logo

ҳуқуқ

ҲУҶҶАТИ ТАҚДИРСОЗ

Шуҳрат САИДЗОДА,
сармутахассиси раёсати судҳои дастгоҳи
Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон

Бояд таъкид намуд, ки оғози таҳаввулоти конститутсионии кишвар ба дигаргуниҳои сиёсие, ки бо бозсозии охири солҳои 80-ум ва аввалҳои солҳои 90-уми асри гузашта шурӯъ шуда буд, алоқаманд аст.
Ҳанӯз 23-юми августи соли 1990 Шӯрои Олии Тоҷикистон «Дар бораи ташкили комиссия оид ба тайёр намудани Конститутсияи (Қонуни асосии) Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон» қарор қабул намуда буд. Аммо ба комиссияи мазкур муяссар нашуд, ки дар ин замина кори назаррасеро анҷом диҳад. Конститутсияи Тоҷикистони соҳибистиқлол дар таърихи навини кишвар санади воқеан муҳим ва тақдирсози миллат буда, он Истиқлолияти давлатии тоҷиконро дар арсаи байналмилалӣ муаррифӣ менамояд..
Таърих нишон дод, ки мавҷудияти Конститутсия ҳанӯз нишони озодии комил ва сохибихтиёрӣ набудааст. Чунончи, дар давраи Иттиҳоди Шӯравӣ дар ҶШС Тоҷикистон панҷ маротиба Сарқонун қабул карда шуд, вале давлат тобеъ боқӣ монд. Дар Конститутсия бо санадҳои меъёрӣ, истиқлоли комили давлат, соҳибихтиёрӣ ва озодии инсон дақиқ зикр мешавад, ки ин хеле муҳим аст.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон моҳияту ҷавҳари ин андешаро чунин ифода намудааст: «Пеш аз он, ки номи миллат ва забони он таҳаввулоти таърихиро аз сар гузаронида, ташаккул ёбад, тоҷикон тӯли асрҳо барои истиқлолият ва ҳуввияти худ бо аҷнабиён муборизаҳои дурударози мазҳабию фарҳангӣ бурдаанд». Бояд зикр кард, ки аввалин маротиба дар таърихи сиёсии кишвар дар сатҳи конститутсионӣ ҳокимияти судӣ ҳамчун рукни алоҳидаи ҳокимияти давлатӣ эътироф карда шуд. Ин меъёри воқеан демократӣ дар моддаи 9-и Конститутсия ба таври зайл муқаррар карда шудааст. «Ҳокимияти давлатӣ дар асоси таҷзияи он ба ҳокимияти қонунгузор, иҷроия ва  судӣ амалӣ мегардад».
Имрӯз дар ҳаёти сиёсиву иқтисодӣ ва иҷтимоиву фарҳангии кишварамон дигаргуниҳои куллӣ ба вуқӯъ пайвастанд. 26 сентябри соли 1999 ва бори дуюм 22-юми июни соли 2003 ба тариқи раъйпурсии умумихалқӣ ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйиру иловаҳо ворид шуданд, ки онҳо барои рушду такомули давлату давлатдории миллӣ мусоидат намуданд. Аз ин рӯ, дуруст аст, ки Конститутсия муайянкунандаи вазъи ҳуқуқии инсон буда, аз ин роҳ таъмини онро кафолат медиҳад. Тавре Сарқонун муқаррар намудааст: «Ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд бевосита амалӣ мешаванд. Онҳо мақсад, мазмун ва татбиқи қонунҳо, фаъолияти ҳокимияти қонунгузор, иҷроия, маҳаллӣ ва мақомоти худидоракунии маҳаллиро муайян мекунанд ва ба воситаи ҳокимияти судӣ таъмин мегарданд».
Ҳамзамон бо ин, Конститутсия доираи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро муқаррар намуда, ҳангоми зарурати қонунӣ маҳдуд кардани онҳоро низ пешбинӣ мекунад. Бо дарназардошти ин амри умумипазируфташуда Конститутсияи Тоҷикистон чунин муқаррар мекунад: «Маҳдуд кардани ҳуқуқ ва озодиҳои инсон ва шаҳрванд танҳо ба мақсади таъмини ҳуқуқ ва озодии дигарон, тартиботи ҷамъиятӣ, ҳимояи сохти конститутсионӣ ва тамомияти арзии ҷумҳурӣ раво дониста мешавад».
Бинобар ин, омилҳои мазкур тақозо менамоянд, ки намояндагони мақомоти судӣ дар иҷрои салоҳиятҳои хизматии худ муқаррароти конститутсионии кафолати ҳифзи судӣ ва риояи ҳуқуқу озодиҳои инсон, манфиатҳои қонунии давлат ва ташкилоту муасисаҳоро ҳамаҷониба таъмин намоянд.

 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 4.11.2014    №: 214    Мутолиа карданд: 641

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед