logo

ҳуқуқ

ОДАМФУРӮШӢ

Ё зуҳуроте, ки таҳдид ба амнияти кишварҳо дорад

Бар пояи як гузориши Созмони Милали Муттаҳид ҳар сол беш аз 4 миллион нафар дар ҷаҳон марзи кишварҳои алоҳидаро ғайриқонунӣ убур мекунанд. Ин афрод бо мусоидати иттиҳодияҳои ҷиноятпеша, ки аз ин ҳисоб соле то 7 миллиард доллар фоида ба даст меоранд, сарҳадшиканӣ намуда, ғолибан ба иҷрои корҳои маҷбурӣ ҷалб мешаванд. Гуфта мешавад, ки ҳар сол дар ҷаҳон муомилоти пулӣ аз савдои одамон 30 миллиард долларро ташкил дода, тибқи ҳисобҳо ин раванд аз рӯи даромаднокии тиҷоратӣ мавқеи сеюмро касб кардааст.
Дар ҳоле ки афзоиши ҷиноёти марбут ба хариду фурӯши одамон дар канори таҳдидҳои замони феълӣ, назири терроризму ифротгароӣ, ҷиноятҳои фаромиллӣ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, зуҳури гурӯҳҳои радикали исломӣ ба мавзӯи доғдоре табдил шудааст, Ҷумҳурии Тоҷикистон алайҳи одамрабоӣ ва ё хариду фурӯши одамон иқдомоти муассире  роҳандозӣ карда, ҷиҳати мубориза бо ин зуҳуроти зиёновар заминаҳои устувори ҳуқуқӣ фароҳам овардааст. Вобаста ба ин, ҳанӯз соли 2004 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи хариду фурӯши одамон» қабул гардид, ки заминаи асосии ҳуқуқии  мубориза бар зидди хариду фурӯши одамон ба шумор мерафт. Вале, бо назардошти талаботи нави замони муосир ва вижагиҳои баамаломада дар муносибатҳои ҷамъиятӣ қонуни мазкур 26 июли соли 2014 дар таҳрири нав таҳти унвони Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон» қабул гардид. Илова бар ин, Ҷумҳурии Тоҷикистон ба аксар конвенсияҳои байналмилалии мубориза бар зидди савдои одамон ҳамроҳ шуда, санадҳои меъёрии ҳуқуқиро ба тасвиб расондааст.
Мирзобек Ҳоҷиев, корманди Вазорати адлияи ҷумҳурӣ, мегӯяд, ки қонуни нав таҷрибаи даҳсолаи қонуни қаблан амалкунандаро ҷамъбаст намуда, бо назардошти талаботи замони муосир ва мутобиқгардонии он ба талаботи санадҳои меъёрии ҳуқуқии байналмилалӣ хеле такмил дода шуд. Дар қонуни нав вазифаву уҳдадориҳои ҳар як субъекти муборизабаранда алайҳи савдои одамон ва расондани кумак ба қурбониёни савдои одамон ба таври мушаххас муайян шудаанд.
Мафҳуми «хариду фурӯши одамон» фаротар аз онест, ки дар назари аввал дарк мешавад. Зеро аксаран зери ин мафҳум истисмори шаҳвониро дар назар доранд. Ҳол он ки истисмор, ҷалбкунӣ, супурдан, пинҳонкунӣ ё гирифтани одамон бо роҳи зӯрӣ, истифодаи он ва ё дигар шаклҳои маҷбурсозӣ, дуздӣ, қаллобӣ, фиреб, суиистифода аз мансаб ё ҳолати заифӣ низ, дар маҷмӯъ марбути хариду фурӯши инсон шинохта мешаванд. Ин ҷиноят дар Тоҷикистон умдатан дар ду шакл - қочоқи занон ва истисмори онҳо дар бозорҳои танфурӯшӣ ва истисмори неруи корӣ, ба мушоҳида мерасад. Дар ин замина мавридҳои ба ҷавобгарӣ кашидани гурӯҳҳои ҷиноятӣ кам нестанд. Чунончи, соли гузашта суди вилояти Хатлон се зани сокини ноҳияи Қубодиёнро бо ҷурми қочоқи занон ба Амороти Муттаҳидаи Араб ба муҳлатҳои гуногун равонаи зиндон кард.
Манбаъҳои ҳуқуқӣ шаҳодат медиҳанд, ки ҳарчанд дар ҳамаи давлатҳои Осиёи Марказӣ заминаи қонунӣ барои пешгирӣ, рафъ ва додани ҷазо барои хариду фурӯши одамон мавҷуд аст, худи ҷиноят ҳамчун ҷинояти харидуфурӯши одамон кам эътироф мегардад. Ҳодисаҳои хариду фурӯши одамон аксар вақт ҳамчун дигар ҷиноятҳо, аз ҷумла вайрон намудани низоми муҳоҷират, дуздӣ (одамрабоӣ), асорати қарзӣ, меҳнати маҷбурӣ, таҷовуз, ҳуҷум, қаллобӣ, ғайриқонунӣ нигоҳ доштан ва шиканҷа муайян мешаванд. Ин аст, ки дар робита ба ҳодисаҳои хариду фурӯши одамон парвандаҳои ҷиноятӣ на дар асоси ин ҷинояти мушаххас, балки дар асоси дигар муқаррароти қонунгузорӣ оғоз мешаванд, ки сабаби идома ёфтани фаъолияти одамҷаллобон гардида, қурбониёни хариду фурӯшро аз бархе ҳуқуқҳояшон маҳрум месозад.
Шермуҳаммади Шоҳиён, раиси Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар нишасти ахири матбуотиаш бо хабарнигорон дар ин бора суҳбат кард. Бино ба гуфтаи ӯ, дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ танҳо аз ҷониби Суди Олӣ 6 парвандаи вобаста ба хариду фурӯши одамон мавриди баррасӣ қарор гирифтааст, ки ин нишондод дар муқоиса ба ҳамин давраи соли гузашта 4 адад кам будааст.
Зимнан, Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ 18 ҳолати хариду фурӯши одамон (аз инҳо 7 ҳолаташ хариду фурӯши ноболиғон) - ро сабт кардааст. Дар ин робита Карим Солиев, муовини сардори Академияи ВКД оид ба илм, мегӯяд, вазорат ҷиҳати татбиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон» барномаҳои вижае рӯи даст гирифтааст. Ба гуфтаи полковник Карим Солиев, Вазорати корҳои дохилӣ дар қонунгузории навин ба доираи субъектони давлатии бевосита амаликунандаи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон дар баробари мақомоти прокуратура, амният, Агентии назорати маводи нашъаовар ва Хадамоти гумрук дохил мешавад.
Моҳи феврали соли равон ҷиҳати тақвияти мубориза бо ҷиноятҳои марбут ба одамрабоӣ аз ҳисоби вазорату идораҳои марбутаи давлатӣ гурӯҳи корӣ созмон ёфт. Аъзои гурӯҳи корӣ дар нишастҳои худ муҳимтарин масоили вобаста ба ин зуҳуроти хавфнокро баррасӣ карда, ҳамзамон Низомномаи маркази муқовимат ба савдои одамонро, ки дар сохтори ВКД, шуъбаи мубориза бар зидди хариду фурӯши одамони Раёсати мубориза бар зидди ҷиноятҳои муташаккил таъсис дода шудааст, омода намуданд. Гузашта аз ин, ниҳодҳои марбутаи давлатӣ дар ҳамкорӣ бо созмонҳои байналмилалӣ қариб дар ҳамаи минтақаҳои ҷумҳурӣ лоиҳаҳои гуногунро мавриди амал қарор дода, дар таъсиси марказҳои дастгирӣ ва кумак ба қурбониёни савдои одамон, гузарондани корҳои маърифатӣ, амалӣ намудани чорабиниҳо оид ба мутобиқгардонӣ ва тавонбахшии иҷтимоии онҳо иштирок мекунанд.
Ин ҳама тадбирҳо алайҳи мубориза бо қоҷоқи инсон ҳосили татбиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба савдои одамон ва расонидани кумак ба қурбониёни савдои одамон» ба ҳисоб меравад. Зеро маҳз қонуни мазкур барои ташкили муқовимат ба савдои одамон асосҳои ташкилӣ ва меъёрҳои ҳуқуқиро мушаххас намудааст, ки дар сурати риояи меъёрҳои муқарраршуда ва амалӣ шудани онҳо натиҷаҳои дилхоҳ ба даст хоҳанд омад.

Фирӯзи РАҲМОНИЁН,
 «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.09.2015    №: 192    Мутолиа карданд: 793

21.11.2018


Аз таркиш дар Кобул беш аз 50 нафар ҳалок шуд

Ӯзбекистон нахустин намоишгоҳ-ярмаркаи байналмилалии содиротӣ мегузаронад

Могерини: «Иттиҳоди Аврупо «артиши аврупоӣ» ташкил карданӣ нест»

Табобати гепатити С дар Беларус аз арзонтарин дар Аврупост

Ҷаҳон дар як сатр

ДУШАНБЕ. Таҷлили нахустин ҷашни занони соҳибкор

ДЕВАШТИЧ. Тантанаи Рӯзи Президент

Иштироки мунтахаби футболи бонувон дар CAFA

20.11.2018


СУҒД. Оғози сохтмони раёсати маориф

ЛЕВАКАНТ. Конфронси илмӣ - назариявӣ ба ифтихори Иҷлосияи XVI

"Парасту" дар Тоҷикобод

Сарони кишварҳои Осиёи Марказӣ барои машварат дар Тошканд ҷамъ меоянд

Финляндия ҷонибдори ҳузури Россия дар Шӯрои Аврупо

Вазорати маорифи Афғонистон 30 ҳазор занро ба кор мегирад

Баррасии рушди инклюзивии иқтисоди қитъа дар Гвинея Папуаи Нав

Ҷаҳон дар як сатр

АНВАР ЮНУСОВ СОҲИБИ КАМАРБАНДИ WBF

"СОРО КОМПАНИЯ" ҒОЛИБИ ЛИГАИ КАСБИИ ФУТЗАЛИ ТОҶИКИСТОН

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед