logo

ҳуқуқ

СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ: ҲАНӮЗ ҲАМ КАМБУДИҲО ҲАСТАНД

Судҳои иқтисодӣ, ки зодаи истиқлолияти кишваранд, адолати судиро  дар риштаи соҳибкорӣ  ва дигар фаъолиятҳои иқтисодӣ амалӣ намуда, дар  баробари ҳалли баҳсҳо миёни соҳибкорон, ҳимояи онҳоро дар муносибат бо мақомоти давлатӣ таъмин мекунанд.
Онҳо барои боз ҳам ҷоннок шудани фаъолият чӣ нақшаҳоро пиёда кардан мехоҳанд? Ҷавоби ин ва саволҳои дигарро аз Наим Мансурзода, раиси Суди Олии иқтисодии ҷумҳурӣ, пурсон шудем.
- Муҳтарам Наим Мансурзода, аз таъсиси судҳои иқтисодӣ бист сол сипарӣ шуд. Дар ин муддат барои тавсеаи фаъолият чӣ корҳо ба анҷом расида, кадом санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ қабул гардиданд?
- Судҳои  иқтисодӣ аз рӯзҳои аввали таъсисёбӣ адолати судиро дар риштаи соҳибкорӣ ва дигар фаъолиятҳои иқтисодӣ  ба амал бароварда,  на танҳо баҳсҳои ҳуқуқии байни  соҳибкоронро ҳал мекунанд, балки ҳимояи онҳоро дар  муносибат  бо  мақомоти давлатӣ таъмин менамоянд. Самти асосии фаъолияти судҳои иқтисодӣ ин таҳкими қонунияту адолат дар соҳаи соҳибкорӣ ва дигар самтҳои хоҷагидорӣ, ташаккули эҳтиром нисбат ба қонун ва таъмини адолати иҷтимоӣ дар давлати ҳуқуқбунёд мебошад.
Дар  солҳои  соҳибистиқлолӣ барои такмилу таҳкими ҳокимияти судӣ ва тақвияти фаъолияти онҳо тадбирҳои назаррас андешида шуда, бо ташаббуси Президенти мамлакат барномаҳои  ислоҳоти судӣ - ҳуқуқӣ тасдиқ ва як қатор қонунҳои нав қабул шуд. Дар низоми судии кишвар ниҳодҳои нави судӣ ба миён омаданд. Вобаста ба такмили қонунгузории низоми судҳои иқтисодӣ Кодекси  мурофиаи судии иқтисодӣ  қабул гардид ва аз 1 апрели соли 2008 мавриди амал қарор гирифт. Ин санад тағйироти куллиеро дар роҳи демократисозии мурофиаи судии иқтисодӣ, таъмини мустақилияти иштирокчиёни мурофиа ва ба таври  мубоҳисавӣ гузаштани мурофиаи суди иқтисодӣ, васеъ намудани ҳуқуқу уҳдадориҳои мурофиавии иштирокчиёни мурофиа ва таъмини кафолати истифодаи самараноки ин ҳуқуқу уҳдадориҳо, баланд бардоштани нақши судҳо дар мавриди ба амал баровардани адолати судӣ ва таъмини бемайлони мустақилияти судҳоро пешбинӣ намуд.
- Ба салоҳияти судҳои иқтисодӣ баррасии кадом намуди баҳсҳо  дохил мешаванд?
- Судҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон асосан баҳсҳоро  дар бораи бекор намудани шартномаҳо ё тағйир додани шартҳои онҳо, иҷро накардани уҳдадориҳо, беэътибор донистани аҳдҳо, дар хусуси аз тарафи молик ё соҳиби дигари қонунӣ талаб карда гирифтани молу мулк, риоя  нашудани ҳуқуқи молик ё соҳиби дигари қонунӣ, ки ба маҳрум намудан аз молу мулк вобаста намебошад, ҷуброн кардани зарар, дар бораи мавриди баҳс қарор додани санадҳои ғайримеъёрии ҳуқуқӣ, қарорҳо ва амали (беамалии) мақомоти ҳокимияти давлатӣ, дигар мақомот ва шахсони мансабдор, ситондани пардохтҳои ҳатмӣ ва муҷозот,  муқаррар кардани далелҳое, ки аҳамияти ҳуқуқӣ доранд, баррасӣ менамоянд.
Суди Олии иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми олии судӣ оид ба ҳалли баҳсҳои иқтисодӣ ва дигар парвандаҳое, ки бо фаъолияти соҳибкорӣ ва дигар фаъолияти иқтисодӣ алоқаманданд, инчунин дигар парвандаҳои аз ҷониби судҳои иқтисодӣ баррасигардида ба ҳисоб рафта, назорати судиро аз болои фаъолияти Суди иқтисодии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, судҳои иқтисодии вилоят ва шаҳри Душанбе оид ба парвандаҳои иқтисодии дар тобеияти онҳо буда амалӣ менамояд.
- Амалигардонии адолати судӣ дар  судҳои иқтисодӣ дар кадом сатҳ қарор дорад?
- Таҳлили самти амалӣ гаштани  адолати судӣ дар судҳои иқтисодӣ  муайян намуд, ки аз соли 1999 то имрӯз аз ҷониби судҳои иқтисодӣ 20 ҳазору 463  парванда баррасӣ гардида, даъвоҳо ба маблағи 2 миллиарду 798 миллиону 7 ҳазору 915 сомонӣ ва 57 миллиону 225 ҳазору 968 доллари ИМА қонеъ шудаанд.
Дар давоми ин солҳо аз ҷониби судҳои иқтисодӣ  ба манфиати давлат ба маблағи 61 миллиону 566 ҳазору 563 сомонӣ боҷи давлатӣ рӯёнда шудааст. Ғайр аз ин, судҳои иқтисодӣ аризаҳои даъвоии аз тарафи мақомоти давлатӣ ба манфиати давлат пешниҳодгардидаро дар бораи беэътибор донистани санадҳои харидуфурӯши иншооте, ки  ғайриқонунӣ сурат гирифтаанд, баррасӣ намуда, молу амвол, саҳмияҳо ва иншоотро ба давлат  баргардонданд.
- Ҳолатҳое низ ҷой доранд, ки баъзан қарору ҳалномаҳои аз ҷониби  судҳои поёнӣ  қабулгардида дар зинаҳои болоӣ бекор мегарданд. Ин ба кадом омилҳо вобаста аст.
- Таҳлилу омӯзиши таҷрибаи судӣ ва маълумоти оморӣ нишон медиҳад, ки ҳарчанд  дар фаъолияти судҳои иқтисодӣ як қатор пешравиҳо мушоҳида шаванд ҳам, дар баъзе ҳолат бекоршавии санадҳои судӣ низ ҷой доранд. Ин дар ҳоле  рух  медиҳад, ки  баъзе судяҳо  дар вақти  баррасии парвандаҳо ба далелҳои ҷамъоварда дуруст баҳо надода, меъёрҳои  қонунҳои амалкунандаро дуруст татбиқ намекунанд ва зимни  қабули  санадҳои судӣ ба камбудиҳо роҳ медиҳанд, ки ин  сабаби бекоршавии ҳалнома ва қарорҳои онҳо мегардад.
Баҳри баланд бардоштани савияи донишу малакаи касбии судяҳо ва кормандони суд тадбирҳои иловагӣ андешида шуда, бо ҷалби олимон  ва мутахассисони  соҳа мунтазам семинару машваратҳо гузаронда мешавад. Дар маҷмӯъ Суди Олии иқтисодӣ тавассути баррасию ҳалли баҳсҳои иқтисодӣ баҳри устувор гардидани пояҳои иқтисодии кишвар, ғанӣ гардидани буҷети давлатӣ, фаъолияти муназзаму босамари ташкилоту идораҳо, хусусан бахши соҳибкорӣ нақши калидӣ мебозад.
Убайдуллои МУРОД,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.11.15    №: 237    Мутолиа карданд: 504

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед