logo

ҳуқуқ

ҶАВОНОН ВА ҶОМЕАИ МУОСИР

Имрӯзҳо гаштаву баргашта зикр мешавад, ки густариши зуҳуроти номатлуб дар ҷомеа, аз ҷумла терроризми байналмилалӣ, барои инсоният хатари бузург эҷод намудааст.

Боиси таассуф аст, ки гурӯҳҳои алоҳидаи ифротӣ барои амалӣ сохтани ҳадафҳои нопоки худ аз роҳу воситаҳои гуногун истифода мебаранд. Ба сафи ин гуна ҳаракатҳои тундрав  шомил гардидани баъзе аз ҳамватанони  камтаҷриба ва ноогоҳи мо шаъну шарафи ҷавонони шарафманди тоҷикро коста мегардонад. Чаро барои ин гуна ҳадафҳои нопок маҳз ҷавонон ҷалб мешаванд?
Аз доираи арзишҳои умумибашарӣ берун будани ғояҳои ҳаракату ташкилоти тундрав имрӯз ба ҳар як аъзои ҷомеа возеҳу равшан аст. Тарғиби арзишҳои дурӯғине, ки ҷонибдорони гурӯҳҳои тундрав ва иртиҷоӣ пеш мебаранд, воқеияти арзишҳои умумибашариро, ки тӯли асрҳо шакл гирифтаанд, инкор менамояд ва паст мезанад.  Масалан, инкори арзишҳои пешқадами таълимоти динӣ дар густариши маънавиёт ва моддиёт, нодуруст инъикос намудани ин арзишҳо байни ҷомеа, тарғиби назарияҳои тафриқаангез ва ба ин васила ташаккул додани ҷанбаҳои хусумату бадбинӣ дар байни мардум, аз рӯи эътиқод ва ақидаҳо инсониятро ба баду нек ҷудо кардан, ангехтани низоъҳои динию мазҳабӣ ҷавҳари ҳизбу ҳаракатҳои ифротиро ташкил медиҳад. Истифодаи террор ва тундравӣ дар роҳи ноил гардидан ба ҳадафҳои нопок асоси фаъолияти воқеии равияҳои ифротӣ буда, асли он мавқеъгирии ғайриқонунӣ ва аз доираи меъёрҳои башардӯстӣ берун ба ҳисоб меравад.
Тибқи маълумоти расонаҳои хабарӣ имрӯз дар нуқтаҳои даргири Ироқу Сурия панҷ ҳазор шаҳрванди ИДМ меҷанганд, ки аксаран ҷавононанд.
Ҷомеашиносон дар раванди омӯзиши падидаҳои ба табақаи ҷавонон хос, ҳамчунин масъалаҳоеро, назири таъсири институтҳои иҷтимоӣ, оила, таҳсилот, тамоюлҳои психологӣ, ташаккули маданияти ҷавонон, шаклгирии арзишҳо, олами маънавӣ, бовару эътиқод, ташкилоту иттиҳодияҳои ҷавононро мавриди таҳқиқ қарор додаанд, ки дар раванди кор бо ҷавонон ва муносибат бо онҳо ба асосҳои илмии ин гуна пажӯҳишот эътибори ҷиддӣ додан барои ҳар нафари мо ҳатмист.
Сотсиологи амрикоӣ Ч. Глок омили асосии ба иттиҳодияҳои динӣ шомил гардидани ҷавононро бо кӯшиши ҷустани роҳи ҳалли буҳрони зиндагӣ аз ҷониби онҳо маънидод менамояд. Тибқи тавзеҳоти ӯ бархе аз ҷавонон дар мавриди олам ва мақоми худ дар он тасаввуроти амиқ надоранд. Маҳз ҷавонон табақаи нисбатан ҳассоси ҷомеа буда, бештару зудтар таҳти таъсири гурӯҳҳои иртиҷоӣ, ҳатто сектаҳои мухталифи динӣ гирифтор мешаванд.
Дасткашӣ аз озодии шахсӣ, ғуломи ақидаи бегона гардидан инсонро аз овони ҷавонӣ дучори бадбахтӣ гардонда,  ӯ ва наздиконашро аз саодати озодӣ ва неъматҳои хуби зиндагӣ, махсусан эҳсоси дӯстӣ, муҳаббат, самимият, шавқу рағбати илмомӯзӣ, созандагӣ ва эҷодкорӣ маҳрум месозад.  Инсон ба олоти истисмори ҷисмонию маънавии ашхоси ғаразнок, гурӯҳҳои пуриқтидори сиёсӣ ва динӣ табдил меёбад. Ба чунин гурӯҳҳо ҷавононе бештар шомил мегарданд, ки ҳамеша тарс ва танҳоиро эҳсос менамоянд ва мехоҳанд ҷузъи таркибии як гурӯҳе бошанд. Ин тоифа фардияти хешро комилан аз даст дода, худро аз ҳисси ҷавобгарӣ нисбат ба тақдири хеш гӯё озод менамоянд. Маҳз чунин шахсон, ки аз озодию маънавият ва муҳимтар аз ҳама, аз арзишҳои волои инсонӣ худро иҷборан маҳрум сохтаанд, хавфи ҷиддиро дар ҷомеа ташкил дода, барои содир намудани рафтору кирдори хилофи меъёрҳои қонуну одамият қодир мебошанд.
Омили дигари густариши ҳаракатҳои тундрав бо зуҳуроти дигари тамаддуни ҷаҳонӣ - равандҳои ҷаҳонишавӣ ва рушди технологияи иттилоотӣ иртибот дорад. Ин раванд новобаста аз моҳияти аслии худ барои ташаккул ва хусусияти фарогир пайдо намудани фаъолияти созмонҳои ифротӣ мусоидат менамояд. Бояд гуфт, ки ташкилоти террористӣ ва экстремистӣ дастовардҳои навтарини технологияи иттилоотиро ба манфиати ғаразноки худ - монипулятсияи шуури ҷомеа, махсусан ҷавонон васеъ истифода мебаранд. Шабакаҳои ҷаҳонии иттилооту коммуникатсия, телевизион, рӯзномаву маҷаллаҳо ба аслиҳаи асосии ташкилоти тундрав ва ифротӣ табдил ёфта метавонанд. Аз ин рӯ, сохторҳои илмии кишварро зарур аст, ки таҳқиқ ва омӯзиши бунёдӣ ва фарогири равандҳои нави ҷаҳониро ба роҳ монанд. Тавре Сарвари давлат таъкид медоранд: «Вобаста ба равандҳои ҷаҳонишавӣ ва шиддат гирифтани муборизаҳои иттилоотӣ, ҳамчунин воридшавии мафкураи бегона ба зеҳни ҷомеа институтҳои илмиву таҳқиқотии Академияи илмҳо, академияҳои соҳавӣ, Маркази таҳқиқоти стратегӣ, дигар марказҳои илмӣ ва кафедраҳои ҷомеашиносии муассисаҳои таҳсилоти олии касбиро зарур аст, ки ба таҳқиқу таблиғи масъалаҳои худшиносиву худогоҳӣ, ҳифзи арзишҳои миллии таърихиву фарҳангӣ, тавсеаи ҷаҳонбинии демокративу дунявӣ, пойдории ваҳдат ва суботи ҷомеа таваҷҷуҳи бештар зоҳир намоянд».
Дар даврони Истиқлолияти давлатӣ Тоҷикистон дар баробари дастовардҳои бузурги моддӣ ва иқтисодӣ ба комёбиҳои беназири маданиву фарҳангӣ ноил гардид.  Аз ин лиҳоз, ҷавонони имрӯзаро лозим аст, ки бо истифода аз тамоми имконият ва шароите, ки давлату Ҳукумати мамлакат барои таҳсил, кору фаъолият, фароғату беҳдошти сатҳи зиндагӣ ва маърифатнокиашон омода ва пешниҳод менамояд, самаранок истифода намуда, ташаббускору созанда бошанд. Арзишҳои воқеӣ ва асилро аз тасаввуроти ғалату бардурӯғ ва муваққатӣ хуб фарқ карда тавонанд.

Ҷамшед ҶӮРАБОЕВ,
ректори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ,
бизнес ва сиёсати Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.11.2015    №: 225    Мутолиа карданд: 667

20.11.2018


СУҒД. Оғози сохтмони раёсати маориф

ЛЕВАКАНТ. Конфронси илмӣ - назариявӣ ба ифтихори Иҷлосияи XVI

"Парасту" дар Тоҷикобод

Сарони кишварҳои Осиёи Марказӣ барои машварат дар Тошканд ҷамъ меоянд

Финляндия ҷонибдори ҳузури Россия дар Шӯрои Аврупо

Вазорати маорифи Афғонистон 30 ҳазор занро ба кор мегирад

Баррасии рушди инклюзивии иқтисоди қитъа дар Гвинея Папуаи Нав

Ҷаҳон дар як сатр

АНВАР ЮНУСОВ СОҲИБИ КАМАРБАНДИ WBF

"СОРО КОМПАНИЯ" ҒОЛИБИ ЛИГАИ КАСБИИ ФУТЗАЛИ ТОҶИКИСТОН

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед