logo

фарҳанг

ТАҲСИЛИ ПУЛАКИИ ИЛОВАГӢ. ЧАРО?

Дар баъзе аз муассисаҳои таълимии давлатии гимназия барои хонандагони болаёқат ва литсейҳо таҳсили пулакии иловагӣ ҷорӣ гардидааст. Он, албатта, бо моддаи 58 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф», Оиннома ва Иҷозатномаи «Иҷрокунанда» тибқи ариза ва хоҳиши «Фармоишгар» асоснок гардидааст. Аризадиҳанда аз маъмурият ё худ директори муассисаи таълимии давлатӣ эҳтиромона хоҳиш менамояд, ки таҳсили фарзанди ӯро дар ин ё он равия бо соҳаи муайян таъмин бикунад. Фармоишгар пас аз он мувофиқи шартномаи намунавии хизматрасонии таълими иловагӣ уҳдадор мешавад ки маблағи хизматрасонии мазкурро тибқи муқаррарот пардохт ва дар раванди таълим фаъолона иштирок бинамояд. Яъне, ӯ ба суратҳисоби муасиса маблағи таҳсилро мувофиқи харҷномаи тасдиқшуда дар ҳаҷми 120 сомонӣ бояд ҳар моҳ бисупорад.
Ин дар ҳолест, ки фармоишгар барои таҳсили 9 - моҳаи фарзандаш дар ин гуна муассисаи таълимӣ 1200 сомонӣ (дар баъзе аз гимназияву литсейҳо он фарқ мекунад) пардохт кардааст. Дар ин сурат барои ҳар ду навъи таҳсил ӯ бояд 2280 сомонӣ пардохт намояд. Ва, албатта, ин барои таҳсили як фарзандаш мебошад. Фармоишгар хоҳ-нохоҳ наметавонад миёни фарзандонаш барои ҳар навъ таҳсил тафовут бигузорад. Мусаллам аст, ки кӯдак дар ин маврид ноадолатиро аз ҷониби волидайн эҳсос мекунад ва ба ҳолати равонии ӯ таъсири манфӣ мерасонад.
Ҷойи тааҷҷуб ва мулоҳиза он аст, ки фармоишгар фарзандашро ба ин гуна муассисаи таълимии давлатӣ маҳз ба хотири равияи муайяни таълимӣ мебарад. Ва ҳам аз ин рӯ, барои таҳсилаш пул месупорад. Ҷамъи ин маблағ дар 11 соли таҳсил 13200 сомониро ташкил медиҳад. Маълум аст, ки ин маблағи андак нест. Ба ғайр аз ин, маблағи шартнома дар солҳои гуногун ҳамеша на кам, балки зиёд гардидаасту мегардад.
Агар ҳам дар гимназия ва литсейҳо, ки ба равияҳо тақсим гардидааст, боз ниёз ба таҳсили иловагии ҳамон равия мавҷуд бошад, онҳо аз дигар мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ дар ин маврид чӣ тафовут доранд? Медонам, ба ин пурсиш ҳатман посух ёфтан мумкин аст, аммо бисёр мехоҳам, посух дуруст, беғараз ва аз рӯи инсоф бошад. Ва бисёр хостори онам, ки ба ин пурсиш на танҳо масъулон, балки дигар омӯзгорони варзида, мутахассисони соҳибтаҷриба, равоншиносону педагогони барҷаста бо ҳисси дилсӯзӣ ва ояндаи неки маориф  посухи сазовор бидиҳанд. Аслан сухан дар хусуси маблағе, ки ман ва ё дигар волидон месупорем, нест. Сухан аз ҷараёни дурусти таълим, сифати он, масъулияти касбию шаҳрвандӣ ва ҳолати равонии кӯдаку омӯзгор меравад. Суоли матраҳ боз ин аст, ки воқеан кӯдак аз омӯзгор пас аз таҳсилу таълими 6 соати дарсӣ имкони хондану гузаштани дарси иловагиро доранд? Ва ин ба ҳолати равонии онҳо таъсири манфӣ намегузорад? Ин боз дар ҳоле аст, ки хонандагон  пас аз ҷамъбасти чоряки якум ва чоряки сеюм ба таътил намебароянд.
Оё андешидаем, ки барои таҳсили пулакии иловагӣ волидон маҷбур мешаванд ба фарзандон барои хӯрдани ғизо ҳар рӯз пул бидиҳанд? Агар ба сари як хонанда ҳар моҳ дар 15 рӯзи таҳсил ҳам 75 сомонӣ (барои ҳар як рӯз 5 сомонӣ), ҳол он ки аз рӯи зарурат ва рӯзҳои таҳсил бояд зиёдтар бидиҳанд, дар нуҳ моҳи таҳсил ин 675 сомониро ташкил медиҳад. Барои хонанда волидон либосҳои мактабӣ, ашёи хониш ва китобҳои дарсиро низ бояд бихарад.
Ҳамин тавр, як оилае, ки зиндагияш дар сатҳи миёна қарор дорад, дар ҳолати бас ногувор мемонад. Аммо ба хотири ояндаи неки фарзандаш ин талаботу муқарраротро иҷро мекунад. Яқин аст, ки бисёре аз оилаҳо бар замми ин як ё якчанд донишҷӯ доранд, ки сарпарастии онҳо ба маротиб мушкил мебошад. Ба ростӣ, ин хеле бори гарон аст. Ба кӣ? Ба шаҳрвандони кишварамон, на ба як бегона, хоса боз вақте ки агар маблағҳо самаранок истифода нагарданд ва сатҳи донишандӯзӣ ва сифати таълиму тарбия ҷавобгӯи талаботи давр набошад.
Шояд аз ҷониби муқобил ин андеша матраҳ бишавад, ки таҳсили пулакии иловагӣ ихтиёрӣ мебошад, на иҷборӣ. Аз рӯи ҳуҷҷатҳои пешниҳодшуда ин воқеан дуруст аст. Аммо як бор аз шогирдон ҷиддӣ  бипурсед, ки онҳо дар ҳақиқат онро хосторанд ё не? Агар бар шумо намегӯянд, ба волидонашон изҳор медоранд, ки дар сурати ба ариза имзо нагузоштанашон омӯзгоронашон минбаъд ба онҳо муносибати бад менамоянд ва баҳои паст мегузоранд. Яъне, пас аз он бояд тағйири ҷойи таҳсил бикунанд. Албатта, волидон пеши зорӣ ва ашкҳои фарзандон дар чунин мавридҳо бисёр оҷиз меоянд.
Бо зикру таҳлили ин ҳама ҳолати ҷойдошта ин ҷониб ҳаргиз муқобил ё худ зидди таҳсили пулакии иловагӣ нест. Баръакс, онро зарур мешуморад. Аммо он бояд бо хоҳиш ва омодагии равонии хонанда сурат бигирад. Барои таҳсили иловагӣ волидон аз ин ҳам маблағи бештар пардохт менамоянд, вале самари онро бояд бубинанд. Ин гуна таҳсил агар дар берун аз мактаб сурат бигирад, чунон ки ҳаст, беҳтар мебошад. Таҷриба ин ҳақиқатро собит сохтааст, ки илмомӯзон ба омӯзгорон ва усули таълимашон дар ин маврид эътимоди зиёдтар доранд. Чаро? Чунки қариб ҳамаи шогирдонро дар фанни муайян барои дохил шудан ба мактабҳои таҳсилоти олии касбӣ хуб омода мекунанд ва ё дар зиндагиашон аз он бештар ба кор мебаранд. Албатта, ин масъала баҳсбарангез аст ва назарҳо дар мавриди он гуногун мебошад. Аммо он тавре бояд ҳал шавад, ки ҳама ҷонибҳо суд бубинанд, на зарар.

Н. АБДУЛЛО, шаҳри Душанбе


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.11.15    №: 237    Мутолиа карданд: 584

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед