logo

ҳуқуқ

САВДОИ ОДАМ АЗ ТЕРРОРИЗМ КАМ НЕСТ

Муомилоти пулӣ аз савдои одамон ҳар сол дар саросари ҷаҳон 30 миллиард долларро ташкил дода, ин раванд аз рӯи даромаднокии тиҷоратӣ мавқеи сеюмро ба худ ихтисос додааст.

Ин матлабро Муяссара Бобохонова, роҳбари Ташкилоти ҷамъиятии «Ассосиатсияи зан ва ҷомеа» зимни баргузории як мизи гирд дар Душанбе баён дошт. Созмони зери роҳбарии ӯ феълан дар доираи татбиқи лоиҳаи минтақавии «Дастгирии қурбониёни хариду фурӯши одамон, муҳоҷирони меҳнатии осебпазир ва аъзои оилаи онҳо дар Осиёи Марказӣ», ки бо дастгирии молиявии Созмони байналмилалии муҳоҷират ва маблағгузории Ҳукумати Норвегия рӯи даст аст, фаъолияти телефонии бовариро ба роҳ мондааст. Ин тадбир ба манзури муқовимат ба савдои одамон ва муҳоҷирати ғайриқонунӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон арзёбӣ мешавад. Телефони боварӣ зери шумораи 918 85-34-34 аз моҳи ноябри соли 2014 ба ин сӯ фаъол аст.
Ғалатгул Холмаҳмадзод, оператори телефони боварӣ, афзалиятро дар он мебинад, ки гуфтугӯ бо телефони боварӣ маҳрамона аст ва одамон имкон доранд арзи дили худро бепарда дар миён гузоранд. – Албатта, мо дар ҳалли мушкили бевоситаи шаҳрвандон иқтидори кофӣ надорем, аммо метавон ба онҳо роҳи ҳалли масъаларо нишон дод ё вобаста ба мушкилоти ҷойдошта ба куҷо муроҷиат карданашонро тасия намуд, аз оқибатҳои муҳоҷирати кори пинҳонӣ огоҳ сохт, - мегӯяд ӯ.
Масъулони телефони боварӣ зарфи чанд моҳи фаъолияти худ шоҳиди он буданд, ки шаҳрвандон ба онҳо вобаста ба масоили муҳоҷирати корӣ бештар муроҷиат мекунанд, бахусус дар мавриди иҷозаи бозгашт ба Федератсияи Русия. Ин ҳам дар ҳолест, ки тибқи омори мавҷуда феълан беш аз 200 ҳазор муҳоҷири кории тоҷик имкони вуруд ба Федератсияи Русияро надорад ё ба ибораи маъмул «депорт» шудаанд. Танзимгарони телефони боварӣ ин нуктаро низ таъйид карданд, ки шаҳрвандон вобаста ба истисмори шаҳвониву меҳнатӣ ва дигар масъалаҳои марбут ба одамрабоӣ кам муроҷиат мекунанд. Сабаби аслӣ дар он аст, ки қурбониёни хариду фурӯш ё гирифторони истисмор аз оммавӣ шудани масъала бим доранд ва, аз ин рӯ, дар бисёр маврид аз муроҷиат ба мақомоти дахлдори давлатӣ низ худдорӣ мекунанд.
Ассосиатсияи зан ва ҷомеа дар ҳоле даст ба чунин иқдом задааст, ки афзоиши ҷиноёти марбут ба хариду фурӯши одамон дар канори таҳдидҳои замони феълӣ, назири терроризму ифротгароӣ, ҷиноятҳои фаромиллӣ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, зуҳури гурӯҳҳои радикали исломӣ ба мавзӯи доғдоре табдил шудааст.
Қобили зикр аст, ки дар кишвари мо алайҳи одамрабоӣ ва ё хариду фурӯши одамон иқдоми ҷиддӣ роҳандозӣ шуда, ҷиҳати мубориза бо ин падида заминаҳои устувори ҳуқуқӣ фароҳам гардидааст. Ҷумҳурии Тоҷикистон ба аксар конвенсияҳои байналмилалии мубориза бар зидди савдои одамон ҳамроҳ шуда, санадҳои меъёрии ҳуқуқиро тасвиб кардааст. Ҳанӯз соли 2004 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хариду фурӯши одамон» қабул гардида, заминаи асосии ҳуқуқӣ алайҳи мубориза бар зидди хариду фурӯши одамон ба шумор мерафт. Вале бо назардошти талаботи нави замони муосир ва вижагиҳои баамаломада дар муносибатҳои ҷамъиятӣ қонуни мазкур 26 июли соли 2014 дар таҳрири нав таҳти унвони Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон» қабул гардид.
Мирзобек Ҳоҷиев, корманди Вазорати адлияи ҷумҳурӣ ва ҳамзамон мушовири ҳуқуқии лоиҳаи номбурда, мегӯяд, ки қонуни нав таҷрибаи даҳсолаи қонуни қаблан амалкунандаро ҷамъбаст намуда, бо назардошти талаботи замони муосир ва мутобиқгардонии он ба талаботи санадҳои меъёрии ҳуқуқии байналмилалӣ хеле такмил дода шуд. Ба андешаи мавсуф, агар Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хариду фурӯши одамон» аз 7 бобу 24 модда иборат буд, қонуни нав аз 9 бобу 48 модда иборат аст. Ин шаҳодати он аст, ки қонун хеле такмил ёфта, вазифаву уҳдадориҳои ҳар як субъекти муборизабаранда алайҳи савдои одамон ва расондани кумак ба қурбониёни савдои одамон ба таври мушаххас муайян шудаанд.
Мафҳуми «Хариду фурӯши одамон» фаротар аз онест, ки дар назари аввал дарк мешавад. Зеро аксаран зери ин мафҳум истисмори шаҳвониро дар назар доранд. Ҳол он ки истисмор, ҷалбкунӣ, супурдан, пинҳонкунӣ ё гирифтани одамон бо роҳи зӯрӣ, истифодаи он ва ё дигар шаклҳои маҷбурсозӣ, дуздӣ, қаллобӣ, фиреб, суиистифода аз мансаб ё ҳолати заифӣ низ, дар маҷмӯъ марбути хариду фурӯши инсон шинохта мешавад. Ин ҷиноят дар Тоҷикистон умдатан дар ду шакл - қочоқи занон ва истисмори онҳо дар бозорҳои танфурӯшӣ ва истисмори неруи корӣ ба мушоҳида мерасад. Дар ин замина мавридҳои ба ҷавобгарӣ кашидани гурӯҳҳои ҷиноятӣ кам нестанд. Чунончи, соли гузашта суди вилояти Хатлон се зани сокини ноҳияи Қубодиёнро бо ҷурми қочоқи занон ба Амороти Муттаҳидаи Араб ба муҳлатҳои гуногун равонаи зиндон кард.
Манбаъҳои ҳуқуқӣ шаҳодат медиҳанд, ки ҳарчанд дар ҳамаи давлатҳои Осиёи Марказӣ заминаи қонунӣ барои пешгирӣ, рафъ ва додани ҷазо барои хариду фурӯши одамон мавҷуд аст, худи ҷиноят ҳамчун ҷинояти харидуфурӯши одамон кам эътироф мегардад. Ҳодисаҳои харидуфурӯши одамон аксар вақт ҳамчун дигар ҷиноятҳо, аз ҷумла вайрон намудани низоми муҳоҷират, дуздӣ (одамрабоӣ), асорати қарзӣ, меҳнати маҷбурӣ, таҷовуз, ҳуҷум, қаллобӣ, ғайриқонунӣ нигоҳ доштан ва шиканҷа муайян мешаванд. Ин аст, ки дар робита ба ҳодисаҳои харидуфурӯши одамон парвандаҳои ҷиноятӣ на дар асоси ин ҷинояти мушаххас, балки дар асоси дигар муқаррароти қонунгузорӣ оғоз мешаванд, ки сабаби идома ёфтани фаъолияти одамҷаллобон гардида, қурбониёни хариду фурӯшро аз бархе хуқуқҳояшон маҳрум месозад.
Агар дар соли 2010 ҷиноёти марбут ба савдои одамон 531 ададро ташкил медод, ин рақам дар соли 2013 – ум ба 680 расид. Бар пояи иттилои Раёсати мубориза зидди ҷиноятҳои муташаккили Вазорати корҳои дохилӣ, соли 2014 беш аз 800 ҷинояти одамрабоӣ сабт шудааст. Омори мавҷуда нишон медиҳад, ки ҷиноёти вобаста ба харидуфурӯши одамон рӯ ба афзоиш аст ва ин раванд метавонад амният ва ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандонро халалдор созад.

Ф. ҶУМЪАЕВ,
«Ҷумҳурият» 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 5.02.2015    №: 25    Мутолиа карданд: 769

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед