logo

фарҳанг

ҶИЛВАИ ЧАКАН

Ҷумҳурии Тоҷикистон номинатсияи санъати чакандӯзиро ҳамчун мероси фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷик барои сабт ба Феҳристи репрезентативии «ЮНЕСКО» пешниҳод намуд. Ба феҳристи мазкур ворид шудани санъати чакандӯзӣ, пеш аз ҳама, ба муаррифӣ, рушди он дар ҷумҳурӣ, миқёси ҷаҳон ва ҳифзу идомаи анъанаҳои чакандӯзӣ мусоидат хоҳад намуд.

Дар маъхазҳои таърихӣ омадааст, ки чакан таърихи беш аз 1800 сола дошта, намунаи онро бостоншиносон аз деҳаи Иттифоқи ноҳияи Фархори вилояти Хатлон ба даст овардаанд. Дар он нақши «Дарахти ҳаёт» бо усули классикӣ бо ранги бунафш дар матои абрешимӣ тасвир шудааст. Нақши «Дарахти ҳаёт» баъдан дар либоси тоҷикии давраҳои гуногун ба таври васеъ истифода шуда, то ба имрӯз омада расидааст.
Ба ақидаи сардори Раёсати рушди муассисаҳои фарҳангӣ – фароғатӣ ва ҳунарҳои мардумии Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ Қурбон Афғонов, «санъати чакандӯзӣ ҳамчун як унсури ҳувияти миллӣ аз замонҳои пеш то ба имрӯз нақши гуногунро дар ҷомеа дорад. Он воситаи таҳия ва ороиши либосу маҳсулоти маишии хонавода (парда, чодар, бардеворӣ, болишт ва ғайра) буда, дар ҳамаи хонаводаҳои кишвар ба назар мерасад. Чакандӯзӣ ифодакунандаи зебоӣ, рамзи ҳамгироии инсону табиат ва инсондӯстӣ мебошад.
Ҳар як гуле, ки бо нӯги сӯзан офарида мешавад, шинохти дунёст, ки асрҳо боз дар шуури мо нақш бастааст. Он гувоҳи ривоҷи маънавӣ, ғояҳои инсонгароии миллати мо буда, аз фарҳанги бою ғании халқамон дарак медиҳад.
Дар бораи чакан мо метавонем аз «Авасто» то «Шоҳнома» маълумот дастрас намоем. Аз чакан ва чакандӯзӣ дар осори Ҷайҳонӣ, Табарӣ, Муқаддасӣ, Мирхонд, Хондамир, Ҷалолуддини Балхӣ, Зайниддин Маҳмуди Восифӣ ва Аҳмади Дониш низ ёд шудааст. Оид ба равияҳои гуногуни гулдӯзӣ, сабкҳо ва таърихи он муҳаққиқони зиёде, аз қабили А. Бобринский, М. Винокурова, Н. Юнусова, М. Рӯзиев, Г. Майтдинова, Л. Додхудоева, Ш. Абдуллоева, Х. Содиқова, А. Аминова, М. Ғаниева, Ф. Руҳулова маълумоти фаровоне гирд овардаанд.
Барои рушди ин соҳа дар шаҳри Кӯлоб соли 2005 Ҷамъияти масъулияташ маҳдуди «Чакан» таъсис ёфт, ки чеварони гулдасти минтақаи Кӯлобро гирд овардааст.
Бо мақсади мусоидат намудан ба бунёди инфрасохтори ҳунарҳои бадеии мардумӣ, такомулу ҳавасмандгардонии моддӣ ва маънавии ҳунармандон, эҳёи суннатҳои бадеӣ, арзишҳои фарҳанги миллии ғайримоддӣ (ҳунарҳои гулдӯзӣ, зардӯзӣ, чакан, атлас, читгарӣ, бофандагӣ, ороиши суннатӣ), ривоҷу равнақи анъанаҳои ҳунарҳои мардумӣ, ҳавасмандгардонии моддӣ ва маънавии ҳунармандон бо қарори Ҳукумати ҷумҳурӣ Фестивалҳои ҷумҳуриявии «Ҷилваи чакан» ва «Хандаи ҳусн» гузаронда шуд.  Бино ба маълумоти Қ. Афғонов «ғояи асосии Фестивалҳои ҷумҳуриявии «Ҷилваи чакан» ва «Хандаи ҳусн» пайравӣ аз суннату анъанот ва фарҳанги чандҳазорсолаи ниёгон, пайванди анъанавии гузаштаву имрӯзаи ахлоқиву зебоипарастии он,  эҳёву рушди ҳунарҳои мардумӣ мебошад. Инчунин, мақсади дигари баргузории фестивал дастгирӣ ва баланд бардоштани сатҳи касбии ҳунармандон ва такомули неруи эҷодии онҳо, муаррифии намунаҳои барҷастаи ҳунарҳои бадеӣ ва рушди корхонаҳои хурди ҳунарҳои бадеӣ дар минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ, зиёд намудани таваҷҷуҳи мардум, хусусан, ҷавонон ба ҳунарҳои дастӣ, дастгирии шуғли занони ҳунарманд, ҳифзи асолати мероси фарҳангии ғайримоддӣ, ки симои фарҳанги миллӣ аст».
Ҷамъбасти фестивал оғози моҳи ноябри соли равон дар Маҷмааи давлатии «Кохи Борбад» доир гардид. Дар дохили бино намоиши ҳунарҳои мардумӣ ва  китоб ташкил карда шуд. Дар фестивал намоиши маҳсулоти замонавии тарроҳони касбӣ, ки ба анъанаи гулдӯзӣ ва чакандӯзӣ иртибот доранд, созмон дода шуданд. Барои боз ҳам ҷолибу рангин гузаштани чорабинӣ барномаи хуби консертӣ таҳия шуд.
А. САМИЪ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.11.2015    №: 229    Мутолиа карданд: 2225

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед