logo

ҳуқуқ

САРҚОНУН ОИЛАРО ТАҲТИ ҲИМОЯТИ ДАВЛАТ ҚАРОР ДОДААСТ

Мусаллам аст, ки танзими ҳама гуна муносибатҳои ҷамъиятӣ аз меъёрҳои Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон сарчашма гирифта, нақши он дар рушди ҷомеа ва зиндагии шоистаи мардуми кишвар басо назаррас аст.

Бо назардошти он ки бархе аз муқаррароти Конститутсия бевосита ба танзими муносибатҳои оилавӣ равона шудааст, метавон нақши онро дар рафоҳи оиладорӣ низ басо муҳим арзёбӣ кард. Чунончи, дар моддаи 33 омадааст: «Давлат оиларо ҳамчун асоси ҷамъият ҳимоя мекунад. Ҳар кас ҳуқуқи ташкили оила дорад. Мардон ва занон, ки ба синни никоҳӣ расиданд, ҳуқуқ доранд озодона ақди никоҳ банданд. Дар оиладорӣ ва бекор кардани ақди никоҳ зану шавҳар баробарҳуқуқанд. Бисёрникоҳӣ манъ аст». Ин меъёр ишора ба он дорад, ки давлат уҳдадор аст оиларо ҳамчун асоси ҷамъият таҳти ҳамояи худ қарор диҳад. Гузашта аз ин, нисбат ба масоили ҳуқуқиву иҷтимоӣ, аз ҷумла солимиву пойдории оила, ғамхорӣ ба модару кӯдак, таъмини шароити мусоид барои таълиму тарбияи фарзандон, кафолати иҷтимоӣ ҳангоми бекорӣ ва пиронсолӣ, хизматрасониҳои зарурии тиббӣ, иҷтимоӣ ва дигар масъулиятро ба уҳда мегирад.
Дар заминаи Конститутсия моҳи ноябри соли 1998 Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид, ки муносибатҳои вобаста ба оила, ақди никоҳ, таваллуди фарзанд, фарзандхонӣ, ба тарбия гирифтани кӯдакон ва дигар муносибатҳои алоқаманд ба онро ба танзим медарорад. Ҳамзамон, дар заминаи меъёрҳои Сарқонун, соли 2011 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» қабул гардид, ки он ба сифати қонуни миллӣ эътироф шудааст. Он бо назардошти риояи арзишҳои миллӣ таҳия ва қабул гардида, ягона санади ҳуқуқиест, ки тамоми паҳлуҳои муносибати байни падару модар, муомила бо фарзандон ва ҳуқуқу уҳдадориҳои онҳоро муқаррар кардааст. Новобаста аз он ки қонунгузории оилавӣ низ чунин муқарраротро пешбинӣ кардааст, вале дар сатҳи қонуни алоҳида қабул кардани ин санад далели таваҷҷуҳи рӯзафзуни давлату Ҳукумат ба таҳкими оила, камолоти фарзандон ва дар маҷмӯъ ҷомеаи солим аст.
Қобили зикр аст, ки мардуми тоҷик дар доираи меъёрҳои ахлоқӣ низ чунин уҳдадориҳоро иҷро мекунанд, аммо ҳолатҳое низ дида мешаванд, ки бархе аз падару модарон дар таълиму тарбияи фарзандон фориғболӣ зоҳир менамоянд ва ё аз иҷрои ин масъулияти хеш сарпечӣ мекунанд. Аз ин рӯ, ҷиҳати ба масъулият водор кардани падару модарон дар таълиму тарбияи фарзандон ин санади ҳуқуқӣ қабул гардида, натиҷаҳои пурсамар ба миён овардааст.
Санади дигаре, ки марти соли равон қабул гардид ва ба танзими бахше аз муносибатҳои оилавӣ равона шудааст, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳифзи ҳуқуқҳои кӯдак» аст. Қонуни мазкур асосҳои ҳуқуқии ҳифзи ҳуқуқи кӯдак ва кафолатҳои давлатии амалишавии онҳоро дар мамлакат муайян менамояд, ки дар заминаи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ба амал омадааст.
Дар ҷомеаи кунунии мо меъёри дигари Конститутсия - «Мардон ва занон баробарҳуқуқанд», ки дар моддаи 17 омадааст, ҳамеша мавриди пазириш қарор дорад. Ин муқаррарот яке аз меъёрҳое мебошад, ки дар танзими муносибатҳои оилавӣ робитаи мустақим дошта, солҳои охир бевосита амалӣ мешавад. Дар асоси ин меъёри конститутсионӣ барномаҳои вижаи давлатӣ таҳия ва мавриди амал қарор дода шудаанд. Гузашта аз ин, Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тадбирҳои баланд бардоштани мақоми зан дар ҷомеа» ба тасвиб расида, ин амр сиёсати интихоб ва ҷобаҷогузории кадрҳои болаёқат аз ҳисоби занонро ба самти мусбат тағйир дод. Зимнан, ба манзури тарбияи кадрҳо аз ҳисоби занону духтарон «Барномаи давлатии тарбия, интихоб ва ҷобаҷогузории кадрҳои роҳбарикунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳисоби занону духтарони лаёқатманд барои солҳои 2007-2016» қабул гардид, ки натиҷаҳои чашмрас дорад.
Таъсиси Квотаи президентӣ барои ҷавондухтарон аз ноҳияҳои дурдаст ва оилаҳои камбизоат низ аз иқдомҳои наҷиби роҳбарияти олии кишвар буд, ки фаъолияти баробари бонувон дар ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангиро таъмин менамояд. Ба дунболи ин ташаббусҳо ахиран нақши фаъоли занон дар идораи ҷомеа ба назар расида, ба ин тартиб татбиқи меъёри конститутсионӣ низ таъмин мегардад.
Манъ будани меҳнати занон дар корҳои вазнин ва хатарнок ё ба сафи Қувваҳои Мусаллаҳ ҷалб накардани онҳо ин маънои нобаробариро надошта, балки имтиёзест, ки давлат ба занҳо ҳамчун табақаи осебпазири ҷомеа пешбинӣ кардааст.

Нурулло ҚУРБОНЗОДА,
номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.11.2015    №: 223    Мутолиа карданд: 661

13.11.2019


Дар Осетия пайкараи Абулқосим Фирдавсӣ гузошта шуд

Назарбоев: "Зеленский ба мулоқот бо Путин дар Қазоқистон ризоият дод"

Дания аз бозгашти террористони «худӣ» ба кишвар шод нест

Ҷаҳон дар як сатр

“Бункер” ба Фаронса меравад

12.11.2019


Ифтитоҳи маҷмааи тиҷоратии «Масири олӣ»

Таҳкими ҳамкориҳои байнипарлумонӣ матраҳ гардид

Баррасии масоили рушди қонунгузорӣ оид ба моликияти зеҳнӣ

САЙЁҲӢ. Баргузории Форуми II илмии донишҷӯёни муассисаҳои олии таълимӣ

Ҷаҳон дар як сатр

Теъдоди қурбониёни тӯфони «Булбул» дар Бангладеш ба 26 нафар расид

Туркия ба истирдоди ҷангиёни «Давлати исломӣ» шурӯъ намуд

Нигаронии Лигаи кишварҳои араб аз идомаёбии зӯроварӣ дар Ироқ

Ҳиндустон дар 10 - 15 сол ММД - ро 4 маротиба боло бурданист

11.11.2019


Фаронса ба «ТАЛКО» таҷҳизот ва ба «Сомон Эйр» панҷ чархбол таҳвил медиҳад

Таъкиди Путин аз зарурати арҷгузории арзишҳои оилаи серфарзанд

Сарвазири Афғонистон: "Натиҷа бояд ба раъйдиҳии воқеии халқи мо асос ёфта бошад"

Чин ба шарти бастани созишномаи тиҷоратӣ бо ИМА ба мувофиқа расид

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медалҳои биринҷии гӯштигирони тоҷик

08.11.2019


Давлаталӣ Саид бо Мансур бинни Зойид оли Наҳён вохӯрд

Баргузории конференсия оид ба саҳми диаспораҳо дар рушди кишвар

Масоили ҳамкории фарҳангӣ матраҳ шуданд

МАОРИФ. Медали тиллои хонандагони точик аз Туркия

07.11.2019


Гурӯҳи мусаллаҳ безарар гардонда шуд

БОКС. Медали тиллои муштзани тоҷик дар Россия

ФОРУМИ ПАНҶУМИ МИЛЛӢ. Пойгоҳе ки ҳуқуқшиносонро ба ҳам меорад

Ба Ингушистон суриёие омад, ки аспсавор ба дидори Путин раҳсипор аст

Эрдуғон аз боздошти ҳамсари сарвари "ДИ" Ал-Бағдодӣ хабар дод

Интиқоди ҳазорҳо олим аз беэътиноии сиёсатмадорон ба тағйири иқлим

Пойтахти Тоҷикистон мизбони ҷаласаи Шӯрои ҳамкориҳои ИДМ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.11.2019


Роҳҳои баланд бардоштани ҳифзи ҳуқуқҳои истеъмолкунандагони хизматрасониҳои молиявӣ баррасӣ шуданд

Ҳамоиш доир ба нақши ҷавонон дар тарғиби арзишҳои миллӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед