logo

ҳуқуқ

ҶАВОНОН ВА ҶОМЕАИ МУОСИР

Имрӯзҳо гаштаву баргашта зикр мешавад, ки густариши зуҳуроти номатлуб дар ҷомеа, аз ҷумла терроризми байналмилалӣ, барои инсоният хатари бузург эҷод намудааст.

Боиси таассуф аст, ки гурӯҳҳои алоҳидаи ифротӣ барои амалӣ сохтани ҳадафҳои нопоки худ аз роҳу воситаҳои гуногун истифода мебаранд. Ба сафи ин гуна ҳаракатҳои тундрав  шомил гардидани баъзе аз ҳамватанони  камтаҷриба ва ноогоҳи мо шаъну шарафи ҷавонони шарафманди тоҷикро коста мегардонад. Чаро барои ин гуна ҳадафҳои нопок маҳз ҷавонон ҷалб мешаванд?
Аз доираи арзишҳои умумибашарӣ берун будани ғояҳои ҳаракату ташкилоти тундрав имрӯз ба ҳар як аъзои ҷомеа возеҳу равшан аст. Тарғиби арзишҳои дурӯғине, ки ҷонибдорони гурӯҳҳои тундрав ва иртиҷоӣ пеш мебаранд, воқеияти арзишҳои умумибашариро, ки тӯли асрҳо шакл гирифтаанд, инкор менамояд ва паст мезанад.  Масалан, инкори арзишҳои пешқадами таълимоти динӣ дар густариши маънавиёт ва моддиёт, нодуруст инъикос намудани ин арзишҳо байни ҷомеа, тарғиби назарияҳои тафриқаангез ва ба ин васила ташаккул додани ҷанбаҳои хусумату бадбинӣ дар байни мардум, аз рӯи эътиқод ва ақидаҳо инсониятро ба баду нек ҷудо кардан, ангехтани низоъҳои динию мазҳабӣ ҷавҳари ҳизбу ҳаракатҳои ифротиро ташкил медиҳад. Истифодаи террор ва тундравӣ дар роҳи ноил гардидан ба ҳадафҳои нопок асоси фаъолияти воқеии равияҳои ифротӣ буда, асли он мавқеъгирии ғайриқонунӣ ва аз доираи меъёрҳои башардӯстӣ берун ба ҳисоб меравад.
Тибқи маълумоти расонаҳои хабарӣ имрӯз дар нуқтаҳои даргири Ироқу Сурия панҷ ҳазор шаҳрванди ИДМ меҷанганд, ки аксаран ҷавононанд.
Ҷомеашиносон дар раванди омӯзиши падидаҳои ба табақаи ҷавонон хос, ҳамчунин масъалаҳоеро, назири таъсири институтҳои иҷтимоӣ, оила, таҳсилот, тамоюлҳои психологӣ, ташаккули маданияти ҷавонон, шаклгирии арзишҳо, олами маънавӣ, бовару эътиқод, ташкилоту иттиҳодияҳои ҷавононро мавриди таҳқиқ қарор додаанд, ки дар раванди кор бо ҷавонон ва муносибат бо онҳо ба асосҳои илмии ин гуна пажӯҳишот эътибори ҷиддӣ додан барои ҳар нафари мо ҳатмист.
Сотсиологи амрикоӣ Ч. Глок омили асосии ба иттиҳодияҳои динӣ шомил гардидани ҷавононро бо кӯшиши ҷустани роҳи ҳалли буҳрони зиндагӣ аз ҷониби онҳо маънидод менамояд. Тибқи тавзеҳоти ӯ бархе аз ҷавонон дар мавриди олам ва мақоми худ дар он тасаввуроти амиқ надоранд. Маҳз ҷавонон табақаи нисбатан ҳассоси ҷомеа буда, бештару зудтар таҳти таъсири гурӯҳҳои иртиҷоӣ, ҳатто сектаҳои мухталифи динӣ гирифтор мешаванд.
Дасткашӣ аз озодии шахсӣ, ғуломи ақидаи бегона гардидан инсонро аз овони ҷавонӣ дучори бадбахтӣ гардонда,  ӯ ва наздиконашро аз саодати озодӣ ва неъматҳои хуби зиндагӣ, махсусан эҳсоси дӯстӣ, муҳаббат, самимият, шавқу рағбати илмомӯзӣ, созандагӣ ва эҷодкорӣ маҳрум месозад.  Инсон ба олоти истисмори ҷисмонию маънавии ашхоси ғаразнок, гурӯҳҳои пуриқтидори сиёсӣ ва динӣ табдил меёбад. Ба чунин гурӯҳҳо ҷавононе бештар шомил мегарданд, ки ҳамеша тарс ва танҳоиро эҳсос менамоянд ва мехоҳанд ҷузъи таркибии як гурӯҳе бошанд. Ин тоифа фардияти хешро комилан аз даст дода, худро аз ҳисси ҷавобгарӣ нисбат ба тақдири хеш гӯё озод менамоянд. Маҳз чунин шахсон, ки аз озодию маънавият ва муҳимтар аз ҳама, аз арзишҳои волои инсонӣ худро иҷборан маҳрум сохтаанд, хавфи ҷиддиро дар ҷомеа ташкил дода, барои содир намудани рафтору кирдори хилофи меъёрҳои қонуну одамият қодир мебошанд.
Омили дигари густариши ҳаракатҳои тундрав бо зуҳуроти дигари тамаддуни ҷаҳонӣ - равандҳои ҷаҳонишавӣ ва рушди технологияи иттилоотӣ иртибот дорад. Ин раванд новобаста аз моҳияти аслии худ барои ташаккул ва хусусияти фарогир пайдо намудани фаъолияти созмонҳои ифротӣ мусоидат менамояд. Бояд гуфт, ки ташкилоти террористӣ ва экстремистӣ дастовардҳои навтарини технологияи иттилоотиро ба манфиати ғаразноки худ - монипулятсияи шуури ҷомеа, махсусан ҷавонон васеъ истифода мебаранд. Шабакаҳои ҷаҳонии иттилооту коммуникатсия, телевизион, рӯзномаву маҷаллаҳо ба аслиҳаи асосии ташкилоти тундрав ва ифротӣ табдил ёфта метавонанд. Аз ин рӯ, сохторҳои илмии кишварро зарур аст, ки таҳқиқ ва омӯзиши бунёдӣ ва фарогири равандҳои нави ҷаҳониро ба роҳ монанд. Тавре Сарвари давлат таъкид медоранд: «Вобаста ба равандҳои ҷаҳонишавӣ ва шиддат гирифтани муборизаҳои иттилоотӣ, ҳамчунин воридшавии мафкураи бегона ба зеҳни ҷомеа институтҳои илмиву таҳқиқотии Академияи илмҳо, академияҳои соҳавӣ, Маркази таҳқиқоти стратегӣ, дигар марказҳои илмӣ ва кафедраҳои ҷомеашиносии муассисаҳои таҳсилоти олии касбиро зарур аст, ки ба таҳқиқу таблиғи масъалаҳои худшиносиву худогоҳӣ, ҳифзи арзишҳои миллии таърихиву фарҳангӣ, тавсеаи ҷаҳонбинии демокративу дунявӣ, пойдории ваҳдат ва суботи ҷомеа таваҷҷуҳи бештар зоҳир намоянд».
Дар даврони Истиқлолияти давлатӣ Тоҷикистон дар баробари дастовардҳои бузурги моддӣ ва иқтисодӣ ба комёбиҳои беназири маданиву фарҳангӣ ноил гардид.  Аз ин лиҳоз, ҷавонони имрӯзаро лозим аст, ки бо истифода аз тамоми имконият ва шароите, ки давлату Ҳукумати мамлакат барои таҳсил, кору фаъолият, фароғату беҳдошти сатҳи зиндагӣ ва маърифатнокиашон омода ва пешниҳод менамояд, самаранок истифода намуда, ташаббускору созанда бошанд. Арзишҳои воқеӣ ва асилро аз тасаввуроти ғалату бардурӯғ ва муваққатӣ хуб фарқ карда тавонанд.

Ҷамшед ҶӮРАБОЕВ,
ректори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ,
бизнес ва сиёсати Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.11.2015    №: 225    Мутолиа карданд: 783

13.11.2019


Дар Осетия пайкараи Абулқосим Фирдавсӣ гузошта шуд

Назарбоев: "Зеленский ба мулоқот бо Путин дар Қазоқистон ризоият дод"

Дания аз бозгашти террористони «худӣ» ба кишвар шод нест

Ҷаҳон дар як сатр

“Бункер” ба Фаронса меравад

12.11.2019


Ифтитоҳи маҷмааи тиҷоратии «Масири олӣ»

Таҳкими ҳамкориҳои байнипарлумонӣ матраҳ гардид

Баррасии масоили рушди қонунгузорӣ оид ба моликияти зеҳнӣ

САЙЁҲӢ. Баргузории Форуми II илмии донишҷӯёни муассисаҳои олии таълимӣ

Ҷаҳон дар як сатр

Теъдоди қурбониёни тӯфони «Булбул» дар Бангладеш ба 26 нафар расид

Туркия ба истирдоди ҷангиёни «Давлати исломӣ» шурӯъ намуд

Нигаронии Лигаи кишварҳои араб аз идомаёбии зӯроварӣ дар Ироқ

Ҳиндустон дар 10 - 15 сол ММД - ро 4 маротиба боло бурданист

11.11.2019


Фаронса ба «ТАЛКО» таҷҳизот ва ба «Сомон Эйр» панҷ чархбол таҳвил медиҳад

Таъкиди Путин аз зарурати арҷгузории арзишҳои оилаи серфарзанд

Сарвазири Афғонистон: "Натиҷа бояд ба раъйдиҳии воқеии халқи мо асос ёфта бошад"

Чин ба шарти бастани созишномаи тиҷоратӣ бо ИМА ба мувофиқа расид

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медалҳои биринҷии гӯштигирони тоҷик

08.11.2019


Давлаталӣ Саид бо Мансур бинни Зойид оли Наҳён вохӯрд

Баргузории конференсия оид ба саҳми диаспораҳо дар рушди кишвар

Масоили ҳамкории фарҳангӣ матраҳ шуданд

МАОРИФ. Медали тиллои хонандагони точик аз Туркия

07.11.2019


Гурӯҳи мусаллаҳ безарар гардонда шуд

БОКС. Медали тиллои муштзани тоҷик дар Россия

ФОРУМИ ПАНҶУМИ МИЛЛӢ. Пойгоҳе ки ҳуқуқшиносонро ба ҳам меорад

Ба Ингушистон суриёие омад, ки аспсавор ба дидори Путин раҳсипор аст

Эрдуғон аз боздошти ҳамсари сарвари "ДИ" Ал-Бағдодӣ хабар дод

Интиқоди ҳазорҳо олим аз беэътиноии сиёсатмадорон ба тағйири иқлим

Пойтахти Тоҷикистон мизбони ҷаласаи Шӯрои ҳамкориҳои ИДМ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.11.2019


Роҳҳои баланд бардоштани ҳифзи ҳуқуқҳои истеъмолкунандагони хизматрасониҳои молиявӣ баррасӣ шуданд

Ҳамоиш доир ба нақши ҷавонон дар тарғиби арзишҳои миллӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед