logo

ҳуқуқ

ҲАМ БИДОНЕМ, ҲАМ ДӮСТ БИДОРЕМ

Конститутсияро на танҳо бояд донист, балки онро дӯст дошту эҳтиром гузошт. Ҷойи таассуф аст, ки ин талабот он тавр, ки бояд, бароварда намешавад. Ҳатто аксар омӯзгорон, донишҷӯёну хонандагон дар бораи сохтору моддаҳои алоҳидаи он маълумоти комил надоранд. Усулҳои омӯзишаш низ ҷавобгӯи меъёрҳои қабулгардида нестанд. Ҳол он ки дар омӯзиши бисёр фанҳои таълимӣ метавон самаранок аз он истифода кард.
Дар яке аз китобҳои дарсии «Забони модарӣ» - и солҳои пешин дар васфи Конститутсия, албатта, на Конститутсияи замони истиқлол, шеъри шоири шодравон Мирсаид Миршакар ҷой дода шуда буд, ки матлааш чунин аст:
Ба қонуни ҳақиқат месароям, то забон дорам,
Ба зидди душманонаш мебароям, то ки ҷон дорам.

Ин шеърро бо шукӯҳу тантанаи хос қироат мекарданд ва он дар боло бурдани ифтихори ватандорӣ таъсири мусбати худро мегузошт. Мутаассифона, ин гуна шеъри самимӣ ҳолиё дар васфи Сарқонуни замони истиқлол ба китобҳои дарсӣ роҳ наёфтаанд. 
Зарур аст бидонем, ки мо ҳамчун қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон дар назди наслҳои гузашта, ҳозира ва оянда чӣ масъулияту вазифа дорем. Ва инро барои мо танҳо Конститутсия бозгӯ мекунад.
Имрӯз аксар хонандагону донишҷӯён медонанд, ки рамзҳои давлатии Тоҷикистон: Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст. Аммо на барои ҳама возеҳ аст, ки онро моддаи 3 Конститутсия қонунӣ ва асоснок намудааст. Ин модда иборат аз як ҷумлаи содда ва фаҳмо мебошад: «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Яъне хонанда ва донишҷӯ зимни як бор хондан ва ё баёни он моддаи мазкурро азёд мекунанд. Дар ин сурат иртиботаш бо Сарқонун қавитару ногусастанӣ мегардад. Омӯзгор метавонад ба шогирдон ин ҳақиқатро иброз бидорад, ки номи рамзҳо бо ҳарфи калон навишта мешаванд. Имрӯзҳо шоҳид мегардем, ки яке аз рамзҳоро, ҳатто дар рӯзномаҳову ҳафтаворҳо ва шабакаҳои телевизионӣ хато менависанд. Агар ба навишти рамзи «Суруди Миллӣ» беҳтар таваҷҷуҳ шавад, дармеёбем, ки мо онро чунин менависем: «Суруди миллӣ». Ҳол он ки ҳарфҳои нахустини ҳар ду калима калон навишта мешаванд.
Ва ё ҳама медонанд, ки пойтахти кишвари мо - шаҳри Душанбе мебошад, вале на барои ҳама маълум аст, ки ин ҳақиқатро моддаи 4 Конститутсия асоснок месозад. Дар сурати тағйир ёфтани номи пойтахт бояд ба Конститутсия тағйирот ворид намуд. Ва ин тағйирот туфайли раъйпурсии умумӣ пазируфта мешавад.
Тавре бармеояд, ин масъалаҳо дар назар масъалаҳои одӣ менамоянд, вале дар асл одӣ нестанд. Тағйири андаки як калима ё худ ибора на танҳо мақсудро дигар месозад, балки он ба сарнавишти як миллату кишвар иртибот мегирад.
Дар моддаи 5 омадааст: «Инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои он арзиши олӣ мебошанд». Оё медонем, ки «Арзиши олӣ» чӣ аст? Ва чаро маҳз ин ибора интихоб гардидааст? Мо дар бораи дигар арзишҳо чӣ маълумот дорем?
Фикр мекунам, ки ин пурсишҳо ва посухи дурусту саҳеҳу рӯшан гуфтан ба онҳо ҳар шунавандаро ба худ ҷалб мекунад. Дар ин гуна маврид мехоҳад, ба умқи навиштаҳо, ифодаҳо бештару беҳтар сарфаҳм биравад.
Дар ҳамин модда аст, ки «Ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро давлат эътироф, риоя ва ҳифз менамояд». Дар атрофи ҳамин як ҷумла чандин мақолаву рисола метавон таълиф кард. Ва ҳам чандин барномаҳои радиоию телевизионӣ ташкил кардан мумкин аст.
Дар моддаи 30 Конститутсия омадааст: «Ба ҳар кас озодии сухан, нашр, ҳуқуқи истифодаи воситаҳои ахбор кафолат дода мешавад». Аммо ҳақиқат он аст, ки баъзе аз кормандони масъули воситаҳои ахбори омма аз рӯи ин модда амал намекунанд. Ва низ на ҳама масъулон аз ин ҳуқуқ самараноку дуруст истифода мебаранд.
Бинобар ин, бояд ҳамаи имкониятҳои мавҷуда дар тарғиби дурусту муфид барои ҷомеа хуб истифода бигарданд, то мардум Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳам бидонанд ва ҳам дӯст бидоранд.

ВАЛИЗОДА Таҳминаи Самиъҷон,
судяи суди ноҳияи Ҳисор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 3.11.2015    №: 219    Мутолиа карданд: 927

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед