logo

ҳуқуқ

ДИҚҚАТ, АЗ ҚАЛЛОБОН ЭҲТИЁТ БОШЕД?

Солҳои охир ҷалби сармояи хусусӣ ба фаъолияти хоҷагӣ, муомилоти тиҷоратӣ, муносибатҳои қарзӣ ва дигар шаклҳои муомилоти байни шаҳрвандон, ки шарти муҳими рушди иқтисодиёт ва фаъолияти соҳибкорӣ мебошанд, рӯ ба афзоиш овардааст. Дар баробари ин, муносибатҳои мазкур барои суиистифода аз зудбоварӣ, бо роҳи фиреб тасарруф намудани маблағ ва молу мулки шаҳрвандон тавассути ҳар гуна муомилоти шубҳанок ва найрангҳои молиявӣ шароит фароҳам меоранд.

Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки вобаста ба хусусиятҳои алоҳидаи содиршавии ҷиноятҳои қаллобӣ пешгирии онҳо дар марҳалаҳои аввал хеле душвор мебошад. Зеро дар бисёр ҳолат ҷабрдидагон то гузаштани муҳлати муайян сарфаҳм намераванд, ки ба доми фиреби қаллобон афтидаанд. Чунин ҳолат ба ҷинояткорон имкон медиҳад, ки дар ин муддат боз кирдорҳои нави қаллобӣ содир намоянд.
Яке аз сабабҳои асосии фиреб хӯрдани шаҳрвандон ин ноогоҳии онҳо аз  қоидаҳои тиҷорат, бастани аҳдҳои бекафолат бо шахсони беэътимод оид ба харидуфурӯши манзилҳои истиқоматӣ ва дигар молумулк буда, боиси зарари моддӣ   диданашон  мегардад. Чунончи,  сокини шаҳри Душанбе Н. Шмаков ва дигарон моҳи январи соли 2009 ба боварии шаҳрванд А. Латипов  даромаданд ва манзили истиқоматиашро ба гарави бонк гузошта, 20 ҳазор доллари ИМА гирифтаанд. Онҳо ба ӯ ваъда медиҳанд, ки  ба номаш нуқтаи  фурӯши сӯзишворӣ  ва ширкати хусусиро  ҳуҷҷатгузорӣ менамоянд. Вале ба ваъда вафо накарда, ғайб мезананд.
Ҳамзамон, солҳои охир ҳодисаҳои фиреб додани шаҳрвандон дар масъалаи қарзгирӣ ва қарздиҳӣ бо фоиз боиси нигаронӣ гардидааст. Гурӯҳҳое пайдо шудаанд, ки  бо ваъдаи додани фоизи баланд маблағҳои мардумро гирифта, аз баргардондани онҳо саркашӣ  менамоянд.
Дар баъзе ҳолат қаллобон  маблағҳои пулӣ ва воситаҳои нақлиёти шаҳрвандонро бо баҳонаҳои гуногун нася гирифта, баъд аз худ дарак намедиҳанд. Масалан, сокини шаҳри Душанбе Б. Юлдошев, ки қаблан чанд маротиба барои содир намудани ҷинояти қаллобӣ маҳкум шуда буд, солҳои 2011-2013  дар 13 ҳолат ба боварии шаҳрвандон даромада, воситаҳои нақлиёт ва пули онҳоро ба маблағи 1 412 400 сомонӣ ба тариқи нася ва бо баҳонаи қарз гирифта, барнагардондааст.
Дар мавриди ҷудо намудани қитъаи замин низ ҳолатҳои зиёди қаллобӣ ба мушоҳида мерасанд. Сокини ноҳияи Бохтар М. Давлатшоев, ки ба ин кор ягон ваколате надошт, солҳои 2013 - 2014 ба боварии  21 нафар сокини ин ноҳия даромада, аз онҳо барои додани қитъаи замин ва бо ҷойи кор таъмин намудан аз  3000  то 15 ҳазор доллар,  ҷамъ 85 150 доллари ИМА, ки бо қурби асъори миллӣ 438 867 сомониро ташкил медиҳад, азхуд намудааст.
Ҳамин тавр, афзоиши ҷиноятҳои қаллобӣ дар ҷумҳурӣ дар даҳ соли охир тамоили устувори афзоишро касб карда, аз 1 044 адади соли 2006 ба 2 854 - то  дар соли 2014 расидааст.
Таҳлилҳо собит намуданд, ки  шаклҳои нисбатан паҳншудаи  қаллобӣ дар солҳои охир инҳо  мебошанд: бидуни нияти баргардондан қарз ё аз тариқи нася гирифтани маблағҳои пулӣ  ё молу маҳсулот  аз шаҳрвандон; бо фиреби ба гарав  гузоштани манзилҳои истиқоматии дигарон ва гирифтани қарзҳои бонкӣ бо тасарруфи минбаъда; дидаву дониста  мавриди харидуфурӯш қарор додани манзилҳои истиқоматӣ ва дигар амволи  баҳснок;  харидуфурӯш намудани  қитъаҳои замин;  истифодаи нуфуз ва имкониятҳои воқеӣ ё бофташуда ҷиҳати раҳгум андохтан ва тасарруф намудани амволи шахсони боваркарда; миёнаравӣ дар ҳалли масъалаҳои марбут ба салоҳияти мақомоти давлатӣ (таъйин ба вазифа ё ҷойи кор, сафари ҳаҷ, гирифтани шаҳрвандии хориҷӣ, аз маҳбас озод намудани хешовандон); ташкили “пирамида” - ҳои молиявӣ ва дигар бозиҳои пулӣ бо ҷалби маблағҳои миқдори зиёди шаҳрвандон. 
Мутаассифона, бисёре аз сокинони кишвар аз қаллобиҳои густурдаи ташкилкунандагони “пирамида” - ҳои молиявӣ, аз қабили ширкати “Ҷамол компания”, ки бо роҳи фиреб мардумро сарсону саргардон  намуда буд, сабақ  нагирифтаанд. Шаҳрванди Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Бенҷамин Тан Андая бо мақсади қаллобӣ Ширкати тиҷоратии «Шабакаҳои барқии Тоҷикистон»-ро  таъсис дода, бо қиссаи бофташуда, ки ин ширкат намояндагии худро дар Украина, Қирғизистон, Эрон  ва дигар давлатҳои пешрафта ифтитоҳ намудааст, мардумфиребӣ кардааст. Ӯ бо ҳамин роҳ «пирамида» -и  молиявӣ ташкил дода, аз ҳар шахси ба узвият воридшаванда ба сифати аъзоҳаққӣ 290 доллар, бо шарти ҳар моҳ додани 30 фоиз фоида, гирифтааст. Номбурда барои пурра ба боварии шаҳрвандон даромадан тавассути шабакаи интернетӣ, дар сайти ширкати «SEANET INTERNATIONAL GROUP» ҳар як сармоягузорро бо нишон додани «зина», «рақами рамзӣ» ва маблағи супурдааш ба қайд гирифта, ба ҳамон маблағ тавассути компютер сертификати маблағи пардохтшударо бе ягон имзо ва муҳри тасдиқкунанда дода, онҳоро аъзои ширкат эълон кардааст.   Бо ин баҳона  номбурда  дар давоми моҳи июли соли 2009 то  январи соли 2011 аз 230 шаҳрванди Тоҷикистон ба сифати сармояи воридшавӣ беш аз 177 ҳазор  доллар қабул карда, ин маблағҳоро тасарруф намудааст.
Аз таҳлилҳо бармеояд, ки аксари арзу шикоятҳои ба Прокуратураи генералӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ воридшуда, ба муносибатҳои қарзию молумулкии байни шаҳрвандон, хешу таборон ва соҳибкорон вобастагӣ дорад. Тибқи қонунгузорӣ ҳалли ин масъала ба ваколати мақомоти судӣ вогузор шудааст.
Тавре зикр намудем, баъзе шаҳрвандон талаботи қонунҳои ҷориро риоя наменамоянд, ҳол он ки баҳсҳои ба муносибатҳои гражданӣ ва қарзии молумулкии байни онҳо ва соҳибкорон иртиботдошта бо кодексҳои гражданӣ, мурофиавии иқтисодӣ ва мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон ба танзим дароварда шудаанд. Тибқи талаботи кодексҳои зикршуда чунин баҳсҳо ба тариқи судӣ ҳал мешаванд ва шаҳрвандонро зарур аст, ки вобаста ба рӯёндани маблағҳои қарзӣ бо асосҳои умумӣ ба суд муроҷиат намоянд.

Рустам САИДОВ,
прокурори Раёсати назорати
иҷрои қонунҳо дар мақомоти корҳои
дохилӣ ва назорати маводи нашъаовари
Прокуратураи генералӣ,
мушовири адлияи дараҷаи 3


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.11.2015    №: 229    Мутолиа карданд: 559

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед