logo

ҳуқуқ

ҲИФЗИ ҲУҚУҚҲОИ ИНСОН – ҲАДАФИ ОЛИИ САРҚОНУН

Аслам ХОЛОВ,
раиси суди шаҳри Ваҳдат

Пас аз мустақил эълон гаштани Ҷумҳурии Тоҷикистон зарурати ба таври куллӣ аз нав сохтани тамоми пояҳои ҳуқуқие, ки дар асоси онҳо давлати соҳибихтиёр ташкил ёфта, шаҳрвандонаш умр ба cap мебаранд, ба миён омад. Дар солҳои аввали таъсиси давлати соҳибихтиёри тоҷикон бо ташаббуси Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон барои ҳалли ин масъала тадбирҳои муассир андешида шуданд.
Санадҳои меъёрии ҳуқуқии зиёде, ки ба рушди иқтисодиёт, ҳифзи арзишҳои миллӣ, сиёсати дохиливу хориҷӣ, ҳаёти ҷамъиятӣ - сиёсӣ, фарҳангӣ, ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва риояи тартиботи ҳуқуқӣ мусоидат менамуданд, ба тасвиб расиданд. Дар таҳияи лоиҳаи ҳамаи қонунҳои қабулшуда олимон, коршиносон, ҳуқуқдонҳои шинохтаи ҷумҳурӣ ширкат варзида, санадҳо аз ташхиси мустақилу боэътимоди созмонҳои байналмилалӣ ва мутахассисони хориҷӣ гузаштаанд.
Қобили зикр аст, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон дар даврони шӯравӣ Конститутсияи худро дошта бошад ҳам, дар баробари тағйир ёфтани сохтори давлатӣ зарурати аз нав қабул намудани Сарқонун ба миён омад. Аз ин лиҳоз, Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон 6-уми ноябри соли 1994 бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуд. Инчунин, 26 сентябри соли 1999 ва 22 июни соли 2003 ба он тағйиру иловаҳо ворид гардиданд. Конститутсия азму ирода ва мақсаду мароми халқи Тоҷикистонро таҷассум менамояд. Дар он халқ баёнгари соҳибихтиёрӣ ва сарчашмаи ягонаи ҳокимияти давлатӣ эълон гардидааст.
«Мо халқи Тоҷикистон, - гуфта мешавад дар Сарқонуни ҷумҳурӣ,- қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон буда, худро дар назди насли гузашта, ҳозира ва оянда масъул ва вазифадор дониста, таъмини соҳибихтиёрии давлати худ ва рушду камоли онро дарк намуда, озодӣ ва ҳуқуқи шахсро муқаддас шумурда, баробарҳуқуқӣ ва дӯстии тамоми миллату халқиятро эътироф карда, бунёди ҷомеаи адолатпарварро вазифаи худ карор дода, ҳамин Конститутсияро қабул ва эълон менамоем».
Мувофиқи Сарқонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон давлати мо соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона мебошад. Тоҷикис¬тон давлати иҷтимоӣ буда, барои ҳар як инсон шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодона фароҳам меорад. Дар ҷумҳурӣ мувофики Конститутсия забони давлатии Тоҷикистон забони тоҷикӣ мебошад. Забони русӣ бошад, ҳамчун забони муоширати байни миллатҳо амал мекунад.
Дар Сарқонун омадааст, ки: «Ҳеҷ як иттиҳодияи ҷамъиятӣ, ҳизби сиёсӣ, гурӯҳи одамон ва ё фарде ҳақ надорад, ки ҳокимияти давлатиро ғасб намояд». Дар моддаи 8-уми ин санади олии ҳуқуқӣ гуфта шудааст: «Дар Тоҷикистон ҳаёти ҷамъиятӣ дар асоси равияҳои гуногуни сиёсӣ ва мафкуравӣ инкишоф меёбад. Мафкураи ҳеҷ як ҳизб, иттиҳодияи ҷамъиятӣ, динӣ, ҳаракат ва гурӯҳ наметавонад ба ҳайси мафкураи давлатӣ эътироф шавад».
Қобили зикр аст, ки аз рӯзҳои аввали соҳибихтиёр эълон шудани Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандон ба воситаи Сарқонун, қонунҳои ҷумҳурӣ ва санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки аз ҷониби Тоҷикистон эътироф шудаанд, ҳифз мегарданд. Ҳамаи санадҳои меъёрии ҳуқуқии дар асоси Сарқонун қабулшуда бевосита ё бавосита ба ҳаёти шаҳрвандон, ба зиндагии ҳар як инсон дахл доранд. Мувофиқи меъёрҳои Сарқонун ва қонунҳои қабулшуда манфиати тифлон, фарзандони синни томактабӣ, мактабхонҳо, донишҷӯён, хизматчиёни ҳарбӣ, волидон, маҷрӯҳони ҷангу меҳнат, нафақагирон, камбизоатон, бекорон ҳифз мешавад. Сарқонуни Тоҷикистон ҳаёт, саломатӣ, озодӣ, шаъну шарафи инсон ва шаҳрвандро ҳимоя менамояд.
 Дар моддаи 42-и Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон омадааст: «Дар Тоҷикистон ҳар шахс вазифадор аст, ки Конститутсия ва қонунҳоро риоя кунад, ҳуқуқ, озодӣ, шаъну шарафи дигаронро эҳтиром намояд». Барои ин баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон ниҳоят муҳим мебошад.
Вале, вақте мо бо хонандагони мактабҳо, донишҷӯён, коргарону деҳқонон дар бораи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамсуҳбат мешавем, дармеёбем, ки аксари онҳо аз донишҳои ҳуқуқӣ чандон бархӯрдор нестанд, ба бисёр масъалаҳо сарфаҳм намераванд. Зарурият ва аҳамияти қонунҳои Тоҷикистонро дуруст дарк намекунанд. Аз ин лиҳоз, тарғибу ташвиқи донишҳои ҳуқуқӣ ва Сарқонуни Тоҷикистон дар айни замон барои мардум аҳамияти хоса касб кардааст. Махсусан дар даврае, ки мо 6-уми ноябри соли ҷорӣ 20-солагии қабули Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистонро ботантана ҷашн мегирем.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.10.2014    №: 208    Мутолиа карданд: 509

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед