logo

ҳуқуқ

ОДАМФУРӮШӢ

Ё зуҳуроте, ки таҳдид ба амнияти кишварҳо дорад

Бар пояи як гузориши Созмони Милали Муттаҳид ҳар сол беш аз 4 миллион нафар дар ҷаҳон марзи кишварҳои алоҳидаро ғайриқонунӣ убур мекунанд. Ин афрод бо мусоидати иттиҳодияҳои ҷиноятпеша, ки аз ин ҳисоб соле то 7 миллиард доллар фоида ба даст меоранд, сарҳадшиканӣ намуда, ғолибан ба иҷрои корҳои маҷбурӣ ҷалб мешаванд. Гуфта мешавад, ки ҳар сол дар ҷаҳон муомилоти пулӣ аз савдои одамон 30 миллиард долларро ташкил дода, тибқи ҳисобҳо ин раванд аз рӯи даромаднокии тиҷоратӣ мавқеи сеюмро касб кардааст.
Дар ҳоле ки афзоиши ҷиноёти марбут ба хариду фурӯши одамон дар канори таҳдидҳои замони феълӣ, назири терроризму ифротгароӣ, ҷиноятҳои фаромиллӣ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, зуҳури гурӯҳҳои радикали исломӣ ба мавзӯи доғдоре табдил шудааст, Ҷумҳурии Тоҷикистон алайҳи одамрабоӣ ва ё хариду фурӯши одамон иқдомоти муассире  роҳандозӣ карда, ҷиҳати мубориза бо ин зуҳуроти зиёновар заминаҳои устувори ҳуқуқӣ фароҳам овардааст. Вобаста ба ин, ҳанӯз соли 2004 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хариду фурӯши одамон» қабул гардид, ки заминаи асосии ҳуқуқии  мубориза бар зидди хариду фурӯши одамон ба шумор мерафт. Вале, бо назардошти талаботи нави замони муосир ва вижагиҳои баамаломада дар муносибатҳои ҷамъиятӣ қонуни мазкур 26 июли соли 2014 дар таҳрири нав таҳти унвони Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон» қабул гардид. Илова бар ин, Ҷумҳурии Тоҷикистон ба аксар конвенсияҳои байналмилалии мубориза бар зидди савдои одамон ҳамроҳ шуда, санадҳои меъёрии ҳуқуқиро ба тасвиб расондааст.
Мирзобек Ҳоҷиев, корманди Вазорати адлияи ҷумҳурӣ, мегӯяд, ки қонуни нав таҷрибаи даҳсолаи қонуни қаблан амалкунандаро ҷамъбаст намуда, бо назардошти талаботи замони муосир ва мутобиқгардонии он ба талаботи санадҳои меъёрии ҳуқуқии байналмилалӣ хеле такмил дода шуд. Дар қонуни нав вазифаву уҳдадориҳои ҳар як субъекти муборизабаранда алайҳи савдои одамон ва расондани кумак ба қурбониёни савдои одамон ба таври мушаххас муайян шудаанд.
Мафҳуми «хариду фурӯши одамон» фаротар аз онест, ки дар назари аввал дарк мешавад. Зеро аксаран зери ин мафҳум истисмори шаҳвониро дар назар доранд. Ҳол он ки истисмор, ҷалбкунӣ, супурдан, пинҳонкунӣ ё гирифтани одамон бо роҳи зӯрӣ, истифодаи он ва ё дигар шаклҳои маҷбурсозӣ, дуздӣ, қаллобӣ, фиреб, суиистифода аз мансаб ё ҳолати заифӣ низ, дар маҷмӯъ марбути хариду фурӯши инсон шинохта мешаванд. Ин ҷиноят дар Тоҷикистон умдатан дар ду шакл - қочоқи занон ва истисмори онҳо дар бозорҳои танфурӯшӣ ва истисмори неруи корӣ, ба мушоҳида мерасад. Дар ин замина мавридҳои ба ҷавобгарӣ кашидани гурӯҳҳои ҷиноятӣ кам нестанд. Чунончи, соли гузашта суди вилояти Хатлон се зани сокини ноҳияи Қубодиёнро бо ҷурми қочоқи занон ба Амороти Муттаҳидаи Араб ба муҳлатҳои гуногун равонаи зиндон кард.
Манбаъҳои ҳуқуқӣ шаҳодат медиҳанд, ки ҳарчанд дар ҳамаи давлатҳои Осиёи Марказӣ заминаи қонунӣ барои пешгирӣ, рафъ ва додани ҷазо барои хариду фурӯши одамон мавҷуд аст, худи ҷиноят ҳамчун ҷинояти харидуфурӯши одамон кам эътироф мегардад. Ҳодисаҳои хариду фурӯши одамон аксар вақт ҳамчун дигар ҷиноятҳо, аз ҷумла вайрон намудани низоми муҳоҷират, дуздӣ (одамрабоӣ), асорати қарзӣ, меҳнати маҷбурӣ, таҷовуз, ҳуҷум, қаллобӣ, ғайриқонунӣ нигоҳ доштан ва шиканҷа муайян мешаванд. Ин аст, ки дар робита ба ҳодисаҳои хариду фурӯши одамон парвандаҳои ҷиноятӣ на дар асоси ин ҷинояти мушаххас, балки дар асоси дигар муқаррароти қонунгузорӣ оғоз мешаванд, ки сабаби идома ёфтани фаъолияти одамҷаллобон гардида, қурбониёни хариду фурӯшро аз бархе ҳуқуқҳояшон маҳрум месозад.
Шермуҳаммади Шоҳиён, раиси Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар нишасти ахири матбуотиаш бо хабарнигорон дар ин бора суҳбат кард. Бино ба гуфтаи ӯ, дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ танҳо аз ҷониби Суди Олӣ 6 парвандаи вобаста ба хариду фурӯши одамон мавриди баррасӣ қарор гирифтааст, ки ин нишондод дар муқоиса ба ҳамин давраи соли гузашта 4 адад кам будааст.
Зимнан, Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ 18 ҳолати хариду фурӯши одамон (аз инҳо 7 ҳолаташ хариду фурӯши ноболиғон) - ро сабт кардааст. Дар ин робита Карим Солиев, муовини сардори Академияи ВКД оид ба илм, мегӯяд, вазорат ҷиҳати татбиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон» барномаҳои вижае рӯи даст гирифтааст. Ба гуфтаи полковник Карим Солиев, Вазорати корҳои дохилӣ дар қонунгузории навин ба доираи субъектони давлатии бевосита амаликунандаи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон дар баробари мақомоти прокуратура, амният, Агентии назорати маводи нашъаовар ва Хадамоти гумрук дохил мешавад.
Моҳи феврали соли равон ҷиҳати тақвияти мубориза бо ҷиноятҳои марбут ба одамрабоӣ аз ҳисоби вазорату идораҳои марбутаи давлатӣ гурӯҳи корӣ созмон ёфт. Аъзои гурӯҳи корӣ дар нишастҳои худ муҳимтарин масоили вобаста ба ин зуҳуроти хавфнокро баррасӣ карда, ҳамзамон Низомномаи маркази муқовимат ба савдои одамонро, ки дар сохтори ВКД, шуъбаи мубориза бар зидди хариду фурӯши одамони Раёсати мубориза бар зидди ҷиноятҳои муташаккил таъсис дода шудааст, омода намуданд. Гузашта аз ин, ниҳодҳои марбутаи давлатӣ дар ҳамкорӣ бо созмонҳои байналмилалӣ қариб дар ҳамаи минтақаҳои ҷумҳурӣ лоиҳаҳои гуногунро мавриди амал қарор дода, дар таъсиси марказҳои дастгирӣ ва кумак ба қурбониёни савдои одамон, гузарондани корҳои маърифатӣ, амалӣ намудани чорабиниҳо оид ба мутобиқгардонӣ ва тавонбахшии иҷтимоии онҳо иштирок мекунанд.
Ин ҳама тадбирҳо алайҳи мубориза бо қоҷоқи инсон ҳосили татбиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон» ба ҳисоб меравад. Зеро маҳз қонуни мазкур барои ташкили муқовимат ба савдои одамон асосҳои ташкилӣ ва меъёрҳои ҳуқуқиро мушаххас намудааст, ки дар сурати риояи меъёрҳои муқарраршуда ва амалӣ шудани онҳо натиҷаҳои дилхоҳ ба даст хоҳанд омад.

Фирӯзи РАҲМОНИЁН,
 «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.09.2015    №: 192    Мутолиа карданд: 970

03.01.2020


 БАЙНИ ТОҶИКИСТОН ВА АФҒОНИСТОН РОҲИ ОҲАН БУНЁД МЕГАРДАД

 ДАР ХОРУҒ КӮДАКИСТОН МАВРИДИ БАҲРАБАРДОРӢ ҚАРОР ГИРИФТ

 ХОВАЛИНГ. БЕМОРХОНАИ РАҚАМӢ БА ИСТИФОДА ДОДА ШУД

 AIRBUS БОРИ НАХУСТ АЗ СОЛИ 2011 АЗ BOEING ПЕШ ГУЗАШТ

 ОБХЕЗӢ ДАР ИНДОНЕЗИЯ БОИСИ ҲАЛОКАТИ 26 НАФАР ГАШТ

 НИДЕРЛАНД РАСМАН АЗ "ГОЛЛАНДИЯ" ДАСТ КАШИД

 ДАР ҚАЗОҚИСТОН МУСОФИРИ ҲАВОПАЙМОИ СУҚУТКАРДАРО МУКОФОТОНДАНД

ДАР ӮЗБЕКИСТОН ТӮЙҲОИ ПУРДАБДАБАРО МАНЪ НАМУДАНД

25.12.2019


"RIAS Ingineering" телевизору яхдонҳои тоҷикӣ месозад

Қазоқистон ҳукми қатлро пурра бекор карданист

Дар Австралия аз сӯхтори ҷангал шаҳр ба коми оташ рафт

Сарвари Индонезия тарҳи пойтахти нави кишварро интихоб намуд

Чин боҷи қариб ҳазор моли хориҷиро кам месозад

Ҷаҳон дар як сатр

24.12.2019


"ПЕШВОИ МИЛЛАТ ПОЯГУЗОРИ СУЛҲ ВА МЕЪМОРИ ВАҲДАТ"

Баррасии густариши ҳамкориҳо дар соҳаи сайёҳӣ

Қурбон Ҳакимзода ҳайати шаҳри Вэйнанро ба ҳузур пазируфт

Нуробод. Пешгирии шомилшавии ҷавонон ба ҳаракатҳои ифротгаро

Ҷаҳон дар як сатр

Арчаи солинавии Тоҷикистон рамзи Истиқлолияти давлатӣ

Лавров: Трамп ба муколама бо Россия доир ба масоили ҳалталаб омода аст

Москва ва Киев шартномаи таҳвили газро барои панҷ сол имзо мекунанд

Комиссияи Аврупо таҳримоти ИМА зидди «Маҷрои шимолӣ - 2»-ро маҳкум намуд

Дар Тошканд маркази рушди «ҳукумати электронӣ» ифтитоҳ меёбад

23.12.2019


Путин: «Соли гузашта дар Россия 33 амали террористӣ пешгирӣ гардид»

Минск ба ҳамгироӣ бо Россия дар асоси баробарӣ омода аст

Комиссияи интихоботии Афғонистон Ашраф Ғаниро президенти кишвар эълом дошт

Дар Қазоқистон хароҷоти соҳаи тандурустӣ то 5 дарсади ММД боло меравад

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Ду медали тиллои варзишгарони тоҷик

20.12.2019


Дурнамои густариши ҳамкориҳо матраҳ гардид

Шиносоии Раҷаббой Аҳмадзода бо ҷараёни сохтмони муассисаҳои таълимии нав

Мулоқоти Акрамшо Фелалиев бо Эмилио Певида Пупо

19.12.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо ҷараёни сохтмони як қатор иншооти шаҳри Кӯлоб


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед