logo

фарҳанг

ҶИЛВАИ ЧАКАН

Ҷумҳурии Тоҷикистон номинатсияи санъати чакандӯзиро ҳамчун мероси фарҳанги ғайримоддии халқи тоҷик барои сабт ба Феҳристи репрезентативии «ЮНЕСКО» пешниҳод намуд. Ба феҳристи мазкур ворид шудани санъати чакандӯзӣ, пеш аз ҳама, ба муаррифӣ, рушди он дар ҷумҳурӣ, миқёси ҷаҳон ва ҳифзу идомаи анъанаҳои чакандӯзӣ мусоидат хоҳад намуд.

Дар маъхазҳои таърихӣ омадааст, ки чакан таърихи беш аз 1800 сола дошта, намунаи онро бостоншиносон аз деҳаи Иттифоқи ноҳияи Фархори вилояти Хатлон ба даст овардаанд. Дар он нақши «Дарахти ҳаёт» бо усули классикӣ бо ранги бунафш дар матои абрешимӣ тасвир шудааст. Нақши «Дарахти ҳаёт» баъдан дар либоси тоҷикии давраҳои гуногун ба таври васеъ истифода шуда, то ба имрӯз омада расидааст.
Ба ақидаи сардори Раёсати рушди муассисаҳои фарҳангӣ – фароғатӣ ва ҳунарҳои мардумии Вазорати фарҳанги ҷумҳурӣ Қурбон Афғонов, «санъати чакандӯзӣ ҳамчун як унсури ҳувияти миллӣ аз замонҳои пеш то ба имрӯз нақши гуногунро дар ҷомеа дорад. Он воситаи таҳия ва ороиши либосу маҳсулоти маишии хонавода (парда, чодар, бардеворӣ, болишт ва ғайра) буда, дар ҳамаи хонаводаҳои кишвар ба назар мерасад. Чакандӯзӣ ифодакунандаи зебоӣ, рамзи ҳамгироии инсону табиат ва инсондӯстӣ мебошад.
Ҳар як гуле, ки бо нӯги сӯзан офарида мешавад, шинохти дунёст, ки асрҳо боз дар шуури мо нақш бастааст. Он гувоҳи ривоҷи маънавӣ, ғояҳои инсонгароии миллати мо буда, аз фарҳанги бою ғании халқамон дарак медиҳад.
Дар бораи чакан мо метавонем аз «Авасто» то «Шоҳнома» маълумот дастрас намоем. Аз чакан ва чакандӯзӣ дар осори Ҷайҳонӣ, Табарӣ, Муқаддасӣ, Мирхонд, Хондамир, Ҷалолуддини Балхӣ, Зайниддин Маҳмуди Восифӣ ва Аҳмади Дониш низ ёд шудааст. Оид ба равияҳои гуногуни гулдӯзӣ, сабкҳо ва таърихи он муҳаққиқони зиёде, аз қабили А. Бобринский, М. Винокурова, Н. Юнусова, М. Рӯзиев, Г. Майтдинова, Л. Додхудоева, Ш. Абдуллоева, Х. Содиқова, А. Аминова, М. Ғаниева, Ф. Руҳулова маълумоти фаровоне гирд овардаанд.
Барои рушди ин соҳа дар шаҳри Кӯлоб соли 2005 Ҷамъияти масъулияташ маҳдуди «Чакан» таъсис ёфт, ки чеварони гулдасти минтақаи Кӯлобро гирд овардааст.
Бо мақсади мусоидат намудан ба бунёди инфрасохтори ҳунарҳои бадеии мардумӣ, такомулу ҳавасмандгардонии моддӣ ва маънавии ҳунармандон, эҳёи суннатҳои бадеӣ, арзишҳои фарҳанги миллии ғайримоддӣ (ҳунарҳои гулдӯзӣ, зардӯзӣ, чакан, атлас, читгарӣ, бофандагӣ, ороиши суннатӣ), ривоҷу равнақи анъанаҳои ҳунарҳои мардумӣ, ҳавасмандгардонии моддӣ ва маънавии ҳунармандон бо қарори Ҳукумати ҷумҳурӣ Фестивалҳои ҷумҳуриявии «Ҷилваи чакан» ва «Хандаи ҳусн» гузаронда шуд.  Бино ба маълумоти Қ. Афғонов «ғояи асосии Фестивалҳои ҷумҳуриявии «Ҷилваи чакан» ва «Хандаи ҳусн» пайравӣ аз суннату анъанот ва фарҳанги чандҳазорсолаи ниёгон, пайванди анъанавии гузаштаву имрӯзаи ахлоқиву зебоипарастии он,  эҳёву рушди ҳунарҳои мардумӣ мебошад. Инчунин, мақсади дигари баргузории фестивал дастгирӣ ва баланд бардоштани сатҳи касбии ҳунармандон ва такомули неруи эҷодии онҳо, муаррифии намунаҳои барҷастаи ҳунарҳои бадеӣ ва рушди корхонаҳои хурди ҳунарҳои бадеӣ дар минтақаҳои гуногуни ҷумҳурӣ, зиёд намудани таваҷҷуҳи мардум, хусусан, ҷавонон ба ҳунарҳои дастӣ, дастгирии шуғли занони ҳунарманд, ҳифзи асолати мероси фарҳангии ғайримоддӣ, ки симои фарҳанги миллӣ аст».
Ҷамъбасти фестивал оғози моҳи ноябри соли равон дар Маҷмааи давлатии «Кохи Борбад» доир гардид. Дар дохили бино намоиши ҳунарҳои мардумӣ ва  китоб ташкил карда шуд. Дар фестивал намоиши маҳсулоти замонавии тарроҳони касбӣ, ки ба анъанаи гулдӯзӣ ва чакандӯзӣ иртибот доранд, созмон дода шуданд. Барои боз ҳам ҷолибу рангин гузаштани чорабинӣ барномаи хуби консертӣ таҳия шуд.
А. САМИЪ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.11.2015    №: 229    Мутолиа карданд: 2016

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед