logo

ҳуқуқ

ҲУҶҶАТИ ТАЪРИХӢ

Зафар ҚОДИРЗОДА,
мутахассиси шуъбаи таъминоти ташкилии
фаъолияти судҳои Раёсати судҳои дастгоҳи Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон   
 


Ҳар як давлат фаъолияти худро тавассути Қонуни асосии худ ба роҳ мемонад. Ҷумҳурии Тоҷикистон танҳо пас аз пош хӯрдани Иттиҳоди Шӯравӣ ҳамчун давлати мустақил соҳиби Қонуни асосӣ гардид. Сарқонуни кишвари соҳибистиқлоли мо, пеш аз ҳама, ҳуҷҷати таърихӣ буда, муносибатҳоро вобаста ба асосҳои сохтори давлатӣ, салоҳият ва ваколати ҳокимияти судӣ ва дигар самтҳои ҳаёти сиёсию ҷамъиятӣ ба танзим медарорад.
Маврид ба зикр аст, ки устувории ҳар як давлат, бемайлон инкишоф ёфтани асосҳои иҷтимоию иқтисодӣ, фарҳангӣ, сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва пойдории арзишҳои он ба Конститутсия вобаста аст. Бо тақозои замон ва фароҳам омадани шароити таърихӣ илҳомбахш ва ташаббускори бевоситаи қабули Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон Сарвари хирадманду сиёсатмадори дурандеш, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон гардид. Маҳз, бо саъю талошҳои пайвастаи Сарвари давлат моҳи ноябри соли 1993 Президиуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон комиссияи конститутсионӣ ва гурӯҳи кориро оид ба таҳияи лоиҳаи Конститутсияи нав ташкил намуд. Ба ҳайати гурӯҳи корӣ олимон, коршиносон ва ҳуқуқшиносони шинохта дохил шуданд. Дар аввали моҳи апрели соли 1994 гурӯҳи кории Комиссияи конститутсионӣ ду лоиҳаи Конститутсияро таҳия намуд. Як лоиҳа ба шакли идораи президентӣ ва лоиҳаи дигар ба шакли идораи парламентӣ дахл дошт. Аъзои Комиссияи конститутсионӣ баъди омӯхтану баррасии лоиҳаҳои пешниҳодшуда ба хулоса омаданд, ки шакли идораи президентӣ мувофиқ ва боэътимод буда, ба шароити мушаххаси Тоҷикистон ҷавоб медиҳад. Раёсати Шӯрои Олӣ Комиссияи конститутсиониро вазифадор намуд, ки таклифу пешниҳодҳои мардумро оид ба такмил додани лоиҳа ба ҳисоб гирад ва ба он тағйироти лозимӣ дароварда, то 1 июли соли 1994 ба раёсат пешниҳод намояд. Лоиҳаи Конститутсияи нави Ҷумҳурии Тоҷикистон 21-22 апрели соли 1994 дар матбуоти даврӣ интишор гардид ва баррасии он оғоз ёфт.
6 ноябри соли 1994 Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардид. Дар раъйпурсӣ 2535437 нафар ё ки 94,4 дарсади аҳолӣ ширкат варзида, ба тарафдории қабули он 2352554 нафар ё 87,59 фоиз раъй доданд. Баъдан бо тағйир ёфтани вазъи сиёсиву ҷамъиятии ҷомеа 26 сентябри соли 1999 ва 21 июни соли 2003 ба Конститутсия тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд. Дар асоси онҳо Тоҷикистон соҳиби порлумони касбӣ гардида, муҳлати ваколатҳои Президенти кишвар ба ҳафт сол ва судяҳо ба даҳ сол расонда шуд. Мутобиқи ҳамин тағйиру иловаҳо Шӯрои адлия таъсис ёфта, ҳокимияти судӣ аз тобеияти ҳокимияти иҷроия баромад.
Бо қабули Конститутсия Тоҷи-кистони соҳибистиқлол роҳи демократии инкишофро пеш гирифт. Ба тамоми ҷаҳон эълон намуд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона буда, ҳокимияти давлатӣ дар асоси таҷзияи он ба ҳокимиятҳои қонунгузор, иҷроия ва судӣ амалӣ мегардад. Бори нахуст дар таърихи давлатдории тоҷикон нишон дода шуд, ки Конститутсияи Тоҷикистон эътибори олии ҳуқуқӣ дорад ва меъёрҳои он мустақиман амал мекунанд.
Ба назари мо, яке аз дастовардҳои бузурги Конститутсия, дар баробари ҳокимияти қонунгузор ва иҷроия, ба рукни алоҳида ва мустақили ҳокимият ҷудо кардани ҳокимияти судӣ мебошад. Конститутсия ва қонунҳои амалкунандаи кишвар вазифаҳои асосӣ, усулҳои ташкилёбӣ ва фаъолияти мақомоти судиро ба танзим дароварданд. Мувофиқи талаботи боби 8-и Сарқонун ҳокимияти судӣ мустақил буда, ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, манфиати давлат, ташкилоту муассисаҳо, қонунияту адолатро, ки Конститутсия, дигар қонунҳои ҷумҳурӣ, инчунин санадҳои ҳуқуқии байналмилалии эътирофкардаи Тоҷикистон муқаррар намудаанд, ҳифз менамояд. Ба ҳамин васила суд вазифаи конститутсионии худро ҷиҳати таҳкими ҳамаҷонибаи қонуният ва таъмини адолати иҷтимоӣ анҷом медиҳад. 


 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.10.2014    №: 208    Мутолиа карданд: 535

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад

МТС. Ҳамкориҳо бо Ӯзбекистон густариш меёбанд

ВМКБ. Гумрукчиён ба буҷет 16,9 миллион сомонӣ ворид карданд

ҲИСОР. Саҳми назарраси соҳибкорон дар ободонии шаҳр

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот ба 1 миллиард сомонӣ расид

ВАРЗОБ. Таваҷҷуҳи сайёҳон ба нуқтаҳои истироҳатӣ афзудааст

08.02.2019


Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ. Музди миёнаи меҳнат - 1220 сомонӣ

КУМИТАИ ТЕЛЕВИЗИОН ВА РАДИО. Сифати кори шабакаҳо беҳтар мешавад

КҲФМГ. Офатҳои табиат 34 миллион самонӣ хисорот овард

Саноатикунонӣ дар Шаҳринав

Меъёри бозтамвил ба 14 дарсад поён фаромад

ШАҲРИ ВАҲДАТ. Иҷрои барзиёди андози иҷтимоӣ

ТАНЗИМ. Қонуншиканӣ коҳиш ёфтааст

СОҲИЛ. Корҳои мустаҳкамсозӣ вусъат меёбанд

ДДСТДТ. Авлавият ба рушди ҳунарҳои мардумӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед