logo

ҳуқуқ

ҲУҶҶАТИ ТАЪРИХӢ

Зафар ҚОДИРЗОДА,
мутахассиси шуъбаи таъминоти ташкилии
фаъолияти судҳои Раёсати судҳои дастгоҳи Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон   
 


Ҳар як давлат фаъолияти худро тавассути Қонуни асосии худ ба роҳ мемонад. Ҷумҳурии Тоҷикистон танҳо пас аз пош хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамчун давлати мустақил соҳиби Қонуни асосӣ гардид. Сарқонуни кишвари соҳибистиқлоли мо, пеш аз ҳама, ҳуҷҷати таърихӣ буда, муносибатҳоро вобаста ба асосҳои сохтори давлатӣ, салоҳият ва ваколати ҳокимияти судӣ ва дигар самтҳои ҳаёти сиёсию ҷамъиятӣ ба танзим медарорад.
Маврид ба зикр аст, ки устувории ҳар як давлат, бемайлон инкишоф ёфтани асосҳои иҷтимоию иқтисодӣ, фарҳангӣ, сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва пойдории арзишҳои он ба Конститутсия вобаста аст. Бо тақозои замон ва фароҳам омадани шароити таърихӣ илҳомбахш ва ташаббускори бевоситаи қабули Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон Сарвари хирадманду сиёсатмадори дурандеш, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон гардид. Маҳз, бо саъю талошҳои пайвастаи Сарвари давлат моҳи ноябри соли 1993 Президиуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон комиссияи конститутсионӣ ва гурӯҳи кориро оид ба таҳияи лоиҳаи Конститутсияи нав ташкил намуд. Ба ҳайати гурӯҳи корӣ олимон, коршиносон ва ҳуқуқшиносони шинохта дохил шуданд. Дар аввали моҳи апрели соли 1994 гурӯҳи кории Комиссияи конститутсионӣ ду лоиҳаи Конститутсияро таҳия намуд. Як лоиҳа ба шакли идораи президентӣ ва лоиҳаи дигар ба шакли идораи парламентӣ дахл дошт. Аъзои Комиссияи конститутсионӣ баъди омӯхтану баррасии лоиҳаҳои пешниҳодшуда ба хулоса омаданд, ки шакли идораи президентӣ мувофиқ ва боэътимод буда, ба шароити мушаххаси Тоҷикистон ҷавоб медиҳад. Раёсати Шӯрои Олӣ Комиссияи конститутсиониро вазифадор намуд, ки таклифу пешниҳодҳои мардумро оид ба такмил додани лоиҳа ба ҳисоб гирад ва ба он тағйироти лозимӣ дароварда, то 1 июли соли 1994 ба раёсат пешниҳод намояд. Лоиҳаи Конститутсияи нави Ҷумҳурии Тоҷикистон 21-22 апрели соли 1994 дар матбуоти даврӣ интишор гардид ва баррасии он оғоз ёфт.
6 ноябри соли 1994 Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардид. Дар раъйпурсӣ 2535437 нафар ё ки 94,4 дарсади аҳолӣ ширкат варзида, ба тарафдории қабули он 2352554 нафар ё 87,59 фоиз раъй доданд. Баъдан бо тағйир ёфтани вазъи сиёсиву ҷамъиятии ҷомеа 26 сентябри соли 1999 ва 21 июни соли 2003 ба Конститутсия тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд. Дар асоси онҳо Тоҷикистон соҳиби порлумони касбӣ гардида, муҳлати ваколатҳои Президенти кишвар ба ҳафт сол ва судяҳо ба даҳ сол расонда шуд. Мутобиқи ҳамин тағйиру иловаҳо Шӯрои адлия таъсис ёфта, ҳокимияти судӣ аз тобеияти ҳокимияти иҷроия баромад.
Бо қабули Конститутсия Тоҷи-кистони соҳибистиқлол роҳи демократии инкишофро пеш гирифт. Ба тамоми ҷаҳон эълон намуд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона буда, ҳокимияти давлатӣ дар асоси таҷзияи он ба ҳокимиятҳои қонунгузор, иҷроия ва судӣ амалӣ мегардад. Бори нахуст дар таърихи давлатдории тоҷикон нишон дода шуд, ки Конститутсияи Тоҷикистон эътибори олии ҳуқуқӣ дорад ва меъёрҳои он мустақиман амал мекунанд.
Ба назари мо, яке аз дастовардҳои бузурги Конститутсия, дар баробари ҳокимияти қонунгузор ва иҷроия, ба рукни алоҳида ва мустақили ҳокимият ҷудо кардани ҳокимияти судӣ мебошад. Конститутсия ва қонунҳои амалкунандаи кишвар вазифаҳои асосӣ, усулҳои ташкилёбӣ ва фаъолияти мақомоти судиро ба танзим дароварданд. Мувофиқи талаботи боби 8-и Сарқонун ҳокимияти судӣ мустақил буда, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, манфиати давлат, ташкилоту муассисаҳо, қонунияту адолатро, ки Конститутсия, дигар қонунҳои ҷумҳурӣ, инчунин санадҳои ҳуқуқии байналмилалии эътирофкардаи Тоҷикистон муқаррар намудаанд, ҳифз менамояд. Ба ҳамин васила суд вазифаи конститутсионии худро ҷиҳати таҳкими ҳамаҷонибаи қонуният ва таъмини адолати иҷтимоӣ анҷом медиҳад. 


 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.10.2014    №: 208    Мутолиа карданд: 570

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон

Масъалаи татбиқи ҳамгироии сиёсати давлатии ҷавонон баррасӣ гардид

ФУТБОЛ. Чемпионати АФОМ дар Тоҷикистон мегузарад

Омӯзгоронро барои кор дар Тоҷикистон ва Қирғизистон интихоб менамоянд

Сарвазири Италия пазироии самимии Путинро ваъда кард

Дар Минск паради низомӣ бахшида ба Рӯзи Истиқлолияти Беларус доир гашт

Путин шартҳои муколамаи Москва ва Киевро ном бурд

Суд ба маъмурияти Трамп истифодаи маблағи Вазорати мудофиаро барои деворсозӣ манъ намуд

Ҷаҳон дар як сатр

02.07.2019


Тақвияти ҳамкориҳо бо БАТР

Мулоқоти Исматулло Насредин бо Умар Аюб Хон

Озмунҳои «Маҳаллаи беҳтарин» ва «Кӯчаи беҳтарин» баргузор мешаванд

Тоҷикистон. Барои табобати Осия Зулфонова аз Олмон табиб оварданд

То соли 2020 маҳсулоти муштараки ширии Тоҷикистону Беларус ба бозор мебарояд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед