logo

ҳуқуқ

САВДОИ ОДАМ АЗ ТЕРРОРИЗМ КАМ НЕСТ

Муомилоти пулӣ аз савдои одамон ҳар сол дар саросари ҷаҳон 30 миллиард долларро ташкил дода, ин раванд аз рӯи даромаднокии тиҷоратӣ мавқеи сеюмро ба худ ихтисос додааст.

Ин матлабро Муяссара Бобохонова, роҳбари Ташкилоти ҷамъиятии «Ассосиатсияи зан ва ҷомеа» зимни баргузории як мизи гирд дар Душанбе баён дошт. Созмони зери роҳбарии ӯ феълан дар доираи татбиқи лоиҳаи минтақавии «Дастгирии қурбониёни хариду фурӯши одамон, муҳоҷирони меҳнатии осебпазир ва аъзои оилаи онҳо дар Осиёи Марказӣ», ки бо дастгирии молиявии Созмони байналмилалии муҳоҷират ва маблағгузории Ҳукумати Норвегия рӯи даст аст, фаъолияти телефонии бовариро ба роҳ мондааст. Ин тадбир ба манзури муқовимат ба савдои одамон ва муҳоҷирати ғайриқонунӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон арзёбӣ мешавад. Телефони боварӣ зери шумораи 918 85-34-34 аз моҳи ноябри соли 2014 ба ин сӯ фаъол аст.
Ғалатгул Холмаҳмадзод, оператори телефони боварӣ, афзалиятро дар он мебинад, ки гуфтугӯ бо телефони боварӣ маҳрамона аст ва одамон имкон доранд арзи дили худро бепарда дар миён гузоранд. – Албатта, мо дар ҳалли мушкили бевоситаи шаҳрвандон иқтидори кофӣ надорем, аммо метавон ба онҳо роҳи ҳалли масъаларо нишон дод ё вобаста ба мушкилоти ҷойдошта ба куҷо муроҷиат карданашонро тасия намуд, аз оқибатҳои муҳоҷирати кори пинҳонӣ огоҳ сохт, - мегӯяд ӯ.
Масъулони телефони боварӣ зарфи чанд моҳи фаъолияти худ шоҳиди он буданд, ки шаҳрвандон ба онҳо вобаста ба масоили муҳоҷирати корӣ бештар муроҷиат мекунанд, бахусус дар мавриди иҷозаи бозгашт ба Федератсияи Русия. Ин ҳам дар ҳолест, ки тибқи омори мавҷуда феълан беш аз 200 ҳазор муҳоҷири кории тоҷик имкони вуруд ба Федератсияи Русияро надорад ё ба ибораи маъмул «депорт» шудаанд. Танзимгарони телефони боварӣ ин нуктаро низ таъйид карданд, ки шаҳрвандон вобаста ба истисмори шаҳвониву меҳнатӣ ва дигар масъалаҳои марбут ба одамрабоӣ кам муроҷиат мекунанд. Сабаби аслӣ дар он аст, ки қурбониёни хариду фурӯш ё гирифторони истисмор аз оммавӣ шудани масъала бим доранд ва, аз ин рӯ, дар бисёр маврид аз муроҷиат ба мақомоти дахлдори давлатӣ низ худдорӣ мекунанд.
Ассосиатсияи зан ва ҷомеа дар ҳоле даст ба чунин иқдом задааст, ки афзоиши ҷиноёти марбут ба хариду фурӯши одамон дар канори таҳдидҳои замони феълӣ, назири терроризму ифротгароӣ, ҷиноятҳои фаромиллӣ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, зуҳури гурӯҳҳои радикали исломӣ ба мавзӯи доғдоре табдил шудааст.
Қобили зикр аст, ки дар кишвари мо алайҳи одамрабоӣ ва ё хариду фурӯши одамон иқдоми ҷиддӣ роҳандозӣ шуда, ҷиҳати мубориза бо ин падида заминаҳои устувори ҳуқуқӣ фароҳам гардидааст. Ҷумҳурии Тоҷикистон ба аксар конвенсияҳои байналмилалии мубориза бар зидди савдои одамон ҳамроҳ шуда, санадҳои меъёрии ҳуқуқиро тасвиб кардааст. Ҳанӯз соли 2004 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хариду фурӯши одамон» қабул гардида, заминаи асосии ҳуқуқӣ алайҳи мубориза бар зидди хариду фурӯши одамон ба шумор мерафт. Вале бо назардошти талаботи нави замони муосир ва вижагиҳои баамаломада дар муносибатҳои ҷамъиятӣ қонуни мазкур 26 июли соли 2014 дар таҳрири нав таҳти унвони Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон» қабул гардид.
Мирзобек Ҳоҷиев, корманди Вазорати адлияи ҷумҳурӣ ва ҳамзамон мушовири ҳуқуқии лоиҳаи номбурда, мегӯяд, ки қонуни нав таҷрибаи даҳсолаи қонуни қаблан амалкунандаро ҷамъбаст намуда, бо назардошти талаботи замони муосир ва мутобиқгардонии он ба талаботи санадҳои меъёрии ҳуқуқии байналмилалӣ хеле такмил дода шуд. Ба андешаи мавсуф, агар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хариду фурӯши одамон» аз 7 бобу 24 модда иборат буд, қонуни нав аз 9 бобу 48 модда иборат аст. Ин шаҳодати он аст, ки қонун хеле такмил ёфта, вазифаву уҳдадориҳои ҳар як субъекти муборизабаранда алайҳи савдои одамон ва расондани кумак ба қурбониёни савдои одамон ба таври мушаххас муайян шудаанд.
Мафҳуми «Хариду фурӯши одамон» фаротар аз онест, ки дар назари аввал дарк мешавад. Зеро аксаран зери ин мафҳум истисмори шаҳвониро дар назар доранд. Ҳол он ки истисмор, ҷалбкунӣ, супурдан, пинҳонкунӣ ё гирифтани одамон бо роҳи зӯрӣ, истифодаи он ва ё дигар шаклҳои маҷбурсозӣ, дуздӣ, қаллобӣ, фиреб, суиистифода аз мансаб ё ҳолати заифӣ низ, дар маҷмӯъ марбути хариду фурӯши инсон шинохта мешавад. Ин ҷиноят дар Тоҷикистон умдатан дар ду шакл - қочоқи занон ва истисмори онҳо дар бозорҳои танфурӯшӣ ва истисмори неруи корӣ ба мушоҳида мерасад. Дар ин замина мавридҳои ба ҷавобгарӣ кашидани гурӯҳҳои ҷиноятӣ кам нестанд. Чунончи, соли гузашта суди вилояти Хатлон се зани сокини ноҳияи Қубодиёнро бо ҷурми қочоқи занон ба Амороти Муттаҳидаи Араб ба муҳлатҳои гуногун равонаи зиндон кард.
Манбаъҳои ҳуқуқӣ шаҳодат медиҳанд, ки ҳарчанд дар ҳамаи давлатҳои Осиёи Марказӣ заминаи қонунӣ барои пешгирӣ, рафъ ва додани ҷазо барои хариду фурӯши одамон мавҷуд аст, худи ҷиноят ҳамчун ҷинояти харидуфурӯши одамон кам эътироф мегардад. Ҳодисаҳои харидуфурӯши одамон аксар вақт ҳамчун дигар ҷиноятҳо, аз ҷумла вайрон намудани низоми муҳоҷират, дуздӣ (одамрабоӣ), асорати қарзӣ, меҳнати маҷбурӣ, таҷовуз, ҳуҷум, қаллобӣ, ғайриқонунӣ нигоҳ доштан ва шиканҷа муайян мешаванд. Ин аст, ки дар робита ба ҳодисаҳои харидуфурӯши одамон парвандаҳои ҷиноятӣ на дар асоси ин ҷинояти мушаххас, балки дар асоси дигар муқаррароти қонунгузорӣ оғоз мешаванд, ки сабаби идома ёфтани фаъолияти одамҷаллобон гардида, қурбониёни хариду фурӯшро аз бархе хуқуқҳояшон маҳрум месозад.
Агар дар соли 2010 ҷиноёти марбут ба савдои одамон 531 ададро ташкил медод, ин рақам дар соли 2013 – ум ба 680 расид. Бар пояи иттилои Раёсати мубориза зидди ҷиноятҳои муташаккили Вазорати корҳои дохилӣ, соли 2014 беш аз 800 ҷинояти одамрабоӣ сабт шудааст. Омори мавҷуда нишон медиҳад, ки ҷиноёти вобаста ба харидуфурӯши одамон рӯ ба афзоиш аст ва ин раванд метавонад амният ва ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандонро халалдор созад.

Ф. ҶУМЪАЕВ,
«Ҷумҳурият» 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 5.02.2015    №: 25    Мутолиа карданд: 729

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед