logo

ҳуқуқ

ҲАМ БИДОНЕМ, ҲАМ ДӮСТ БИДОРЕМ

Конститутсияро на танҳо бояд донист, балки онро дӯст дошту эҳтиром гузошт. Ҷойи таассуф аст, ки ин талабот он тавр, ки бояд, бароварда намешавад. Ҳатто аксар омӯзгорон, донишҷӯёну хонандагон дар бораи сохтору моддаҳои алоҳидаи он маълумоти комил надоранд. Усулҳои омӯзишаш низ ҷавобгӯи меъёрҳои қабулгардида нестанд. Ҳол он ки дар омӯзиши бисёр фанҳои таълимӣ метавон самаранок аз он истифода кард.
Дар яке аз китобҳои дарсии «Забони модарӣ» - и солҳои пешин дар васфи Конститутсия, албатта, на Конститутсияи замони истиқлол, шеъри шоири шодравон Мирсаид Миршакар ҷой дода шуда буд, ки матлааш чунин аст:
Ба қонуни ҳақиқат месароям, то забон дорам,
Ба зидди душманонаш мебароям, то ки ҷон дорам.

Ин шеърро бо шукӯҳу тантанаи хос қироат мекарданд ва он дар боло бурдани ифтихори ватандорӣ таъсири мусбати худро мегузошт. Мутаассифона, ин гуна шеъри самимӣ ҳолиё дар васфи Сарқонуни замони истиқлол ба китобҳои дарсӣ роҳ наёфтаанд. 
Зарур аст бидонем, ки мо ҳамчун қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон дар назди наслҳои гузашта, ҳозира ва оянда чӣ масъулияту вазифа дорем. Ва инро барои мо танҳо Конститутсия бозгӯ мекунад.
Имрӯз аксар хонандагону донишҷӯён медонанд, ки рамзҳои давлатии Тоҷикистон: Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст. Аммо на барои ҳама возеҳ аст, ки онро моддаи 3 Конститутсия қонунӣ ва асоснок намудааст. Ин модда иборат аз як ҷумлаи содда ва фаҳмо мебошад: «Рамзҳои давлатии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди Миллӣ аст». Яъне хонанда ва донишҷӯ зимни як бор хондан ва ё баёни он моддаи мазкурро азёд мекунанд. Дар ин сурат иртиботаш бо Сарқонун қавитару ногусастанӣ мегардад. Омӯзгор метавонад ба шогирдон ин ҳақиқатро иброз бидорад, ки номи рамзҳо бо ҳарфи калон навишта мешаванд. Имрӯзҳо шоҳид мегардем, ки яке аз рамзҳоро, ҳатто дар рӯзномаҳову ҳафтаворҳо ва шабакаҳои телевизионӣ хато менависанд. Агар ба навишти рамзи «Суруди Миллӣ» беҳтар таваҷҷуҳ шавад, дармеёбем, ки мо онро чунин менависем: «Суруди миллӣ». Ҳол он ки ҳарфҳои нахустини ҳар ду калима калон навишта мешаванд.
Ва ё ҳама медонанд, ки пойтахти кишвари мо - шаҳри Душанбе мебошад, вале на барои ҳама маълум аст, ки ин ҳақиқатро моддаи 4 Конститутсия асоснок месозад. Дар сурати тағйир ёфтани номи пойтахт бояд ба Конститутсия тағйирот ворид намуд. Ва ин тағйирот туфайли раъйпурсии умумӣ пазируфта мешавад.
Тавре бармеояд, ин масъалаҳо дар назар масъалаҳои одӣ менамоянд, вале дар асл одӣ нестанд. Тағйири андаки як калима ё худ ибора на танҳо мақсудро дигар месозад, балки он ба сарнавишти як миллату кишвар иртибот мегирад.
Дар моддаи 5 омадааст: «Инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои он арзиши олӣ мебошанд». Оё медонем, ки «Арзиши олӣ» чӣ аст? Ва чаро маҳз ин ибора интихоб гардидааст? Мо дар бораи дигар арзишҳо чӣ маълумот дорем?
Фикр мекунам, ки ин пурсишҳо ва посухи дурусту саҳеҳу рӯшан гуфтан ба онҳо ҳар шунавандаро ба худ ҷалб мекунад. Дар ин гуна маврид мехоҳад, ба умқи навиштаҳо, ифодаҳо бештару беҳтар сарфаҳм биравад.
Дар ҳамин модда аст, ки «Ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро давлат эътироф, риоя ва ҳифз менамояд». Дар атрофи ҳамин як ҷумла чандин мақолаву рисола метавон таълиф кард. Ва ҳам чандин барномаҳои радиоию телевизионӣ ташкил кардан мумкин аст.
Дар моддаи 30 Конститутсия омадааст: «Ба ҳар кас озодии сухан, нашр, ҳуқуқи истифодаи воситаҳои ахбор кафолат дода мешавад». Аммо ҳақиқат он аст, ки баъзе аз кормандони масъули воситаҳои ахбори омма аз рӯи ин модда амал намекунанд. Ва низ на ҳама масъулон аз ин ҳуқуқ самараноку дуруст истифода мебаранд.
Бинобар ин, бояд ҳамаи имкониятҳои мавҷуда дар тарғиби дурусту муфид барои ҷомеа хуб истифода бигарданд, то мардум Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳам бидонанд ва ҳам дӯст бидоранд.

ВАЛИЗОДА Таҳминаи Самиъҷон,
судяи суди ноҳияи Ҳисор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 3.11.2015    №: 219    Мутолиа карданд: 903

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед