logo

ҳуқуқ

ҲАР КУҶОЕСТ НАЗМУ ТАРТИБ ПОЙДОР…

Вақте сухан дар бораи ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон меравад, мақомоти давлатӣ вазифадор ҳастанд, ки ба хотири фароҳам намудани заминаҳои мусоид барои арзи вуҷуди ҳуқуқҳои ҳама дар арсаи умумии зиндагии инсонҳо маҳдудият ва мамнуъиятҳои муайянеро ҷорӣ намоянд. Агар инсоне дидаву дониста ба поймол намудани ҳуқуқу манфиатҳои дигарон роҳ диҳад, хоҳ нохоҳ дар ин марҳила мақомоти дахлдори давлатӣ барои ҳимоя намудани манфиатҳои ҷабрдида ва татбиқ намудани муқаррароти қонун нисбат ба шахси гунаҳкор бояд дахолат намояд. Яъне, ба хотири ҳимояи манфиатҳои ҷабрдида дар асоси қонун манфиатҳои тарафи муқобил маҳдуд ё манъ карда мешавад.
Барои мисол, аввалин зарбае, ки ашхоси мансабдори фасодкор ба бор меоварад, ба худи давлат аст ва боиси коҳиш ёфтани эътимоди мардум нисбат ба давлат мешавад. Зеро ходимони давлатӣ бояд намоянда ва таҷассумгари намунавии сиёсати имрӯзу фардои давлат бошанд ва ин арзишҳоро ҳатман аз худ зоҳир намоянд.
Аслан, тамоми падидаҳои моддӣ ва маънавӣ дар зоти худ дорои сифати хубӣ ё бадии мутлақ нестанд. Яъне, ки хубӣ ё бадии ашё аз зоти он барнамехезад, балки аз тарз ва самти истифода аз он маълум мешавад.
Корд метавонад олоте бошад, ки ба василаи он барои инсон хӯрок таҳия карда шавад. Дар мавриди дигар касе метавонад аз корд ҳамчун асбоби куштани инсони дигар истифода намояд. Аз ҳамин хотир, кордро наметавон мутлақан хуб ё бад сифат кард.
Ба ҳамин тариқ, қудратро ҳам ба унвони воситаи анҷоми корҳо ва расидан ба ҳадафу ормонҳои чӣ шахсӣ ва чӣ ҷамъӣ наметавон ба хотири зоташ маҳкум намуд ва гуфт, ки қудрату сиёсат мутлақан бад ҳастанд.
Қудрат заминаест, ки инсон метавонад аз он ба некӣ истифода кунад ва барои ҷомеа нафъ биёрад. Агар қудрат дар дасти афроди бадкирдору фасодзада биафтад, на танҳо ба сурати зишт зоҳир мегардад, балки эътиқоди мардумро низ нисбат ба ашхоси мансабдори мақомоти давлатӣ кам мекунад.
Аз ин рӯ, чи афроди хуб ва чи афроди дорои афкори номуносиб дар талошанд, ки қудратро ба даст биоваранд.
Савияи баланди дониши тахассусӣ, касбияти воло, инсоф, гиромидошти марзу буму миллати хеш дар ниҳоди кормандони мақомоти қудратӣ метавонанд ҷиҳати коҳиши мизони фасод ва дигар қонунвайронкуниҳо дар дохили сохторҳо мусоидат намоянд.
Имрӯз вақте ки Президенти кишвар, Ҷаноби Олӣ Эмомалӣ Раҳмон ошкоро иродаашро барои таҳкими қонуният ва ҳаллу фасл гардидани масъалаи фасод дар ҷомеа иброз менамояд, ин гувоҳ аз ғамхориву ҳамкории холиси ӯ барои боло бурдани сатҳи зиндагии мардум ва рафъи нобаробариҳои иҷтимоӣ дар ҷомеа мебошад.
Барои оне ки дар ҷомеа назму низом ҳукмфармо бошад ва инсон ҳамчун арзиши олӣ мақоми воло пайдо кунад, албатта, зарурати ҷорӣ гардидани назорати иҷрои қонуну санадҳои меъёрӣ пеш меояд. Ҳар ҷо ки назорат бошад, он ҷо тартибот вуҷуд дорад ва ин тартибот наметавонад амалӣ шавад, агар  ки  нозире ин вазифаро бар уҳда надошта бошад. Ҳатто дар олами ҳайвонот, ки қонунҳои ҷангал амал мекунад, даррандаву паррандаву чаррандаҳо низ дар робитаҳои худ аз як назме пайравӣ мекунанд ва ин назмро нозире назорат мекунад.
Аз он ҷо ки Худованд бар инсонҳо ихтиёр дод, ба худи онҳо вогузошт, ки шева ва низому тартиботи зиндагии худро муқаррар намоянд. Ҳамин аст, ки яке низоми демократиро ихтиёр намудаасту дигарӣ низоми ҷумҳурии исломӣ ва каси дигар ҳатто фашистиро.
Дар ин навишта матлаби ман ин нест, ки бигӯям кадоме аз низомҳои давлатдорӣ муносиб ва хуб аст. Таҷриба собит намудааст, ки низоми давлатдорӣ хоҳ бад бошаду хоҳ нек, пазируфта бошад ё инкоргардида аз набудан буданаш беҳтар аст.
Амният ва некуаҳволии ҷомеа хориҷ аз низоми давлатдорӣ муяссар намешавад. Ҳангоме ки ниҳоди кӯчаки ҷомеа хонавода назоратталаб ҳаст, чӣ тавр метавон интизор дошт, ки як ҷомеа бидуни раҳбари қавӣ ва нозирони муқтадир фаъолият кунад?
Назму суботи ҷомеаро мақомоти ҳифзи ҳуқуқ дар доираи ваколату салоҳиятҳои худ амалӣ менамоянд ва дар иҷро намудани вазифаҳои хизматӣ гоҳе барои ҳифзи амният ва тартибот дар ҷомеа, ки вазифаи аввалиндараҷаи давлат маҳсуб мешавад, маҷбур ҳастанд, ки аз ҳуқуқу манфиатҳои афроди алоҳида сарфи назар намоянд. Барои пойдор намудани қонуният ва амалӣ намудани ҳадафҳо ашхоси масъул хоҳ нохоҳ дар мавридҳои хос маҷбур мешаванд, ки худ аз партави қонун берун баромада, онро вайрон кунанд.
Барои холисонаву одилона санҷидани зуҳуроти номатлубе, ки аз ҷониби кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва соири органҳои давлатӣ содир карда мешавад, зарур аст, ки як органи пурқудрати назораткунанда бошад, ки барои ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон, таҳкими қонуният ва тартиботи дохилӣ беғаразона мубориза барад.
Ҳар ҷо ки баҳс аз ваколат ва салоҳият оғоз шавад, барои ҳифзи шаффофият ва раванди солими амалишавии онҳо лозим аст, ки назорате ҳам ҷой дошта бошад.
Ҳадаф аз анҷоми назорат аз он иборат аст, ки мушаххас гардад, ки оё ташкилоту муассиса ё мақомоти давлатӣ вазифаҳои бар зиммаашон гузошташударо дуруст ба сомон мерасонанд ё не? Ва агар ниҳодҳои мазкур ба вазоифашон амал мекунанд, пас фаъолияти худро дар кадом сатҳ ва сифат ба роҳ мондаанд?
Талабот ва тарзу усули корбарӣ дар мақомоти прокуратура кормандони онро уҳдадор месозад, ки аз донишҳои соҳаи ҳуқуқ то иқтисоду ҷомеашиносиро фаро гиранд, чунки нозир ҳамон вақт муваффақ аст, ки аз мақомоти таҳти назоратии худ шоистатару  огоҳтар  ва  +аз лиҳози одобу ахлоқу дасту дили тоза фарқкунанда бошад.
Танҳо назорати дуруст, дасту дили пок ва якдиливу якпорчагии мо метавонад хатарҳои беруниро бартараф карда, амнияту осоиш дар дохили кишварро таҳким бахшад.

С. АБДУҶАББОРЗОДА,
ёвари калони Прокурори генералӣ оид ба супоришҳои махсус


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 6.08.2015    №: 158    Мутолиа карданд: 743

10.12.2018


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Томас Гремингер

Ҷамъомади тантанавӣ бахшида ба таъсиси воҳидҳои таъйиноти махсуси ВКД

Ба ифтихори солгарди Сайидои Насафӣ Конфронси байналмилалӣ доир мегардад

Вориси Ангела Меркел дар мақоми сарвари ҲНД Аннегрет Крамп-Карренбауэр шуд

Дар ОПЕК+доир ба маҳдудсозии истихроҷи нафт ба мувофиқа расиданд

Боздошти беш аз 1700 нафар дар намоишҳои эътирозӣ дар Фаронса

Беш аз нисфи аҳолии сайёра ба интернет дастрасӣ ёфт

Ҷаҳон дар як сатр

МАСТЧОҲ. Деҳаҳо симои нав мегиранд

Путин: «Дар ИИАО бозори ягонаи газ, нафт ва маҳсулоти нафтӣ мешавад»

Нахустин ҳамоиши сарони манотиқи кишварҳои СҲШ дар Челябинск гузашт

Медведев: «Россия мушкили амнияти озуқавориро ҳал намуд»

Дар Олмон кӣ Ангела Меркелро иваз мекунад?

Нақлиёти ройгони ҷамъиятӣ дар Люксембург

Ҷаҳон дар як сатр

Кишоварзӣ бахши муҳим дар ноҳияи Деваштич

06.12.2018


74 варзишгар ба Ҷоизаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шуд

Иштироки муовини вазири рушди иқтисод ва савдо дар мулоқоти сатҳи баланд

Баррасии масъалаи содироти маҳсулот ба бозорҳои Аврупо

ПАНҶАКЕНТ. Ифтитоҳи 63 иншоот

Бунёди роҳи танобӣ дар шаҳри Хуҷанд

“ГАНҶИ ҲИЛОЛ”. Тадбирҳо самар медиҳанд

05.12.2018


Баррасии масоили сиёсати хориҷии кишвар

Мулоқоти Шамсиддин Орумбекзода бо Мерилин Йосефсон

Баргузории конференсияи «Нақши сайёҳӣ дар ташаккули тарзи ҳаёти солим»

Путин ва Назарбоев ҳамкориро дар доираи Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё баррасӣ карданд

Куртс ҳамкорӣ бо Россияро шарти сулҳу субот дар Аврупо номид

Вашингтон дар Покистон муколамаи Кобул бо "Толибон"-ро муҳокима мекунад

Трамп дар фикри баррасии мушкили мусаллаҳшавии бошитоб бо Путин ва Си Ҷинпин шуд

Ҳонконгро матлубтарин кишвари дидании сайёҳон дар соли равон хонданд

Ҷаҳон дар як сатр

ЛУКА МОДРИЧ - барандаи "Тӯби тиллоӣ"

5 медали теннисбозони тоҷик

04.12.2018


Ҳамоиш оид ба татбиқи самтҳои асосии сиёсати хориҷии Тоҷикистон


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед