logo

ҳуқуқ

ҶАВОНОН ВА ҶОМЕАИ МУОСИР

Имрӯзҳо гаштаву баргашта зикр мешавад, ки густариши зуҳуроти номатлуб дар ҷомеа, аз ҷумла терроризми байналмилалӣ, барои инсоният хатари бузург эҷод намудааст.

Боиси таассуф аст, ки гурӯҳҳои алоҳидаи ифротӣ барои амалӣ сохтани ҳадафҳои нопоки худ аз роҳу воситаҳои гуногун истифода мебаранд. Ба сафи ин гуна ҳаракатҳои тундрав  шомил гардидани баъзе аз ҳамватанони  камтаҷриба ва ноогоҳи мо шаъну шарафи ҷавонони шарафманди тоҷикро коста мегардонад. Чаро барои ин гуна ҳадафҳои нопок маҳз ҷавонон ҷалб мешаванд?
Аз доираи арзишҳои умумибашарӣ берун будани ғояҳои ҳаракату ташкилоти тундрав имрӯз ба ҳар як аъзои ҷомеа возеҳу равшан аст. Тарғиби арзишҳои дурӯғине, ки ҷонибдорони гурӯҳҳои тундрав ва иртиҷоӣ пеш мебаранд, воқеияти арзишҳои умумибашариро, ки тӯли асрҳо шакл гирифтаанд, инкор менамояд ва паст мезанад.  Масалан, инкори арзишҳои пешқадами таълимоти динӣ дар густариши маънавиёт ва моддиёт, нодуруст инъикос намудани ин арзишҳо байни ҷомеа, тарғиби назарияҳои тафриқаангез ва ба ин васила ташаккул додани ҷанбаҳои хусумату бадбинӣ дар байни мардум, аз рӯи эътиқод ва ақидаҳо инсониятро ба баду нек ҷудо кардан, ангехтани низоъҳои динию мазҳабӣ ҷавҳари ҳизбу ҳаракатҳои ифротиро ташкил медиҳад. Истифодаи террор ва тундравӣ дар роҳи ноил гардидан ба ҳадафҳои нопок асоси фаъолияти воқеии равияҳои ифротӣ буда, асли он мавқеъгирии ғайриқонунӣ ва аз доираи меъёрҳои башардӯстӣ берун ба ҳисоб меравад.
Тибқи маълумоти расонаҳои хабарӣ имрӯз дар нуқтаҳои даргири Ироқу Сурия панҷ ҳазор шаҳрванди ИДМ меҷанганд, ки аксаран ҷавононанд.
Ҷомеашиносон дар раванди омӯзиши падидаҳои ба табақаи ҷавонон хос, ҳамчунин масъалаҳоеро, назири таъсири институтҳои иҷтимоӣ, оила, таҳсилот, тамоюлҳои психологӣ, ташаккули маданияти ҷавонон, шаклгирии арзишҳо, олами маънавӣ, бовару эътиқод, ташкилоту иттиҳодияҳои ҷавононро мавриди таҳқиқ қарор додаанд, ки дар раванди кор бо ҷавонон ва муносибат бо онҳо ба асосҳои илмии ин гуна пажӯҳишот эътибори ҷиддӣ додан барои ҳар нафари мо ҳатмист.
Сотсиологи амрикоӣ Ч. Глок омили асосии ба иттиҳодияҳои динӣ шомил гардидани ҷавононро бо кӯшиши ҷустани роҳи ҳалли буҳрони зиндагӣ аз ҷониби онҳо маънидод менамояд. Тибқи тавзеҳоти ӯ бархе аз ҷавонон дар мавриди олам ва мақоми худ дар он тасаввуроти амиқ надоранд. Маҳз ҷавонон табақаи нисбатан ҳассоси ҷомеа буда, бештару зудтар таҳти таъсири гурӯҳҳои иртиҷоӣ, ҳатто сектаҳои мухталифи динӣ гирифтор мешаванд.
Дасткашӣ аз озодии шахсӣ, ғуломи ақидаи бегона гардидан инсонро аз овони ҷавонӣ дучори бадбахтӣ гардонда,  ӯ ва наздиконашро аз саодати озодӣ ва неъматҳои хуби зиндагӣ, махсусан эҳсоси дӯстӣ, муҳаббат, самимият, шавқу рағбати илмомӯзӣ, созандагӣ ва эҷодкорӣ маҳрум месозад.  Инсон ба олоти истисмори ҷисмонию маънавии ашхоси ғаразнок, гурӯҳҳои пуриқтидори сиёсӣ ва динӣ табдил меёбад. Ба чунин гурӯҳҳо ҷавононе бештар шомил мегарданд, ки ҳамеша тарс ва танҳоиро эҳсос менамоянд ва мехоҳанд ҷузъи таркибии як гурӯҳе бошанд. Ин тоифа фардияти хешро комилан аз даст дода, худро аз ҳисси ҷавобгарӣ нисбат ба тақдири хеш гӯё озод менамоянд. Маҳз чунин шахсон, ки аз озодию маънавият ва муҳимтар аз ҳама, аз арзишҳои волои инсонӣ худро иҷборан маҳрум сохтаанд, хавфи ҷиддиро дар ҷомеа ташкил дода, барои содир намудани рафтору кирдори хилофи меъёрҳои қонуну одамият қодир мебошанд.
Омили дигари густариши ҳаракатҳои тундрав бо зуҳуроти дигари тамаддуни ҷаҳонӣ - равандҳои ҷаҳонишавӣ ва рушди технологияи иттилоотӣ иртибот дорад. Ин раванд новобаста аз моҳияти аслии худ барои ташаккул ва хусусияти фарогир пайдо намудани фаъолияти созмонҳои ифротӣ мусоидат менамояд. Бояд гуфт, ки ташкилоти террористӣ ва экстремистӣ дастовардҳои навтарини технологияи иттилоотиро ба манфиати ғаразноки худ - монипулятсияи шуури ҷомеа, махсусан ҷавонон васеъ истифода мебаранд. Шабакаҳои ҷаҳонии иттилооту коммуникатсия, телевизион, рӯзномаву маҷаллаҳо ба аслиҳаи асосии ташкилоти тундрав ва ифротӣ табдил ёфта метавонанд. Аз ин рӯ, сохторҳои илмии кишварро зарур аст, ки таҳқиқ ва омӯзиши бунёдӣ ва фарогири равандҳои нави ҷаҳониро ба роҳ монанд. Тавре Сарвари давлат таъкид медоранд: «Вобаста ба равандҳои ҷаҳонишавӣ ва шиддат гирифтани муборизаҳои иттилоотӣ, ҳамчунин воридшавии мафкураи бегона ба зеҳни ҷомеа институтҳои илмиву таҳқиқотии Академияи илмҳо, академияҳои соҳавӣ, Маркази таҳқиқоти стратегӣ, дигар марказҳои илмӣ ва кафедраҳои ҷомеашиносии муассисаҳои таҳсилоти олии касбиро зарур аст, ки ба таҳқиқу таблиғи масъалаҳои худшиносиву худогоҳӣ, ҳифзи арзишҳои миллии таърихиву фарҳангӣ, тавсеаи ҷаҳонбинии демокративу дунявӣ, пойдории ваҳдат ва суботи ҷомеа таваҷҷуҳи бештар зоҳир намоянд».
Дар даврони Истиқлолияти давлатӣ Тоҷикистон дар баробари дастовардҳои бузурги моддӣ ва иқтисодӣ ба комёбиҳои беназири маданиву фарҳангӣ ноил гардид.  Аз ин лиҳоз, ҷавонони имрӯзаро лозим аст, ки бо истифода аз тамоми имконият ва шароите, ки давлату Ҳукумати мамлакат барои таҳсил, кору фаъолият, фароғату беҳдошти сатҳи зиндагӣ ва маърифатнокиашон омода ва пешниҳод менамояд, самаранок истифода намуда, ташаббускору созанда бошанд. Арзишҳои воқеӣ ва асилро аз тасаввуроти ғалату бардурӯғ ва муваққатӣ хуб фарқ карда тавонанд.

Ҷамшед ҶӮРАБОЕВ,
ректори Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ,
бизнес ва сиёсати Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.11.2015    №: 225    Мутолиа карданд: 878
03.07.2020


ХУҶАНД. ИФТИТОҲИ ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ

ЗАРУРАТИ ТАВСЕАИ ҲАМКОРИҲО ТАЪКИД ГАРДИД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4690 БЕМОР ШИФО ЁФТ

ДЗЮДО. КУРСИ ТЕХНИКӢ БАРОИ МУРАББИЁН

АЛЕКСАНДР ЛУКАШЕНКО: «БЕЛАРУС БАР КОРОНАВИРУС ҒОЛИБ ОМАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

02.07.2020


77 ДАРСАДИ БЕМОРОН ДАР ТОҶИКИСТОН СИҲАТ ШУДАНД

КУМАКИ ШИРКАТИ “ПОМИР ЭНЕРҶИ” БА НИЁЗМАНДОН

ҚАРИБ 650 ШАҲРВАНДИ ТОҶИКИСТОН АЗ РОССИЯ БАРГАШТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

01.07.2020


ҚАРОР ДАР БОРАИ ТАЪЙИН ВА ПАРДОХТИ КУМАКПУЛИИ ИҶТИМОӢ

4568 МУБТАЛОИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ИҚТИСОДИИ ИДМ

НИШАСТИ САТҲИ БАЛАНД ДАР ҚОЛАБИ С5+1

ЛИГАИ ОЛӢ. ЭҲСОН ВА ВИТАЛИЙ БЕҲТАРИНҲОИ МОҲИ ИЮН

НАҚШАИ РУШДИ ИДМ БО НАЗАРДОШТИ COVID-19 ТАТБИҚ МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

30.06.2020


МУРАШКО: «РОССИЯ ОМОДА АСТ, ВАКСИНАҲОИ КОРОНАВИРУСРО БА БОЗОРИ ҶАҲОНӢ ВОРИД СОЗАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

26.06.2020


75 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОНИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТАНД

БОХТАР. ХИЗМАТЧИЁНИ ДАВЛАТӢ САВГАНД ЁД КАРДАНД

ФУТБОЛ. БОЗИИ РАФИҚОНАИ ДУ КИШВАРИ ДӮСТ

СУТ ХУРУҶИ НАВИ КОРОНАВИРУСРО ДАР АВРУПО ТАСДИҚ НАМУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

25.06.2020


COVID – 19. ДАР ТОҶИКИСТОН 4194 СИРОЯТЁФТА СИҲАТ ШУД

24.06.2020


ХУШХАБАР. ДАР ТОҶИКИСТОН 73,8 ДАРСАДИ МУБТАЛОЁНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

АРАБИСТОНИ САУДӢ ҲАҶРО БАРОИ ЗОИРИНИ ХОРИҶӢ МАНЪ КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

23.06.2020


ТОҶИКИСТОН. БОЗ 44 СИРОЯТШУДА СИҲАТ ШУД

АШТ. ОҒОЗИ МУМФАРШКУНИИ РОҲИ ШАЙДОН - ПОНҒОЗ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

ТАБИБОН НИШОНАҲОИ АСОСИИ КОРОНАВИРУСРО ДАР КӮДАКОН МУАЙЯН НАМУДАНД

ЛИГАИ НАВРАСОН ФАРДО БО ИШТИРОКИ 9 ТИМ ОҒОЗ МЕШАВАД

ИҚТИСОДИ ҶАҲОНӢ АЗ ПАНДЕМИЯ КАМАШ $126 МИЛЛИАРДРО ТАЛАФ ДОД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед