logo

фарҳанг

ҶИЛВАИ ЧАКАН

Ҷумҳурии Тоҷикистон номинатсияи санъати чакандӯзиро ҳамчун мероси фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷик барои сабт ба Феҳристи репрезентативии «ЮНЕСКО» пешниҳод намуд. Ба феҳристи мазкур ворид шудани санъати чакандӯзӣ, пеш аз ҳама, ба муаррифӣ, рушди он дар ҷумҳурӣ, миқёси ҷаҳон ва ҳифзу идомаи анъанаҳои чакандӯзӣ мусоидат хоҳад намуд.

Дар маъхазҳои таърихӣ омадааст, ки чакан таърихи беш аз 1800 сола дошта, намунаи онро бостоншиносон аз деҳаи Иттифоқи ноҳияи Фархори вилояти Хатлон ба даст овардаанд. Дар он нақши «Дарахти ҳаёт» бо усули классикӣ бо ранги бунафш дар матои абрешимӣ тасвир шудааст. Нақши «Дарахти ҳаёт» баъдан дар либоси тоҷикии давраҳои гуногун ба таври васеъ истифода шуда, то ба имрӯз омада расидааст.
Ба ақидаи сардори Раёсати рушди муассисаҳои фарҳангӣ – фароғатӣ ва ҳунарҳои мардумии Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ Қурбон Афғонов, «санъати чакандӯзӣ ҳамчун як унсури ҳувияти миллӣ аз замонҳои пеш то ба имрӯз нақши гуногунро дар ҷомеа дорад. Он воситаи таҳия ва ороиши либосу маҳсулоти маишии хонавода (парда, чодар, бардеворӣ, болишт ва ғайра) буда, дар ҳамаи хонаводаҳои кишвар ба назар мерасад. Чакандӯзӣ ифодакунандаи зебоӣ, рамзи ҳамгироии инсону табиат ва инсондӯстӣ мебошад.
Ҳар як гуле, ки бо нӯги сӯзан офарида мешавад, шинохти дунёст, ки асрҳо боз дар шуури мо нақш бастааст. Он гувоҳи ривоҷи маънавӣ, ғояҳои инсонгароии миллати мо буда, аз фарҳанги бою ғании халқамон дарак медиҳад.
Дар бораи чакан мо метавонем аз «Авасто» то «Шоҳнома» маълумот дастрас намоем. Аз чакан ва чакандӯзӣ дар осори Ҷайҳонӣ, Табарӣ, Муқаддасӣ, Мирхонд, Хондамир, Ҷалолуддини Балхӣ, Зайниддин Маҳмуди Восифӣ ва Аҳмади Дониш низ ёд шудааст. Оид ба равияҳои гуногуни гулдӯзӣ, сабкҳо ва таърихи он муҳаққиқони зиёде, аз қабили А. Бобринский, М. Винокурова, Н. Юнусова, М. Рӯзиев, Г. Майтдинова, Л. Додхудоева, Ш. Абдуллоева, Х. Содиқова, А. Аминова, М. Ғаниева, Ф. Руҳулова маълумоти фаровоне гирд овардаанд.
Барои рушди ин соҳа дар шаҳри Кӯлоб соли 2005 Ҷамъияти масъулияташ маҳдуди «Чакан» таъсис ёфт, ки чеварони гулдасти минтақаи Кӯлобро гирд овардааст.
Бо мақсади мусоидат намудан ба бунёди инфрасохтори ҳунарҳои бадеии мардумӣ, такомулу ҳавасмандгардонии моддӣ ва маънавии ҳунармандон, эҳёи суннатҳои бадеӣ, арзишҳои фарҳанги миллии ғайримоддӣ (ҳунарҳои гулдӯзӣ, зардӯзӣ, чакан, атлас, читгарӣ, бофандагӣ, ороиши суннатӣ), ривоҷу равнақи анъанаҳои ҳунарҳои мардумӣ, ҳавасмандгардонии моддӣ ва маънавии ҳунармандон бо қарори Ҳукумати ҷумҳурӣ Фестивалҳои ҷумҳуриявии «Ҷилваи чакан» ва «Хандаи ҳусн» гузаронда шуд.  Бино ба маълумоти Қ. Афғонов «ғояи асосии Фестивалҳои ҷумҳуриявии «Ҷилваи чакан» ва «Хандаи ҳусн» пайравӣ аз суннату анъанот ва фарҳанги чандҳазорсолаи ниёгон, пайванди анъанавии гузаштаву имрӯзаи ахлоқиву зебоипарастии он,  эҳёву рушди ҳунарҳои мардумӣ мебошад. Инчунин, мақсади дигари баргузории фестивал дастгирӣ ва баланд бардоштани сатҳи касбии ҳунармандон ва такомули неруи эҷодии онҳо, муаррифии намунаҳои барҷастаи ҳунарҳои бадеӣ ва рушди корхонаҳои хурди ҳунарҳои бадеӣ дар минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ, зиёд намудани таваҷҷуҳи мардум, хусусан, ҷавонон ба ҳунарҳои дастӣ, дастгирии шуғли занони ҳунарманд, ҳифзи асолати мероси фарҳангии ғайримоддӣ, ки симои фарҳанги миллӣ аст».
Ҷамъбасти фестивал оғози моҳи ноябри соли равон дар Маҷмааи давлатии «Кохи Борбад» доир гардид. Дар дохили бино намоиши ҳунарҳои мардумӣ ва  китоб ташкил карда шуд. Дар фестивал намоиши маҳсулоти замонавии тарроҳони касбӣ, ки ба анъанаи гулдӯзӣ ва чакандӯзӣ иртибот доранд, созмон дода шуданд. Барои боз ҳам ҷолибу рангин гузаштани чорабинӣ барномаи хуби консертӣ таҳия шуд.
А. САМИЪ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.11.2015    №: 229    Мутолиа карданд: 2452

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед