logo

ҳуқуқ

ҲУҶҶАТИ ТАҚДИРСОЗ

Шуҳрат САИДЗОДА,
сармутахассиси раёсати судҳои дастгоҳи
Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон

Бояд таъкид намуд, ки оғози таҳаввулоти конститутсионии кишвар ба дигаргуниҳои сиёсие, ки бо бозсозии охири солҳои 80-ум ва аввалҳои солҳои 90-уми асри гузашта шурӯъ шуда буд, алоқаманд аст.
Ҳанӯз 23-юми августи соли 1990 Шӯрои Олии Тоҷикистон «Дар бораи ташкили комиссия оид ба тайёр намудани Конститутсияи (Қонуни асосии) Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон» қарор қабул намуда буд. Аммо ба комиссияи мазкур муяссар нашуд, ки дар ин замина кори назаррасеро анҷом диҳад. Конститутсияи Тоҷикистони соҳибистиқлол дар таърихи навини кишвар санади воқеан муҳим ва тақдирсози миллат буда, он Истиқлолияти давлатии тоҷиконро дар арсаи байналмилалӣ муаррифӣ менамояд..
Таърих нишон дод, ки мавҷудияти Конститутсия ҳанӯз нишони озодии комил ва сохибихтиёрӣ набудааст. Чунончи, дар давраи Иттиҳоди Шӯравӣ дар ҶШС Тоҷикистон панҷ маротиба Сарқонун қабул карда шуд, вале давлат тобеъ боқӣ монд. Дар Конститутсия бо санадҳои меъёрӣ, истиқлоли комили давлат, соҳибихтиёрӣ ва озодии инсон дақиқ зикр мешавад, ки ин хеле муҳим аст.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон моҳияту ҷавҳари ин андешаро чунин ифода намудааст: «Пеш аз он, ки номи миллат ва забони он таҳаввулоти таърихиро аз сар гузаронида, ташаккул ёбад, тоҷикон тӯли асрҳо барои истиқлолият ва ҳуввияти худ бо аҷнабиён муборизаҳои дурударози мазҳабию фарҳангӣ бурдаанд». Бояд зикр кард, ки аввалин маротиба дар таърихи сиёсии кишвар дар сатҳи конститутсионӣ ҳокимияти судӣ ҳамчун рукни алоҳидаи ҳокимияти давлатӣ эътироф карда шуд. Ин меъёри воқеан демократӣ дар моддаи 9-и Конститутсия ба таври зайл муқаррар карда шудааст. «Ҳокимияти давлатӣ дар асоси таҷзияи он ба ҳокимияти қонунгузор, иҷроия ва  судӣ амалӣ мегардад».
Имрӯз дар ҳаёти сиёсиву иқтисодӣ ва иҷтимоиву фарҳангии кишварамон дигаргуниҳои куллӣ ба вуқӯъ пайвастанд. 26 сентябри соли 1999 ва бори дуюм 22-юми июни соли 2003 ба тариқи раъйпурсии умумихалқӣ ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйиру иловаҳо ворид шуданд, ки онҳо барои рушду такомули давлату давлатдории миллӣ мусоидат намуданд. Аз ин рӯ, дуруст аст, ки Конститутсия муайянкунандаи вазъи ҳуқуқии инсон буда, аз ин роҳ таъмини онро кафолат медиҳад. Тавре Сарқонун муқаррар намудааст: «Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд бевосита амалӣ мешаванд. Онҳо мақсад, мазмун ва татбиқи қонунҳо, фаъолияти ҳокимияти қонунгузор, иҷроия, маҳаллӣ ва мақомоти худидоракунии маҳаллиро муайян мекунанд ва ба воситаи ҳокимияти судӣ таъмин мегарданд».
Ҳамзамон бо ин, Конститутсия доираи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро муқаррар намуда, ҳангоми зарурати қонунӣ маҳдуд кардани онҳоро низ пешбинӣ мекунад. Бо дарназардошти ин амри умумипазируфташуда Конститутсияи Тоҷикистон чунин муқаррар мекунад: «Маҳдуд кардани ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд танҳо ба мақсади таъмини ҳуқуқ ва озодии дигарон, тартиботи ҷамъиятӣ, ҳимояи сохти конститутсионӣ ва тамомияти арзии ҷумҳурӣ раво дониста мешавад».
Бинобар ин, омилҳои мазкур тақозо менамоянд, ки намояндагони мақомоти судӣ дар иҷрои салоҳиятҳои хизматии худ муқаррароти конститутсионии кафолати ҳифзи судӣ ва риояи ҳуқуқу озодиҳои инсон, манфиатҳои қонунии давлат ва ташкилоту муасисаҳоро ҳамаҷониба таъмин намоянд.

 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 4.11.2014    №: 214    Мутолиа карданд: 677

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон

Масъалаи татбиқи ҳамгироии сиёсати давлатии ҷавонон баррасӣ гардид

ФУТБОЛ. Чемпионати АФОМ дар Тоҷикистон мегузарад

Омӯзгоронро барои кор дар Тоҷикистон ва Қирғизистон интихоб менамоянд

Сарвазири Италия пазироии самимии Путинро ваъда кард

Дар Минск паради низомӣ бахшида ба Рӯзи Истиқлолияти Беларус доир гашт

Путин шартҳои муколамаи Москва ва Киевро ном бурд

Суд ба маъмурияти Трамп истифодаи маблағи Вазорати мудофиаро барои деворсозӣ манъ намуд

Ҷаҳон дар як сатр

02.07.2019


Тақвияти ҳамкориҳо бо БАТР

Мулоқоти Исматулло Насредин бо Умар Аюб Хон

Озмунҳои «Маҳаллаи беҳтарин» ва «Кӯчаи беҳтарин» баргузор мешаванд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед