Эъломияи ҳуқуқи башар (соли 1948) қабул гардид.   Баъд аз ин, ҷомеаи ҷаҳонӣ ба бунёди низоми байналмилалии ҳимояи ҳуқуқи инсон шурӯъ намуд. Аз ҷумла, якчанд санади ниҳоят муҳим, аз ҷумла Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои фитрӣ ва сиёсӣ ва сипас Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ ба тасвиб расиданд.   
 Ҷумҳурии Тоҷикистон баъд аз соҳибистиқлол шудан, ба самти бунёди давлати воқеан мардумӣ қадами устувор гузошт. Фаъолияти Ҳукумат барои бунёди давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона, ки дар он ҳимояи ҳуқуқи инсон мавқеи хос дорад, равона гардид. Ҷумҳурии Тоҷикистон санадҳои ҳуқуқии байналмилалиро оид ба ҳуқуқи инсон эътироф намуда, меъёрҳои онҳоро ба қонунгузории кишвар ворид намуд.   Боби дуюми Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳуқуқ, озодӣ, вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд бахшида шудааст. Дар моддаи 14 омадааст, ки ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд ба воситаи Конститутсия, қонунҳои ҷумҳурӣ ва санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки Тоҷикистон онҳоро эътироф намудааст, ҳифз мегарданд. Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд бевосита амалӣ мешаванд. Онҳо мақсад, мазмун ва татбиқи қонунҳо, фаъолияти ҳокимияти қонунгузор, иҷроия, маҳаллӣ ва мақомоти худидоракунии маҳаллиро муайян мекунанд ва ба воситаи ҳокимияти судӣ таъмин мегарданд.
Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷи-кистон ҳамчун санади меъёрии ҳуқуқӣ эътибори олии ҳуқуқӣ дошта, арзиши олии миллат ҳисобида мешавад. Мувофиқи боби якуми он инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои он арзиши олӣ мебошанд. Ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро давлат эътироф, риоя ва ҳифз менамояд. Дар Тоҷикистон халқ баёнгари соҳибихтиёрӣ ва сарчашмаи ягонаи ҳокимияти давлатӣ буда, онро бевосита ва ё ба воситаи вакилони худ амалӣ мегардонад. Инчунин ҳеҷ як мақоми давлатӣ ва шахсони мансабдор ҳақ надоранд, ҳуқуқу озодиҳои инсонро поймол ё маҳдуд кунанд.
Таъмини риоя ва бевосита амалӣ шудани ҳуқуқу озодиҳои инсон ва ҳифз намудани онҳо маънои онро надорад, ки дар ҳеҷ як маврид онҳо маҳдуд карда намешаванд. Конститутсия ва қонунҳо ҳолатҳои истисноиеро пешбинӣ ва муайян кардаанд, ки дар сурати мавҷудияти онҳо давлат метавонад ҳуқуқу озодиҳои шахси алоҳида ё гурӯҳи алоҳидаи шаҳрвандонро маҳдуд намояд. Маҳдуд кардани ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрванд танҳо бо мақсади таъмини ҳуқуқу озодиҳои дигарон, тартиботи ҷамъиятӣ, ҳимояи сохти конститутсионӣ ва тамомияти арзии ҷумҳурӣ раво дониста мешавад.
Сарқонун шиносномаи давлату миллат аст. Пас аз қабули ин санади олии ҳуқуқӣ кишвари моро чун субъекти комилҳуқуқи муносибатҳои байналмилалӣ, халқи Тоҷикистонро бошад чун мардуми бунёдкор, сулҳпарвар ва тамаддунофар дар миқёси ҷаҳон шинохтанд. Ин санади муқаддас чун чароғи фурӯзон роҳи рушди давлати соҳибистиқлоли тоҷикон ва мардуми онро барои садсолаҳо мунаввар мекунад.
Конститутсия тавонист ифодагари манфиатҳои халқи тоҷик бошад, орзуву омоли меҳнаткашонро инъикос намояд, тоҷиконро ба ҷаҳониён муаррифӣ бисозад. Ин санади тақдирсоз аз ҷониби коршиносони байналмилалӣ дар шумори панҷ Конститутсияи беҳтарину мардумитарини давлатҳои узви Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо эътироф гардид. Ба гуфтаи Сарвари давлат, Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон дастоварди миллӣ буда, муқаддасоти миллӣ, андешаи давлатдории миллӣ, истифодаи васеи анъанаҳо ва осори таърихии миллиро эълон ва таъмин мекунад.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.10.2014    №: 206    Мутолиа карданд: 642

25.09.2018


Тавсеаи равобити байнипарлумонии Тоҷикистону Корея

Баргузории ҷамъомад оид ба пешгирии ҷинояткорӣ

Анҷоми марҳилаи якуми амалиёти «Кӯкнор-2018»

Гутерриш ба муборизаи фаъолтар алайҳи маводи мухаддир даъват сохт

Теъдоди қурбониёни садамаи киштӣ дар Танзания ба 225 нафар расид

Сеул барои дучандсозии теъдоди сайёҳон $640 миллион харҷ карданист

Фаронса қатораи дуошёнаи тезгард месозад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷом насиби кӣ мешавад?

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед