logo

ҳуқуқ

ҲАМ БИДОНЕМ, ҲАМ ДӮСТ БИДОРЕМ

Конститутсияро на танҳо бояд донист, балки онро дӯст дошту эҳтиром гузошт. Ҷойи таассуф аст, ки ин талабот он тавр, ки бояд, бароварда намешавад. Ҳатто аксар омӯзгорон, донишҷӯёну хонандагон дар бораи сохтору моддаҳои алоҳидаи он маълумоти комил надоранд. Усулҳои омӯзишаш низ ҷавобгӯи меъёрҳои қабулгардида нестанд. Ҳол он ки дар омӯзиши бисёр фанҳои таълимӣ метавон самаранок аз он истифода кард.
Дар яке аз китобҳои дарсии «Забони модарӣ» - и солҳои пешин дар васфи Конститутсия, албатта, на Конститутсияи замони истиқлол, шеъри шоири шодравон Мирсаид Миршакар ҷой дода шуда буд, ки матлааш чунин аст:
Ба қонуни ҳақиқат месароям, то забон дорам,
Ба зидди душманонаш мебароям, то ки ҷон дорам.

Ин шеърро бо шукӯҳу тантанаи хос қироат мекарданд ва он дар боло бурдани ифтихори ватандорӣ таъсири мусбати худро мегузошт. Мутаассифона, ин гуна шеъри самимӣ ҳолиё дар васфи Сарқонуни замони истиқлол ба китобҳои дарсӣ роҳ наёфтаанд. 
Зарур аст бидонем, ки мо ҳамчун қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон дар назди наслҳои гузашта, ҳозира ва оянда чӣ масъулияту вазифа дорем. Ва инро барои мо танҳо Конститутсия бозгӯ мекунад.
Имрӯз аксар хонандагону донишҷӯён медонанд, ки рамзҳои давлатии Тоҷикистон: Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст. Аммо на барои ҳама возеҳ аст, ки онро моддаи 3 Конститутсия қонунӣ ва асоснок намудааст. Ин модда иборат аз як ҷумлаи содда ва фаҳмо мебошад: «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Яъне хонанда ва донишҷӯ зимни як бор хондан ва ё баёни он моддаи мазкурро азёд мекунанд. Дар ин сурат иртиботаш бо Сарқонун қавитару ногусастанӣ мегардад. Омӯзгор метавонад ба шогирдон ин ҳақиқатро иброз бидорад, ки номи рамзҳо бо ҳарфи калон навишта мешаванд. Имрӯзҳо шоҳид мегардем, ки яке аз рамзҳоро, ҳатто дар рӯзномаҳову ҳафтаворҳо ва шабакаҳои телевизионӣ хато менависанд. Агар ба навишти рамзи «Суруди Миллӣ» беҳтар таваҷҷуҳ шавад, дармеёбем, ки мо онро чунин менависем: «Суруди миллӣ». Ҳол он ки ҳарфҳои нахустини ҳар ду калима калон навишта мешаванд.
Ва ё ҳама медонанд, ки пойтахти кишвари мо - шаҳри Душанбе мебошад, вале на барои ҳама маълум аст, ки ин ҳақиқатро моддаи 4 Конститутсия асоснок месозад. Дар сурати тағйир ёфтани номи пойтахт бояд ба Конститутсия тағйирот ворид намуд. Ва ин тағйирот туфайли раъйпурсии умумӣ пазируфта мешавад.
Тавре бармеояд, ин масъалаҳо дар назар масъалаҳои одӣ менамоянд, вале дар асл одӣ нестанд. Тағйири андаки як калима ё худ ибора на танҳо мақсудро дигар месозад, балки он ба сарнавишти як миллату кишвар иртибот мегирад.
Дар моддаи 5 омадааст: «Инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои он арзиши олӣ мебошанд». Оё медонем, ки «Арзиши олӣ» чӣ аст? Ва чаро маҳз ин ибора интихоб гардидааст? Мо дар бораи дигар арзишҳо чӣ маълумот дорем?
Фикр мекунам, ки ин пурсишҳо ва посухи дурусту саҳеҳу рӯшан гуфтан ба онҳо ҳар шунавандаро ба худ ҷалб мекунад. Дар ин гуна маврид мехоҳад, ба умқи навиштаҳо, ифодаҳо бештару беҳтар сарфаҳм биравад.
Дар ҳамин модда аст, ки «Ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро давлат эътироф, риоя ва ҳифз менамояд». Дар атрофи ҳамин як ҷумла чандин мақолаву рисола метавон таълиф кард. Ва ҳам чандин барномаҳои радиоию телевизионӣ ташкил кардан мумкин аст.
Дар моддаи 30 Конститутсия омадааст: «Ба ҳар кас озодии сухан, нашр, ҳуқуқи истифодаи воситаҳои ахбор кафолат дода мешавад». Аммо ҳақиқат он аст, ки баъзе аз кормандони масъули воситаҳои ахбори омма аз рӯи ин модда амал намекунанд. Ва низ на ҳама масъулон аз ин ҳуқуқ самараноку дуруст истифода мебаранд.
Бинобар ин, бояд ҳамаи имкониятҳои мавҷуда дар тарғиби дурусту муфид барои ҷомеа хуб истифода бигарданд, то мардум Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳам бидонанд ва ҳам дӯст бидоранд.

ВАЛИЗОДА Таҳминаи Самиъҷон,
судяи суди ноҳияи Ҳисор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 3.11.2015    №: 219    Мутолиа карданд: 1051

15.11.2019


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Вохӯрии Ҷамшед Нурмаҳмадзода бо ҳайати Фонди қарзии кафолатии Тоҷикистон

Хонандагони тоҷик дар озмуни «Роботтехника» сазовори ҷойи дуюм шуданд

Талаби Си Ҷинпин аз ҳукуматдорони Ҳонконг

Фоҷиа. 90 дарсади Венетсия зери об монд

Дар Франсия таҷдиди Нотр - Дам боиси ҷанҷол шуд

Дар Ӯзбекистон лоиҳаи маърифатии «Як миллион барномасоз» роҳандозӣ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2019


Мулоқоти Ҷамолиддин Нуралиев бо намояндагони «Moody’s Investors Service»

Оид ба имконоти рушди кӯдакон форуми байналмилалӣ доир мешавад

Тақвияти робитаҳои иқтисодию тиҷоратӣ бо музофоти Ҳубэй

Таэквондо. 22 медали варзишгарони тоҷик аз Бухоро

"Тулӯи ҳақиқат" дар Рӯзи Президент

Шумораи сайёҳон дар Россия беш аз 20 дарсад афзудааст

Ашқобод мизбони нишасти зиддитеррористии ниҳодҳои дипломатии кишварҳои ҳамсуд

Сарвазири Ҳиндустон вохӯрияш бо Путинро олиҷаноб номид

Сесад ҷангии «Давлати исломӣ» дар Афғонистон таслим шуд

Коломойский ба Украина рӯ ҷониби Россия оварданро пешниҳод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

13.11.2019


Дар Осетия пайкараи Абулқосим Фирдавсӣ гузошта шуд

Назарбоев: "Зеленский ба мулоқот бо Путин дар Қазоқистон ризоият дод"

Дания аз бозгашти террористони «худӣ» ба кишвар шод нест

Ҷаҳон дар як сатр

“Бункер” ба Фаронса меравад

12.11.2019


Ифтитоҳи маҷмааи тиҷоратии «Масири олӣ»

Таҳкими ҳамкориҳои байнипарлумонӣ матраҳ гардид

Баррасии масоили рушди қонунгузорӣ оид ба моликияти зеҳнӣ

САЙЁҲӢ. Баргузории Форуми II илмии донишҷӯёни муассисаҳои олии таълимӣ

Ҷаҳон дар як сатр

Теъдоди қурбониёни тӯфони «Булбул» дар Бангладеш ба 26 нафар расид

Туркия ба истирдоди ҷангиёни «Давлати исломӣ» шурӯъ намуд

Нигаронии Лигаи кишварҳои араб аз идомаёбии зӯроварӣ дар Ироқ

Ҳиндустон дар 10 - 15 сол ММД - ро 4 маротиба боло бурданист

11.11.2019


Фаронса ба «ТАЛКО» таҷҳизот ва ба «Сомон Эйр» панҷ чархбол таҳвил медиҳад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед