logo

ҳуқуқ

САРҚОНУН ОИЛАРО ТАҲТИ ҲИМОЯТИ ДАВЛАТ ҚАРОР ДОДААСТ

Мусаллам аст, ки танзими ҳама гуна муносибатҳои ҷамъиятӣ аз меъёрҳои Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон сарчашма гирифта, нақши он дар рушди ҷомеа ва зиндагии шоистаи мардуми кишвар басо назаррас аст.

Бо назардошти он ки бархе аз муқаррароти Конститутсия бевосита ба танзими муносибатҳои оилавӣ равона шудааст, метавон нақши онро дар рафоҳи оиладорӣ низ басо муҳим арзёбӣ кард. Чунончи, дар моддаи 33 омадааст: «Давлат оиларо ҳамчун асоси ҷамъият ҳимоя мекунад. Ҳар кас ҳуқуқи ташкили оила дорад. Мардон ва занон, ки ба синни никоҳӣ расиданд, ҳуқуқ доранд озодона ақди никоҳ банданд. Дар оиладорӣ ва бекор кардани ақди никоҳ зану шавҳар баробарҳуқуқанд. Бисёрникоҳӣ манъ аст». Ин меъёр ишора ба он дорад, ки давлат уҳдадор аст оиларо ҳамчун асоси ҷамъият таҳти ҳамояи худ қарор диҳад. Гузашта аз ин, нисбат ба масоили ҳуқуқиву иҷтимоӣ, аз ҷумла солимиву пойдории оила, ғамхорӣ ба модару кӯдак, таъмини шароити мусоид барои таълиму тарбияи фарзандон, кафолати иҷтимоӣ ҳангоми бекорӣ ва пиронсолӣ, хизматрасониҳои зарурии тиббӣ, иҷтимоӣ ва дигар масъулиятро ба уҳда мегирад.
Дар заминаи Конститутсия моҳи ноябри соли 1998 Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид, ки муносибатҳои вобаста ба оила, ақди никоҳ, таваллуди фарзанд, фарзандхонӣ, ба тарбия гирифтани кӯдакон ва дигар муносибатҳои алоқаманд ба онро ба танзим медарорад. Ҳамзамон, дар заминаи меъёрҳои Сарқонун, соли 2011 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» қабул гардид, ки он ба сифати қонуни миллӣ эътироф шудааст. Он бо назардошти риояи арзишҳои миллӣ таҳия ва қабул гардида, ягона санади ҳуқуқиест, ки тамоми паҳлуҳои муносибати байни падару модар, муомила бо фарзандон ва ҳуқуқу уҳдадориҳои онҳоро муқаррар кардааст. Новобаста аз он ки қонунгузории оилавӣ низ чунин муқарраротро пешбинӣ кардааст, вале дар сатҳи қонуни алоҳида қабул кардани ин санад далели таваҷҷуҳи рӯзафзуни давлату Ҳукумат ба таҳкими оила, камолоти фарзандон ва дар маҷмӯъ ҷомеаи солим аст.
Қобили зикр аст, ки мардуми тоҷик дар доираи меъёрҳои ахлоқӣ низ чунин уҳдадориҳоро иҷро мекунанд, аммо ҳолатҳое низ дида мешаванд, ки бархе аз падару модарон дар таълиму тарбияи фарзандон фориғболӣ зоҳир менамоянд ва ё аз иҷрои ин масъулияти хеш сарпечӣ мекунанд. Аз ин рӯ, ҷиҳати ба масъулият водор кардани падару модарон дар таълиму тарбияи фарзандон ин санади ҳуқуқӣ қабул гардида, натиҷаҳои пурсамар ба миён овардааст.
Санади дигаре, ки марти соли равон қабул гардид ва ба танзими бахше аз муносибатҳои оилавӣ равона шудааст, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳифзи ҳуқуқҳои кӯдак» аст. Қонуни мазкур асосҳои ҳуқуқии ҳифзи ҳуқуқи кӯдак ва кафолатҳои давлатии амалишавии онҳоро дар мамлакат муайян менамояд, ки дар заминаи Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон ба амал омадааст.
Дар ҷомеаи кунунии мо меъёри дигари Конститутсия - «Мардон ва занон баробарҳуқуқанд», ки дар моддаи 17 омадааст, ҳамеша мавриди пазириш қарор дорад. Ин муқаррарот яке аз меъёрҳое мебошад, ки дар танзими муносибатҳои оилавӣ робитаи мустақим дошта, солҳои охир бевосита амалӣ мешавад. Дар асоси ин меъёри конститутсионӣ барномаҳои вижаи давлатӣ таҳия ва мавриди амал қарор дода шудаанд. Гузашта аз ин, Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тадбирҳои баланд бардоштани мақоми зан дар ҷомеа» ба тасвиб расида, ин амр сиёсати интихоб ва ҷобаҷогузории кадрҳои болаёқат аз ҳисоби занонро ба самти мусбат тағйир дод. Зимнан, ба манзури тарбияи кадрҳо аз ҳисоби занону духтарон «Барномаи давлатии тарбия, интихоб ва ҷобаҷогузории кадрҳои роҳбарикунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳисоби занону духтарони лаёқатманд барои солҳои 2007-2016» қабул гардид, ки натиҷаҳои чашмрас дорад.
Таъсиси Квотаи президентӣ барои ҷавондухтарон аз ноҳияҳои дурдаст ва оилаҳои камбизоат низ аз иқдомҳои наҷиби роҳбарияти олии кишвар буд, ки фаъолияти баробари бонувон дар ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангиро таъмин менамояд. Ба дунболи ин ташаббусҳо ахиран нақши фаъоли занон дар идораи ҷомеа ба назар расида, ба ин тартиб татбиқи меъёри конститутсионӣ низ таъмин мегардад.
Манъ будани меҳнати занон дар корҳои вазнин ва хатарнок ё ба сафи Қувваҳои Мусаллаҳ ҷалб накардани онҳо ин маънои нобаробариро надошта, балки имтиёзест, ки давлат ба занҳо ҳамчун табақаи осебпазири ҷомеа пешбинӣ кардааст.

Нурулло ҚУРБОНЗОДА,
номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.11.2015    №: 223    Мутолиа карданд: 592

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед