logo

ҳуқуқ

ҶАВОНОН ВА ҶОМЕАИ МУОСИР

Имрӯзҳо гаштаву баргашта зикр мешавад, ки густариши зуҳуроти номатлуб дар ҷомеа, аз ҷумла терроризми байналмилалӣ, барои инсоният хатари бузург эҷод намудааст.

Боиси таассуф аст, ки гурӯҳҳои алоҳидаи ифротӣ барои амалӣ сохтани ҳадафҳои нопоки худ аз роҳу воситаҳои гуногун истифода мебаранд. Ба сафи ин гуна ҳаракатҳои тундрав  шомил гардидани баъзе аз ҳамватанони  камтаҷриба ва ноогоҳи мо шаъну шарафи ҷавонони шарафманди тоҷикро коста мегардонад. Чаро барои ин гуна ҳадафҳои нопок маҳз ҷавонон ҷалб мешаванд?
Аз доираи арзишҳои умумибашарӣ берун будани ғояҳои ҳаракату ташкилоти тундрав имрӯз ба ҳар як аъзои ҷомеа возеҳу равшан аст. Тарғиби арзишҳои дурӯғине, ки ҷонибдорони гурӯҳҳои тундрав ва иртиҷоӣ пеш мебаранд, воқеияти арзишҳои умумибашариро, ки тӯли асрҳо шакл гирифтаанд, инкор менамояд ва паст мезанад.  Масалан, инкори арзишҳои пешқадами таълимоти динӣ дар густариши маънавиёт ва моддиёт, нодуруст инъикос намудани ин арзишҳо байни ҷомеа, тарғиби назарияҳои тафриқаангез ва ба ин васила ташаккул додани ҷанбаҳои хусумату бадбинӣ дар байни мардум, аз рӯи эътиқод ва ақидаҳо инсониятро ба баду нек ҷудо кардан, ангехтани низоъҳои динию мазҳабӣ ҷавҳари ҳизбу ҳаракатҳои ифротиро ташкил медиҳад. Истифодаи террор ва тундравӣ дар роҳи ноил гардидан ба ҳадафҳои нопок асоси фаъолияти воқеии равияҳои ифротӣ буда, асли он мавқеъгирии ғайриқонунӣ ва аз доираи меъёрҳои башардӯстӣ берун ба ҳисоб меравад.
Тибқи маълумоти расонаҳои хабарӣ имрӯз дар нуқтаҳои даргири Ироқу Сурия панҷ ҳазор шаҳрванди ИДМ меҷанганд, ки аксаран ҷавононанд.
Ҷомеашиносон дар раванди омӯзиши падидаҳои ба табақаи ҷавонон хос, ҳамчунин масъалаҳоеро, назири таъсири институтҳои иҷтимоӣ, оила, таҳсилот, тамоюлҳои психологӣ, ташаккули маданияти ҷавонон, шаклгирии арзишҳо, олами маънавӣ, бовару эътиқод, ташкилоту иттиҳодияҳои ҷавононро мавриди таҳқиқ қарор додаанд, ки дар раванди кор бо ҷавонон ва муносибат бо онҳо ба асосҳои илмии ин гуна пажӯҳишот эътибори ҷиддӣ додан барои ҳар нафари мо ҳатмист.
Сотсиологи амрикоӣ Ч. Глок омили асосии ба иттиҳодияҳои динӣ шомил гардидани ҷавононро бо кӯшиши ҷустани роҳи ҳалли буҳрони зиндагӣ аз ҷониби онҳо маънидод менамояд. Тибқи тавзеҳоти ӯ бархе аз ҷавонон дар мавриди олам ва мақоми худ дар он тасаввуроти амиқ надоранд. Маҳз ҷавонон табақаи нисбатан ҳассоси ҷомеа буда, бештару зудтар таҳти таъсири гурӯҳҳои иртиҷоӣ, ҳатто сектаҳои мухталифи динӣ гирифтор мешаванд.
Дасткашӣ аз озодии шахсӣ, ғуломи ақидаи бегона гардидан инсонро аз овони ҷавонӣ дучори бадбахтӣ гардонда,  ӯ ва наздиконашро аз саодати озодӣ ва неъматҳои хуби зиндагӣ, махсусан эҳсоси дӯстӣ, муҳаббат, самимият, шавқу рағбати илмомӯзӣ, созандагӣ ва эҷодкорӣ маҳрум месозад.  Инсон ба олоти истисмори ҷисмонию маънавии ашхоси ғаразнок, гурӯҳҳои пуриқтидори сиёсӣ ва динӣ табдил меёбад. Ба чунин гурӯҳҳо ҷавононе бештар шомил мегарданд, ки ҳамеша тарс ва танҳоиро эҳсос менамоянд ва мехоҳанд ҷузъи таркибии як гурӯҳе бошанд. Ин тоифа фардияти хешро комилан аз даст дода, худро аз ҳисси ҷавобгарӣ нисбат ба тақдири хеш гӯё озод менамоянд. Маҳз чунин шахсон, ки аз озодию маънавият ва муҳимтар аз ҳама, аз арзишҳои волои инсонӣ худро иҷборан маҳрум сохтаанд, хавфи ҷиддиро дар ҷомеа ташкил дода, барои содир намудани рафтору кирдори хилофи меъёрҳои қонуну одамият қодир мебошанд.
Омили дигари густариши ҳаракатҳои тундрав бо зуҳуроти дигари тамаддуни ҷаҳонӣ - равандҳои ҷаҳонишавӣ ва рушди технологияи иттилоотӣ иртибот дорад. Ин раванд новобаста аз моҳияти аслии худ барои ташаккул ва хусусияти фарогир пайдо намудани фаъолияти созмонҳои ифротӣ мусоидат менамояд. Бояд гуфт, ки ташкилоти террористӣ ва экстремистӣ дастовардҳои навтарини технологияи иттилоотиро ба манфиати ғаразноки худ - монипулятсияи шуури ҷомеа, махсусан ҷавонон васеъ истифода мебаранд. Шабакаҳои ҷаҳонии иттилооту коммуникатсия, телевизион, рӯзномаву маҷаллаҳо ба аслиҳаи асосии ташкилоти тундрав ва ифротӣ табдил ёфта метавонанд. Аз ин рӯ, сохторҳои илмии кишварро зарур аст, ки таҳқиқ ва омӯзиши бунёдӣ ва фарогири равандҳои нави ҷаҳониро ба роҳ монанд. Тавре Сарвари давлат таъкид медоранд: «Вобаста ба равандҳои ҷаҳонишавӣ ва шиддат гирифтани муборизаҳои иттилоотӣ, ҳамчунин воридшавии мафкураи бегона ба зеҳни ҷомеа институтҳои илмиву таҳқиқотии Академияи илмҳо, академияҳои соҳавӣ, Маркази таҳқиқоти стратегӣ, дигар марказҳои илмӣ ва кафедраҳои ҷомеашиносии муассисаҳои таҳсилоти олии касбиро зарур аст, ки ба таҳқиқу таблиғи масъалаҳои худшиносиву худогоҳӣ, ҳифзи арзишҳои миллии таърихиву фарҳангӣ, тавсеаи ҷаҳонбинии демокративу дунявӣ, пойдории ваҳдат ва суботи ҷомеа таваҷҷуҳи бештар зоҳир намоянд».
Дар даврони Истиқлолияти давлатӣ Тоҷикистон дар баробари дастовардҳои бузурги моддӣ ва иқтисодӣ ба комёбиҳои беназири маданиву фарҳангӣ ноил гардид.  Аз ин лиҳоз, ҷавонони имрӯзаро лозим аст, ки бо истифода аз тамоми имконият ва шароите, ки давлату Ҳукумати мамлакат барои таҳсил, кору фаъолият, фароғату беҳдошти сатҳи зиндагӣ ва маърифатнокиашон омода ва пешниҳод менамояд, самаранок истифода намуда, ташаббускору созанда бошанд. Арзишҳои воқеӣ ва асилро аз тасаввуроти ғалату бардурӯғ ва муваққатӣ хуб фарқ карда тавонанд.

Ҷамшед ҶӮРАБОЕВ,
ректори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ,
бизнес ва сиёсати Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.11.2015    №: 225    Мутолиа карданд: 644

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед