logo

ҳуқуқ

КӮДАК НАБОЯД БА ШАХСИ БЕШАҲРВАНД ТАБДИЛ ЁБАД

Чанде қабл дар ҷаласаи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ лоиҳаи Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон» дар таҳрири нав ба тасвиб расид. Зариф Ализода, Ваколатдор оид ба ҳуқуқи инсон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, зарурати дар таҳрири нав пешниҳод гардидани лоиҳаи қонуни мазкурро дар суҳбат бо хабарнигори рӯзнома шарҳ дод.

- Дар таҳрири нав ба тасвиб расидани лоиҳаи Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон» асосан, ба чанд омил, аз ҷумла, ба соҳибистиқлолӣ ва рушди ҳамкориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон, вобаста аст. Зеро дар ин замина тайи чанд соли охир ба хориҷа рафтани шаҳрвандони Тоҷикистон ва ба Тоҷикистон омадани шаҳрвандони хориҷӣ афзудааст.
Омили дигар ин аст, ки Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибистиқлол ва қисми ҷудонопазири ҷомеаи ҷаҳон бисёр санадҳои ҳуқуқии байналмилалиро ба тасвиб расонд ва онҳо тақозо менамоянд, ки талаботи меъёрҳои ин санадҳои байналмилалӣ дар қонунҳои мо ворид шаванд. Ҳамчунин, бояд зикр кард, ки қонуни қаблӣ соли 1995 қабул гардида буд ва дар он бисёр масъалаҳо ба таври мушаххас танзими худро пайдо накарда буданд.
Барои қабул ба шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон шартҳои зерин муқаррар шудаанд: аввалан, истиқомати доимии бефосилаи шаҳрванди хориҷӣ ва шахси бешаҳрванд дар Тоҷикистон на кам аз панҷ сол пас аз гирифтани гувоҳномаи иқомат; сониян, донистани забони давлатӣ дар сатҳи муошират ва сеюм, мавриди таъқиби ҷиноятӣ қарор надоштани шахсони дархосткунанда.
Агар шахси бешаҳрванд бошанд, бо кам кардани нисфи муҳлати истиқомати доимӣ (аз 5 соли муқарраргардида 2,5 сол истиқомати доимӣ дошта бошанд) метавонанд шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро соҳиб гарданд. Чунин имтиёз, инчунин, ба шаҳрвандони хориҷие, ки ҳангоми таваллуди ӯ падар ё модараш шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон буданд ё мебошанд, шахсе, ки дар ҳудуди Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон таваллуд шуда, шаҳрвандии собиқ Иттиҳоди Шӯравиро дошт, дода мешавад.
Баромадан аз шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон ихтиёрӣ мебошад ва ҳар шахси ба синни 18 расида онро мустақилона ҳал мекунад. Нисбат ба кӯдаке, ки ба синни 14 нарасидааст, чунин тасмимро падару модари ӯ қабул мекунанд. Аз кӯдакони синни 14 то 18 розигии хаттии онҳо гирифта мешавад.
Қонун, ҳамчунин, асосҳои зерини рад намудани баромадан аз шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро муқаррар кардааст: гирифтани даъватнома ба хизмати ҳатмии ҳарбӣ (то ба анҷом расидани он); таҳти таъқиби ҷиноӣ қарор доштан; дар назди давлат доштани уҳдадории иҷронашуда, ки қонун муайян кардааст; мавҷуд будани ҳукми айбдоркунандаи судӣ, ки бояд иҷро гардад; надоштани кафолати ба даст овардани шаҳрвандии давлати хориҷӣ.
Ҳангоми аз байн рафтани ин мамониатҳо шахс метавонад мустақилона аз шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон барояд.
Асосҳои аз даст додани шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар моддаи 23-и қонун пешбинӣ шудааст. Агар шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давлати хориҷӣ ба мақомоти ҳарбӣ, амният, адлия ва дигар мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ё мақомоти дигари ҳокимияти давлатӣ ба кор қабул шавад, ӯ шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро аз даст медиҳад, агар дар шартномаҳои байналмилалии Тоҷикистон тартиби дигар пешбинӣ нашуда бошад.
Тибқи санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ (Паймони байналмилалӣ оид ба ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ ва сиёсӣ ва Конвенсияи СММ оид ба ҳуқуқи кӯдак) оид ба ҳуқуқи инсон афзалият ба кӯдак дода шудааст, зеро кӯдак ба ғамхорӣ ва дастгирии давлат ва ҷомеа эҳтиёҷ дорад. Аз ин рӯ, тибқи ин принсип дар ҳама ҳолат кӯдак бояд ба шахси бешаҳрванд табдил наёбад. Қонун имтиёзҳои зиёдро барои ба даст овардан ва нигоҳ доштани шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон нисбат ба кӯдакон пешбинӣ кардааст. Ҳатто кӯдаке, ки аз шахсони (падару модари ӯ) бешаҳрванд, ки онҳо ё яке аз онҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон истиқомати доимӣ дорад, дар Тоҷикистон таваллуд шудааст, шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳисобида мешавад.
Дар асоси моддаи 15 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳрванд метавонад тибқи қонун ва шартномаҳои байнидавлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон шаҳрвандии давлати дигарро дошта бошад, яъне, дорои душаҳрвандӣ бошад. Тоҷикистон чунин шартномаро танҳо бо Федератсияи Русия, аз 7 сентябри соли 1995 ба имзо расонидааст. Шартнома муқаррар кардааст, ки шахси дорои душаҳрвандӣ метавонад ихтиёран барои истиқомати доимӣ ҳудуди яке аз давлатҳоро интихоб кунад ва баъди ба расмият даровардани ҳуҷҷатҳои истиқомати доимӣ аз тамоми ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ дар ин давлат истифода кунад.
Тибқи шартномаи зикршуда шаҳрванд ҳуқуқу уҳдадориҳои худро пурра дар давлате амалӣ мекунад, ки дар он истиқомати доимӣ дорад. Агар шаҳрванд баъзе уҳдадориҳоро дар давлати истиқомати пешина иҷро карда бошад, аз иҷрои он дар давлати истиқоматии нав озод карда мешавад. Масалан, тибқи банди 4 - уми шартнома шаҳрванде, ки уҳдадории хизмати ҳарбиро дар давлати истиқоматии пешина иҷро кардааст, баъд ба давлати дигар барои истиқомати доимӣ рафтааст, аз иҷрои ин уҳдадорӣ озод мебошад.
Дигар масъалаҳое, ки вобаста ба вазъи душаҳрвандӣ ба вуҷуд меоянд, дар ин шартнома ба таври мушаххас ба танзим дароварда шудаанд.
Дар моддаи 9-и қонун меъёри шаҳрванди фахрии Ҷумҳурии Тоҷикистон шудан пешбинӣ гардидааст. Тибқи он ба шахсе, ки шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон набуда, барои Тоҷикистон хизматҳои шоён кардааст, мумкин аст бо розигии ӯ шаҳрванди фахрии Ҷумҳурии Тоҷикистон дода шавад. Тартиби додани шаҳрванди фахрии Ҷумҳурии Тоҷикистонро Низомномаи шаҳрванди фахрии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шудааст, муайян менамояд.

Мунаввари САФАР,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 7.08.2015    №: 159    Мутолиа карданд: 643

23.01.2019


Фестивали байналмилалии «Наврӯз – мероси фарҳангии сайёҳӣ» баргузор хоҳад шуд

"Парасту - 2019" – ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Баргузории ҷашнвораи байналмилалии «Рӯзи барф» дар Калуга

Дар Арабистони Саудӣ ҷалби бонувон ба корҳои ҷамъиятӣ меафзояд

Соли 2018 прокуратураи Қазоқистон ба буҷети кишвар $90 миллион талофӣ кард

Дар Тошканд хазинаи қадима ёфт шуд

Дороии 26 шахси сарватмандтарини дунё ба даромади 3,8 миллиард ниёзманд баробар аст

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед