logo

ҳуқуқ

СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ: ҲАНӮЗ ҲАМ КАМБУДИҲО ҲАСТАНД

Судҳои иқтисодӣ, ки зодаи истиқлолияти кишваранд, адолати судиро  дар риштаи соҳибкорӣ  ва дигар фаъолиятҳои иқтисодӣ амалӣ намуда, дар  баробари ҳалли баҳсҳо миёни соҳибкорон, ҳимояи онҳоро дар муносибат бо мақомоти давлатӣ таъмин мекунанд.
Онҳо барои боз ҳам ҷоннок шудани фаъолият чӣ нақшаҳоро пиёда кардан мехоҳанд? Ҷавоби ин ва саволҳои дигарро аз Наим Мансурзода, раиси Суди Олии иқтисодии ҷумҳурӣ, пурсон шудем.
- Муҳтарам Наим Мансурзода, аз таъсиси судҳои иқтисодӣ бист сол сипарӣ шуд. Дар ин муддат барои тавсеаи фаъолият чӣ корҳо ба анҷом расида, кадом санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ қабул гардиданд?
- Судҳои  иқтисодӣ аз рӯзҳои аввали таъсисёбӣ адолати судиро дар риштаи соҳибкорӣ ва дигар фаъолиятҳои иқтисодӣ  ба амал бароварда,  на танҳо баҳсҳои ҳуқуқии байни  соҳибкоронро ҳал мекунанд, балки ҳимояи онҳоро дар  муносибат  бо  мақомоти давлатӣ таъмин менамоянд. Самти асосии фаъолияти судҳои иқтисодӣ ин таҳкими қонунияту адолат дар соҳаи соҳибкорӣ ва дигар самтҳои хоҷагидорӣ, ташаккули эҳтиром нисбат ба қонун ва таъмини адолати иҷтимоӣ дар давлати ҳуқуқбунёд мебошад.
Дар  солҳои  соҳибистиқлолӣ барои такмилу таҳкими ҳокимияти судӣ ва тақвияти фаъолияти онҳо тадбирҳои назаррас андешида шуда, бо ташаббуси Президенти мамлакат барномаҳои  ислоҳоти судӣ - ҳуқуқӣ тасдиқ ва як қатор қонунҳои нав қабул шуд. Дар низоми судии кишвар ниҳодҳои нави судӣ ба миён омаданд. Вобаста ба такмили қонунгузории низоми судҳои иқтисодӣ Кодекси  мурофиаи судии иқтисодӣ  қабул гардид ва аз 1 апрели соли 2008 мавриди амал қарор гирифт. Ин санад тағйироти куллиеро дар роҳи демократисозии мурофиаи судии иқтисодӣ, таъмини мустақилияти иштирокчиёни мурофиа ва ба таври  мубоҳисавӣ гузаштани мурофиаи суди иқтисодӣ, васеъ намудани ҳуқуқу уҳдадориҳои мурофиавии иштирокчиёни мурофиа ва таъмини кафолати истифодаи самараноки ин ҳуқуқу уҳдадориҳо, баланд бардоштани нақши судҳо дар мавриди ба амал баровардани адолати судӣ ва таъмини бемайлони мустақилияти судҳоро пешбинӣ намуд.
- Ба салоҳияти судҳои иқтисодӣ баррасии кадом намуди баҳсҳо  дохил мешаванд?
- Судҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон асосан баҳсҳоро  дар бораи бекор намудани шартномаҳо ё тағйир додани шартҳои онҳо, иҷро накардани уҳдадориҳо, беэътибор донистани аҳдҳо, дар хусуси аз тарафи молик ё соҳиби дигари қонунӣ талаб карда гирифтани молу мулк, риоя  нашудани ҳуқуқи молик ё соҳиби дигари қонунӣ, ки ба маҳрум намудан аз молу мулк вобаста намебошад, ҷуброн кардани зарар, дар бораи мавриди баҳс қарор додани санадҳои ғайримеъёрии ҳуқуқӣ, қарорҳо ва амали (беамалии) мақомоти ҳокимияти давлатӣ, дигар мақомот ва шахсони мансабдор, ситондани пардохтҳои ҳатмӣ ва муҷозот,  муқаррар кардани далелҳое, ки аҳамияти ҳуқуқӣ доранд, баррасӣ менамоянд.
Суди Олии иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон мақоми олии судӣ оид ба ҳалли баҳсҳои иқтисодӣ ва дигар парвандаҳое, ки бо фаъолияти соҳибкорӣ ва дигар фаъолияти иқтисодӣ алоқаманданд, инчунин дигар парвандаҳои аз ҷониби судҳои иқтисодӣ баррасигардида ба ҳисоб рафта, назорати судиро аз болои фаъолияти Суди иқтисодии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, судҳои иқтисодии вилоят ва шаҳри Душанбе оид ба парвандаҳои иқтисодии дар тобеияти онҳо буда амалӣ менамояд.
- Амалигардонии адолати судӣ дар  судҳои иқтисодӣ дар кадом сатҳ қарор дорад?
- Таҳлили самти амалӣ гаштани  адолати судӣ дар судҳои иқтисодӣ  муайян намуд, ки аз соли 1999 то имрӯз аз ҷониби судҳои иқтисодӣ 20 ҳазору 463  парванда баррасӣ гардида, даъвоҳо ба маблағи 2 миллиарду 798 миллиону 7 ҳазору 915 сомонӣ ва 57 миллиону 225 ҳазору 968 доллари ИМА қонеъ шудаанд.
Дар давоми ин солҳо аз ҷониби судҳои иқтисодӣ  ба манфиати давлат ба маблағи 61 миллиону 566 ҳазору 563 сомонӣ боҷи давлатӣ рӯёнда шудааст. Ғайр аз ин, судҳои иқтисодӣ аризаҳои даъвоии аз тарафи мақомоти давлатӣ ба манфиати давлат пешниҳодгардидаро дар бораи беэътибор донистани санадҳои харидуфурӯши иншооте, ки  ғайриқонунӣ сурат гирифтаанд, баррасӣ намуда, молу амвол, саҳмияҳо ва иншоотро ба давлат  баргардонданд.
- Ҳолатҳое низ ҷой доранд, ки баъзан қарору ҳалномаҳои аз ҷониби  судҳои поёнӣ  қабулгардида дар зинаҳои болоӣ бекор мегарданд. Ин ба кадом омилҳо вобаста аст.
- Таҳлилу омӯзиши таҷрибаи судӣ ва маълумоти оморӣ нишон медиҳад, ки ҳарчанд  дар фаъолияти судҳои иқтисодӣ як қатор пешравиҳо мушоҳида шаванд ҳам, дар баъзе ҳолат бекоршавии санадҳои судӣ низ ҷой доранд. Ин дар ҳоле  рух  медиҳад, ки  баъзе судяҳо  дар вақти  баррасии парвандаҳо ба далелҳои ҷамъоварда дуруст баҳо надода, меъёрҳои  қонунҳои амалкунандаро дуруст татбиқ намекунанд ва зимни  қабули  санадҳои судӣ ба камбудиҳо роҳ медиҳанд, ки ин  сабаби бекоршавии ҳалнома ва қарорҳои онҳо мегардад.
Баҳри баланд бардоштани савияи донишу малакаи касбии судяҳо ва кормандони суд тадбирҳои иловагӣ андешида шуда, бо ҷалби олимон  ва мутахассисони  соҳа мунтазам семинару машваратҳо гузаронда мешавад. Дар маҷмӯъ Суди Олии иқтисодӣ тавассути баррасию ҳалли баҳсҳои иқтисодӣ баҳри устувор гардидани пояҳои иқтисодии кишвар, ғанӣ гардидани буҷети давлатӣ, фаъолияти муназзаму босамари ташкилоту идораҳо, хусусан бахши соҳибкорӣ нақши калидӣ мебозад.
Убайдуллои МУРОД,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.11.15    №: 237    Мутолиа карданд: 899
16.07.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID - 19 БОЗ 51 КАС ШИФО ЁФТ

САФАРИ ШИРИН ИСМАТУЛЛОЗОДА БА НОҲИЯИ ФАЙЗОБОД

ВОХӮРИИ СИРОҶИДДИН МУҲРИДДИН БО АБДУЛАЗИЗ МУҲАММАД АЛ-БОДИ

ЁВОН. КОНФЕРЕНСИЯ НАҲЗАТИЁНРО МАҲКУМ КАРД

АБДУЛМАҶИД МУМИНЗОД: «БОЛО БУРДАНИ НАРХИ СӮЗИШВОРӢ АСОС НАДОРАД»

ТАҚОЗОИ ЗАМОН. БОЯД БА ТИҶОРАТИ ЭЛЕКТРОНӢ ГУЗАРЕМ

ТАҶҲИЗОТИ ПАРМАКУНӢ ҚОНЕЪКУНАНДА НЕСТ

ДМТ. ТАҚСИМОТ МОҲИ СЕНТЯБР СУРАТ МЕГИРАД

ДДОТ. ҲАМКОРИҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ГУСТАРИШ МЕЁБАНД

ЁВОН. ПУЛИ МОШИНГАРД БА ИСТИФОДА ДОДА МЕШАВАД

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020

ҚАЗОҚИСТОН БА ТОҶИКИСТОН ДАСТГОҲҲОИ НАФАСДИҲӢ МЕФИРИСТАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

15.07.2020


ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 5332 БЕМОР ШИФО ЁФТ

ХОРУҒ. ВУСЪАТИ БУНЁДКОРИҲО ДАР ПЕШОРӮИ ТАШРИФИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ

ХАДАМОТ. ШАХСОНИ МАСЪУЛ БЕШ АЗ 300 ҲАЗОР СОМОНӢ ҶАРИМА ШУДАНД

КУМИТАИ РУШДИ МАҲАЛ. 11 112 ИНШООТ БА ИСТИФОДА ДОДА ШУД

МУҲИТИ ЗИСТ. 607 ҲОЛАТИ ВАЙРОН КАРДАНИ ТАЛАБОТИ ҚОНУНГУЗОРӢ

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. ТЕЪДОДИ ҶИНОЯТҲОИ ВАЗНИН ВА МАХСУСАН ВАЗНИН КОҲИШ ЁФТ

НОҲИЯИ ДЕВАШТИЧ. ҶАМЪБАСТИ НАТИҶАҲОИ НИМСОЛА

ЛИГАИ БОНУВОН. «ЗЕБО» ВА «ХАТЛОН» ДАР САДРИ ҶАДВАЛ

14.07.2020


ТОҶИКИСТОН. ШУМОРАИ ШИФОЁФТАГОН АЗ КОРОНАВИРУС БА 80 ДАРСАД РАСИД

ХУҶАНД. КОРХОНАИ «СОМОН ГУРӮҲ» БА ФАЪОЛИЯТ МЕПАРДОЗАД

200 000 СОМОНӢ КУМАКИ БОБОИ МУҲИБ БА ТАБИБОНИ РАШТ

ЭНЕРГЕТИКА. НИЗОМИ МУОСИРИ НАЗОРАТ ВА ҲИСОБИ НЕРУИ БАРҚ

НИГАРОНӢ! 25 ҲОЛАТИ МАЙДААВБОШӢ ДАР ЯК РӮЗ

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ БА 3916 ШАҲРВАНД ЁРИИ ҲУҚУҚИИ РОЙГОН РАСОНД

ЗАМИНА БА ТУХМИПАРВАРИИ ИБТИДОӢ

ТАДБИРҲОИ ЗАРУРӢ БАРОИ РАФЪ СОХТАНИ МУШКИЛИҲО

“ДАСТ БА ДАСТ”. ФАРДО АЗ ИМРӮЗ БЕҲТАР ХОҲАД БУД

ЛИГАИ ЧЕМПИОНҲО «МАНЧЕСТЕР СИТИ» ДАР ОН МЕМОНАД

РОССИЯ КАРАНТИНИ ҲАТМӢ БАРОИ ВОРИДШУДАҲОРО БЕКОР КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ТОҶИКИСТОН. 5228 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ҚОҲИР РАСУЛЗОДА ДАР НОҲИЯИ ШАМСИДДИН ШОҲИН ВА ШАҲРИ КӮЛОБ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед