logo

ҳуқуқ

ҲАМ БИДОНЕМ, ҲАМ ДӮСТ БИДОРЕМ

Конститутсияро на танҳо бояд донист, балки онро дӯст дошту эҳтиром гузошт. Ҷойи таассуф аст, ки ин талабот он тавр, ки бояд, бароварда намешавад. Ҳатто аксар омӯзгорон, донишҷӯёну хонандагон дар бораи сохтору моддаҳои алоҳидаи он маълумоти комил надоранд. Усулҳои омӯзишаш низ ҷавобгӯи меъёрҳои қабулгардида нестанд. Ҳол он ки дар омӯзиши бисёр фанҳои таълимӣ метавон самаранок аз он истифода кард.
Дар яке аз китобҳои дарсии «Забони модарӣ» - и солҳои пешин дар васфи Конститутсия, албатта, на Конститутсияи замони истиқлол, шеъри шоири шодравон Мирсаид Миршакар ҷой дода шуда буд, ки матлааш чунин аст:
Ба қонуни ҳақиқат месароям, то забон дорам,
Ба зидди душманонаш мебароям, то ки ҷон дорам.

Ин шеърро бо шукӯҳу тантанаи хос қироат мекарданд ва он дар боло бурдани ифтихори ватандорӣ таъсири мусбати худро мегузошт. Мутаассифона, ин гуна шеъри самимӣ ҳолиё дар васфи Сарқонуни замони истиқлол ба китобҳои дарсӣ роҳ наёфтаанд. 
Зарур аст бидонем, ки мо ҳамчун қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон дар назди наслҳои гузашта, ҳозира ва оянда чӣ масъулияту вазифа дорем. Ва инро барои мо танҳо Конститутсия бозгӯ мекунад.
Имрӯз аксар хонандагону донишҷӯён медонанд, ки рамзҳои давлатии Тоҷикистон: Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст. Аммо на барои ҳама возеҳ аст, ки онро моддаи 3 Конститутсия қонунӣ ва асоснок намудааст. Ин модда иборат аз як ҷумлаи содда ва фаҳмо мебошад: «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Яъне хонанда ва донишҷӯ зимни як бор хондан ва ё баёни он моддаи мазкурро азёд мекунанд. Дар ин сурат иртиботаш бо Сарқонун қавитару ногусастанӣ мегардад. Омӯзгор метавонад ба шогирдон ин ҳақиқатро иброз бидорад, ки номи рамзҳо бо ҳарфи калон навишта мешаванд. Имрӯзҳо шоҳид мегардем, ки яке аз рамзҳоро, ҳатто дар рӯзномаҳову ҳафтаворҳо ва шабакаҳои телевизионӣ хато менависанд. Агар ба навишти рамзи «Суруди Миллӣ» беҳтар таваҷҷуҳ шавад, дармеёбем, ки мо онро чунин менависем: «Суруди миллӣ». Ҳол он ки ҳарфҳои нахустини ҳар ду калима калон навишта мешаванд.
Ва ё ҳама медонанд, ки пойтахти кишвари мо - шаҳри Душанбе мебошад, вале на барои ҳама маълум аст, ки ин ҳақиқатро моддаи 4 Конститутсия асоснок месозад. Дар сурати тағйир ёфтани номи пойтахт бояд ба Конститутсия тағйирот ворид намуд. Ва ин тағйирот туфайли раъйпурсии умумӣ пазируфта мешавад.
Тавре бармеояд, ин масъалаҳо дар назар масъалаҳои одӣ менамоянд, вале дар асл одӣ нестанд. Тағйири андаки як калима ё худ ибора на танҳо мақсудро дигар месозад, балки он ба сарнавишти як миллату кишвар иртибот мегирад.
Дар моддаи 5 омадааст: «Инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои он арзиши олӣ мебошанд». Оё медонем, ки «Арзиши олӣ» чӣ аст? Ва чаро маҳз ин ибора интихоб гардидааст? Мо дар бораи дигар арзишҳо чӣ маълумот дорем?
Фикр мекунам, ки ин пурсишҳо ва посухи дурусту саҳеҳу рӯшан гуфтан ба онҳо ҳар шунавандаро ба худ ҷалб мекунад. Дар ин гуна маврид мехоҳад, ба умқи навиштаҳо, ифодаҳо бештару беҳтар сарфаҳм биравад.
Дар ҳамин модда аст, ки «Ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро давлат эътироф, риоя ва ҳифз менамояд». Дар атрофи ҳамин як ҷумла чандин мақолаву рисола метавон таълиф кард. Ва ҳам чандин барномаҳои радиоию телевизионӣ ташкил кардан мумкин аст.
Дар моддаи 30 Конститутсия омадааст: «Ба ҳар кас озодии сухан, нашр, ҳуқуқи истифодаи воситаҳои ахбор кафолат дода мешавад». Аммо ҳақиқат он аст, ки баъзе аз кормандони масъули воситаҳои ахбори омма аз рӯи ин модда амал намекунанд. Ва низ на ҳама масъулон аз ин ҳуқуқ самараноку дуруст истифода мебаранд.
Бинобар ин, бояд ҳамаи имкониятҳои мавҷуда дар тарғиби дурусту муфид барои ҷомеа хуб истифода бигарданд, то мардум Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳам бидонанд ва ҳам дӯст бидоранд.

ВАЛИЗОДА Таҳминаи Самиъҷон,
судяи суди ноҳияи Ҳисор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 3.11.2015    №: 219    Мутолиа карданд: 959

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед