logo

ҳуқуқ

ҲИФЗИ ҲУҚУҚҲОИ ИНСОН – ҲАДАФИ ОЛИИ САРҚОНУН

Аслам ХОЛОВ,
раиси суди шаҳри Ваҳдат

Пас аз мустақил эълон гаштани Ҷумҳурии Тоҷикистон зарурати ба таври куллӣ аз нав сохтани тамоми пояҳои ҳуқуқие, ки дар асоси онҳо давлати соҳибихтиёр ташкил ёфта, шаҳрвандонаш умр ба cap мебаранд, ба миён омад. Дар солҳои аввали таъсиси давлати соҳибихтиёри тоҷикон бо ташаббуси Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон барои ҳалли ин масъала тадбирҳои муассир андешида шуданд.
Санадҳои меъёрии ҳуқуқии зиёде, ки ба рушди иқтисодиёт, ҳифзи арзишҳои миллӣ, сиёсати дохиливу хориҷӣ, ҳаёти ҷамъиятӣ - сиёсӣ, фарҳангӣ, ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва риояи тартиботи ҳуқуқӣ мусоидат менамуданд, ба тасвиб расиданд. Дар таҳияи лоиҳаи ҳамаи қонунҳои қабулшуда олимон, коршиносон, ҳуқуқдонҳои шинохтаи ҷумҳурӣ ширкат варзида, санадҳо аз ташхиси мустақилу боэътимоди созмонҳои байналмилалӣ ва мутахассисони хориҷӣ гузаштаанд.
Қобили зикр аст, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар даврони шӯравӣ Конститутсияи худро дошта бошад ҳам, дар баробари тағйир ёфтани сохтори давлатӣ зарурати аз нав қабул намудани Сарқонун ба миён омад. Аз ин лиҳоз, Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон 6-уми ноябри соли 1994 бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуд. Инчунин, 26 сентябри соли 1999 ва 22 июни соли 2003 ба он тағйиру иловаҳо ворид гардиданд. Конститутсия азму ирода ва мақсаду мароми халқи Тоҷикистонро таҷассум менамояд. Дар он халқ баёнгари соҳибихтиёрӣ ва сарчашмаи ягонаи ҳокимияти давлатӣ эълон гардидааст.
«Мо халқи Тоҷикистон, - гуфта мешавад дар Сарқонуни ҷумҳурӣ,- қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон буда, худро дар назди насли гузашта, ҳозира ва оянда масъул ва вазифадор дониста, таъмини соҳибихтиёрии давлати худ ва рушду камоли онро дарк намуда, озодӣ ва ҳуқуқи шахсро муқаддас шумурда, баробарҳуқуқӣ ва дӯстии тамоми миллату халқиятро эътироф карда, бунёди ҷомеаи адолатпарварро вазифаи худ карор дода, ҳамин Конститутсияро қабул ва эълон менамоем».
Мувофиқи Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати мо соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона мебошад. Тоҷикис¬тон давлати иҷтимоӣ буда, барои ҳар як инсон шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодона фароҳам меорад. Дар ҷумҳурӣ мувофики Конститутсия забони давлатии Тоҷикистон забони тоҷикӣ мебошад. Забони русӣ бошад, ҳамчун забони муоширати байни миллатҳо амал мекунад.
Дар Сарқонун омадааст, ки: «Ҳеҷ як иттиҳодияи ҷамъиятӣ, ҳизби сиёсӣ, гурӯҳи одамон ва ё фарде ҳақ надорад, ки ҳокимияти давлатиро ғасб намояд». Дар моддаи 8-уми ин санади олии ҳуқуқӣ гуфта шудааст: «Дар Тоҷикистон ҳаёти ҷамъиятӣ дар асоси равияҳои гуногуни сиёсӣ ва мафкуравӣ инкишоф меёбад. Мафкураи ҳеҷ як ҳизб, иттиҳодияи ҷамъиятӣ, динӣ, ҳаракат ва гурӯҳ наметавонад ба ҳайси мафкураи давлатӣ эътироф шавад».
Қобили зикр аст, ки аз рӯзҳои аввали соҳибихтиёр эълон шудани Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандон ба воситаи Сарқонун, қонунҳои ҷумҳурӣ ва санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки аз ҷониби Тоҷикистон эътироф шудаанд, ҳифз мегарданд. Ҳамаи санадҳои меъёрии ҳуқуқии дар асоси Сарқонун қабулшуда бевосита ё бавосита ба ҳаёти шаҳрвандон, ба зиндагии ҳар як инсон дахл доранд. Мувофиқи меъёрҳои Сарқонун ва қонунҳои қабулшуда манфиати тифлон, фарзандони синни томактабӣ, мактабхонҳо, донишҷӯён, хизматчиёни ҳарбӣ, волидон, маҷрӯҳони ҷангу меҳнат, нафақагирон, камбизоатон, бекорон ҳифз мешавад. Сарқонуни Тоҷикистон ҳаёт, саломатӣ, озодӣ, шаъну шарафи инсон ва шаҳрвандро ҳимоя менамояд.
 Дар моддаи 42-и Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон омадааст: «Дар Тоҷикистон ҳар шахс вазифадор аст, ки Конститутсия ва қонунҳоро риоя кунад, ҳуқуқ, озодӣ, шаъну шарафи дигаронро эҳтиром намояд». Барои ин баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон ниҳоят муҳим мебошад.
Вале, вақте мо бо хонандагони мактабҳо, донишҷӯён, коргарону деҳқонон дар бораи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамсуҳбат мешавем, дармеёбем, ки аксари онҳо аз донишҳои ҳуқуқӣ чандон бархӯрдор нестанд, ба бисёр масъалаҳо сарфаҳм намераванд. Зарурият ва аҳамияти қонунҳои Тоҷикистонро дуруст дарк намекунанд. Аз ин лиҳоз, тарғибу ташвиқи донишҳои ҳуқуқӣ ва Сарқонуни Тоҷикистон дар айни замон барои мардум аҳамияти хоса касб кардааст. Махсусан дар даврае, ки мо 6-уми ноябри соли ҷорӣ 20-солагии қабули Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистонро ботантана ҷашн мегирем.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.10.2014    №: 208    Мутолиа карданд: 487

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед