logo

ҳуқуқ

ҲУҶҶАТИ ТАЪРИХӢ

Зафар ҚОДИРЗОДА,
мутахассиси шуъбаи таъминоти ташкилии
фаъолияти судҳои Раёсати судҳои дастгоҳи Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон   
 


Ҳар як давлат фаъолияти худро тавассути Қонуни асосии худ ба роҳ мемонад. Ҷумҳурии Тоҷикистон танҳо пас аз пош хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамчун давлати мустақил соҳиби Қонуни асосӣ гардид. Сарқонуни кишвари соҳибистиқлоли мо, пеш аз ҳама, ҳуҷҷати таърихӣ буда, муносибатҳоро вобаста ба асосҳои сохтори давлатӣ, салоҳият ва ваколати ҳокимияти судӣ ва дигар самтҳои ҳаёти сиёсию ҷамъиятӣ ба танзим медарорад.
Маврид ба зикр аст, ки устувории ҳар як давлат, бемайлон инкишоф ёфтани асосҳои иҷтимоию иқтисодӣ, фарҳангӣ, сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва пойдории арзишҳои он ба Конститутсия вобаста аст. Бо тақозои замон ва фароҳам омадани шароити таърихӣ илҳомбахш ва ташаббускори бевоситаи қабули Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон Сарвари хирадманду сиёсатмадори дурандеш, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон гардид. Маҳз, бо саъю талошҳои пайвастаи Сарвари давлат моҳи ноябри соли 1993 Президиуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон комиссияи конститутсионӣ ва гурӯҳи кориро оид ба таҳияи лоиҳаи Конститутсияи нав ташкил намуд. Ба ҳайати гурӯҳи корӣ олимон, коршиносон ва ҳуқуқшиносони шинохта дохил шуданд. Дар аввали моҳи апрели соли 1994 гурӯҳи кории Комиссияи конститутсионӣ ду лоиҳаи Конститутсияро таҳия намуд. Як лоиҳа ба шакли идораи президентӣ ва лоиҳаи дигар ба шакли идораи парламентӣ дахл дошт. Аъзои Комиссияи конститутсионӣ баъди омӯхтану баррасии лоиҳаҳои пешниҳодшуда ба хулоса омаданд, ки шакли идораи президентӣ мувофиқ ва боэътимод буда, ба шароити мушаххаси Тоҷикистон ҷавоб медиҳад. Раёсати Шӯрои Олӣ Комиссияи конститутсиониро вазифадор намуд, ки таклифу пешниҳодҳои мардумро оид ба такмил додани лоиҳа ба ҳисоб гирад ва ба он тағйироти лозимӣ дароварда, то 1 июли соли 1994 ба раёсат пешниҳод намояд. Лоиҳаи Конститутсияи нави Ҷумҳурии Тоҷикистон 21-22 апрели соли 1994 дар матбуоти даврӣ интишор гардид ва баррасии он оғоз ёфт.
6 ноябри соли 1994 Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардид. Дар раъйпурсӣ 2535437 нафар ё ки 94,4 дарсади аҳолӣ ширкат варзида, ба тарафдории қабули он 2352554 нафар ё 87,59 фоиз раъй доданд. Баъдан бо тағйир ёфтани вазъи сиёсиву ҷамъиятии ҷомеа 26 сентябри соли 1999 ва 21 июни соли 2003 ба Конститутсия тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд. Дар асоси онҳо Тоҷикистон соҳиби порлумони касбӣ гардида, муҳлати ваколатҳои Президенти кишвар ба ҳафт сол ва судяҳо ба даҳ сол расонда шуд. Мутобиқи ҳамин тағйиру иловаҳо Шӯрои адлия таъсис ёфта, ҳокимияти судӣ аз тобеияти ҳокимияти иҷроия баромад.
Бо қабули Конститутсия Тоҷи-кистони соҳибистиқлол роҳи демократии инкишофро пеш гирифт. Ба тамоми ҷаҳон эълон намуд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона буда, ҳокимияти давлатӣ дар асоси таҷзияи он ба ҳокимиятҳои қонунгузор, иҷроия ва судӣ амалӣ мегардад. Бори нахуст дар таърихи давлатдории тоҷикон нишон дода шуд, ки Конститутсияи Тоҷикистон эътибори олии ҳуқуқӣ дорад ва меъёрҳои он мустақиман амал мекунанд.
Ба назари мо, яке аз дастовардҳои бузурги Конститутсия, дар баробари ҳокимияти қонунгузор ва иҷроия, ба рукни алоҳида ва мустақили ҳокимият ҷудо кардани ҳокимияти судӣ мебошад. Конститутсия ва қонунҳои амалкунандаи кишвар вазифаҳои асосӣ, усулҳои ташкилёбӣ ва фаъолияти мақомоти судиро ба танзим дароварданд. Мувофиқи талаботи боби 8-и Сарқонун ҳокимияти судӣ мустақил буда, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, манфиати давлат, ташкилоту муассисаҳо, қонунияту адолатро, ки Конститутсия, дигар қонунҳои ҷумҳурӣ, инчунин санадҳои ҳуқуқии байналмилалии эътирофкардаи Тоҷикистон муқаррар намудаанд, ҳифз менамояд. Ба ҳамин васила суд вазифаи конститутсионии худро ҷиҳати таҳкими ҳамаҷонибаи қонуният ва таъмини адолати иҷтимоӣ анҷом медиҳад. 


 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.10.2014    №: 208    Мутолиа карданд: 466

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед