logo

ҳуқуқ

СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ: ҲАНӮЗ ҲАМ КАМБУДИҲО ҲАСТАНД

Судҳои иқтисодӣ, ки зодаи истиқлолияти кишваранд, адолати судиро  дар риштаи соҳибкорӣ  ва дигар фаъолиятҳои иқтисодӣ амалӣ намуда, дар  баробари ҳалли баҳсҳо миёни соҳибкорон, ҳимояи онҳоро дар муносибат бо мақомоти давлатӣ таъмин мекунанд.
Онҳо барои боз ҳам ҷоннок шудани фаъолият чӣ нақшаҳоро пиёда кардан мехоҳанд? Ҷавоби ин ва саволҳои дигарро аз Наим Мансурзода, раиси Суди Олии иқтисодии ҷумҳурӣ, пурсон шудем.
- Муҳтарам Наим Мансурзода, аз таъсиси судҳои иқтисодӣ бист сол сипарӣ шуд. Дар ин муддат барои тавсеаи фаъолият чӣ корҳо ба анҷом расида, кадом санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ қабул гардиданд?
- Судҳои  иқтисодӣ аз рӯзҳои аввали таъсисёбӣ адолати судиро дар риштаи соҳибкорӣ ва дигар фаъолиятҳои иқтисодӣ  ба амал бароварда,  на танҳо баҳсҳои ҳуқуқии байни  соҳибкоронро ҳал мекунанд, балки ҳимояи онҳоро дар  муносибат  бо  мақомоти давлатӣ таъмин менамоянд. Самти асосии фаъолияти судҳои иқтисодӣ ин таҳкими қонунияту адолат дар соҳаи соҳибкорӣ ва дигар самтҳои хоҷагидорӣ, ташаккули эҳтиром нисбат ба қонун ва таъмини адолати иҷтимоӣ дар давлати ҳуқуқбунёд мебошад.
Дар  солҳои  соҳибистиқлолӣ барои такмилу таҳкими ҳокимияти судӣ ва тақвияти фаъолияти онҳо тадбирҳои назаррас андешида шуда, бо ташаббуси Президенти мамлакат барномаҳои  ислоҳоти судӣ - ҳуқуқӣ тасдиқ ва як қатор қонунҳои нав қабул шуд. Дар низоми судии кишвар ниҳодҳои нави судӣ ба миён омаданд. Вобаста ба такмили қонунгузории низоми судҳои иқтисодӣ Кодекси  мурофиаи судии иқтисодӣ  қабул гардид ва аз 1 апрели соли 2008 мавриди амал қарор гирифт. Ин санад тағйироти куллиеро дар роҳи демократисозии мурофиаи судии иқтисодӣ, таъмини мустақилияти иштирокчиёни мурофиа ва ба таври  мубоҳисавӣ гузаштани мурофиаи суди иқтисодӣ, васеъ намудани ҳуқуқу уҳдадориҳои мурофиавии иштирокчиёни мурофиа ва таъмини кафолати истифодаи самараноки ин ҳуқуқу уҳдадориҳо, баланд бардоштани нақши судҳо дар мавриди ба амал баровардани адолати судӣ ва таъмини бемайлони мустақилияти судҳоро пешбинӣ намуд.
- Ба салоҳияти судҳои иқтисодӣ баррасии кадом намуди баҳсҳо  дохил мешаванд?
- Судҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон асосан баҳсҳоро  дар бораи бекор намудани шартномаҳо ё тағйир додани шартҳои онҳо, иҷро накардани уҳдадориҳо, беэътибор донистани аҳдҳо, дар хусуси аз тарафи молик ё соҳиби дигари қонунӣ талаб карда гирифтани молу мулк, риоя  нашудани ҳуқуқи молик ё соҳиби дигари қонунӣ, ки ба маҳрум намудан аз молу мулк вобаста намебошад, ҷуброн кардани зарар, дар бораи мавриди баҳс қарор додани санадҳои ғайримеъёрии ҳуқуқӣ, қарорҳо ва амали (беамалии) мақомоти ҳокимияти давлатӣ, дигар мақомот ва шахсони мансабдор, ситондани пардохтҳои ҳатмӣ ва муҷозот,  муқаррар кардани далелҳое, ки аҳамияти ҳуқуқӣ доранд, баррасӣ менамоянд.
Суди Олии иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми олии судӣ оид ба ҳалли баҳсҳои иқтисодӣ ва дигар парвандаҳое, ки бо фаъолияти соҳибкорӣ ва дигар фаъолияти иқтисодӣ алоқаманданд, инчунин дигар парвандаҳои аз ҷониби судҳои иқтисодӣ баррасигардида ба ҳисоб рафта, назорати судиро аз болои фаъолияти Суди иқтисодии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, судҳои иқтисодии вилоят ва шаҳри Душанбе оид ба парвандаҳои иқтисодии дар тобеияти онҳо буда амалӣ менамояд.
- Амалигардонии адолати судӣ дар  судҳои иқтисодӣ дар кадом сатҳ қарор дорад?
- Таҳлили самти амалӣ гаштани  адолати судӣ дар судҳои иқтисодӣ  муайян намуд, ки аз соли 1999 то имрӯз аз ҷониби судҳои иқтисодӣ 20 ҳазору 463  парванда баррасӣ гардида, даъвоҳо ба маблағи 2 миллиарду 798 миллиону 7 ҳазору 915 сомонӣ ва 57 миллиону 225 ҳазору 968 доллари ИМА қонеъ шудаанд.
Дар давоми ин солҳо аз ҷониби судҳои иқтисодӣ  ба манфиати давлат ба маблағи 61 миллиону 566 ҳазору 563 сомонӣ боҷи давлатӣ рӯёнда шудааст. Ғайр аз ин, судҳои иқтисодӣ аризаҳои даъвоии аз тарафи мақомоти давлатӣ ба манфиати давлат пешниҳодгардидаро дар бораи беэътибор донистани санадҳои харидуфурӯши иншооте, ки  ғайриқонунӣ сурат гирифтаанд, баррасӣ намуда, молу амвол, саҳмияҳо ва иншоотро ба давлат  баргардонданд.
- Ҳолатҳое низ ҷой доранд, ки баъзан қарору ҳалномаҳои аз ҷониби  судҳои поёнӣ  қабулгардида дар зинаҳои болоӣ бекор мегарданд. Ин ба кадом омилҳо вобаста аст.
- Таҳлилу омӯзиши таҷрибаи судӣ ва маълумоти оморӣ нишон медиҳад, ки ҳарчанд  дар фаъолияти судҳои иқтисодӣ як қатор пешравиҳо мушоҳида шаванд ҳам, дар баъзе ҳолат бекоршавии санадҳои судӣ низ ҷой доранд. Ин дар ҳоле  рух  медиҳад, ки  баъзе судяҳо  дар вақти  баррасии парвандаҳо ба далелҳои ҷамъоварда дуруст баҳо надода, меъёрҳои  қонунҳои амалкунандаро дуруст татбиқ намекунанд ва зимни  қабули  санадҳои судӣ ба камбудиҳо роҳ медиҳанд, ки ин  сабаби бекоршавии ҳалнома ва қарорҳои онҳо мегардад.
Баҳри баланд бардоштани савияи донишу малакаи касбии судяҳо ва кормандони суд тадбирҳои иловагӣ андешида шуда, бо ҷалби олимон  ва мутахассисони  соҳа мунтазам семинару машваратҳо гузаронда мешавад. Дар маҷмӯъ Суди Олии иқтисодӣ тавассути баррасию ҳалли баҳсҳои иқтисодӣ баҳри устувор гардидани пояҳои иқтисодии кишвар, ғанӣ гардидани буҷети давлатӣ, фаъолияти муназзаму босамари ташкилоту идораҳо, хусусан бахши соҳибкорӣ нақши калидӣ мебозад.
Убайдуллои МУРОД,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.11.15    №: 237    Мутолиа карданд: 666

12.11.2019


Ифтитоҳи маҷмааи тиҷоратии «Масири олӣ»

Таҳкими ҳамкориҳои байнипарлумонӣ матраҳ гардид

Баррасии масоили рушди қонунгузорӣ оид ба моликияти зеҳнӣ

САЙЁҲӢ. Баргузории Форуми II илмии донишҷӯёни муассисаҳои олии таълимӣ

Ҷаҳон дар як сатр

Теъдоди қурбониёни тӯфони «Булбул» дар Бангладеш ба 26 нафар расид

Туркия ба истирдоди ҷангиёни «Давлати исломӣ» шурӯъ намуд

Нигаронии Лигаи кишварҳои араб аз идомаёбии зӯроварӣ дар Ироқ

Ҳиндустон дар 10 - 15 сол ММД - ро 4 маротиба боло бурданист

11.11.2019


Фаронса ба «ТАЛКО» таҷҳизот ва ба «Сомон Эйр» панҷ чархбол таҳвил медиҳад

Таъкиди Путин аз зарурати арҷгузории арзишҳои оилаи серфарзанд

Сарвазири Афғонистон: "Натиҷа бояд ба раъйдиҳии воқеии халқи мо асос ёфта бошад"

Чин ба шарти бастани созишномаи тиҷоратӣ бо ИМА ба мувофиқа расид

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медалҳои биринҷии гӯштигирони тоҷик

08.11.2019


Давлаталӣ Саид бо Мансур бинни Зойид оли Наҳён вохӯрд

Баргузории конференсия оид ба саҳми диаспораҳо дар рушди кишвар

Масоили ҳамкории фарҳангӣ матраҳ шуданд

МАОРИФ. Медали тиллои хонандагони точик аз Туркия

07.11.2019


Гурӯҳи мусаллаҳ безарар гардонда шуд

БОКС. Медали тиллои муштзани тоҷик дар Россия

ФОРУМИ ПАНҶУМИ МИЛЛӢ. Пойгоҳе ки ҳуқуқшиносонро ба ҳам меорад

Ба Ингушистон суриёие омад, ки аспсавор ба дидори Путин раҳсипор аст

Эрдуғон аз боздошти ҳамсари сарвари "ДИ" Ал-Бағдодӣ хабар дод

Интиқоди ҳазорҳо олим аз беэътиноии сиёсатмадорон ба тағйири иқлим

Пойтахти Тоҷикистон мизбони ҷаласаи Шӯрои ҳамкориҳои ИДМ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.11.2019


Роҳҳои баланд бардоштани ҳифзи ҳуқуқҳои истеъмолкунандагони хизматрасониҳои молиявӣ баррасӣ шуданд

Ҳамоиш доир ба нақши ҷавонон дар тарғиби арзишҳои миллӣ

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2019. «Истиқлол» ва «Регар - ТадАЗ» бори ҳафтум дар финал

Вохӯрии раҳбарони кумитаҳои амнияти Тоҷикистону Қирғизистон дар Исфара

СММ: "Дар 100 сол аз сунами беш аз 250 ҳазор нафар ҳалок гашт"

Дар Сурия хоҳари Бағдодӣ бо хонаводааш боздошт шуд

Трамп бо Россия ва Чин оид ба назорати силоҳ созишнома бастанист


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед