logo

фарҳанг

ДУБЛЯЖИ ФИЛМҲО КОРИ САҲЛ ВА СОДАЕ НЕСТ

Солҳои охир аҳолии кишвар ба тамошои филмҳои хориҷӣ, хоса туркӣ таваҷҷуҳи бештар зоҳир мекунад. Шояд ин ба он хотир бошад, ки чунин филмҳо ба мардуми мо нисбат ба киноҳои Ҳолливуду Болливуд наздиктаранд.
Дубляжи филмҳо дар Тоҷикистон аз соли 1938 оғоз ёфта, асосгузори он коргардон Қутбиддин Олимӣ шинохта шудааст. Дар гузашта Киностудияи «Тоҷикфилм» соле ҳудуди 50 филми истеҳсоли ҷумҳуриҳои собиқ шӯравиро ба забони тоҷикӣ баргардон мекард. Ба ин кор ҳунармандони театрҳо ва адибон ҷалб мешуданд. Баъди соҳибистиқлол шудани Тоҷикистон кори Киностудияи «Тоҷикфилм» дар ин самт заиф гардид.
Бояд гуфт, ки ҳоло бо дубляжи филм асосан шабакаҳои телевизионӣ, аз ҷумла Шабакаи аввали телевизиони Тоҷикистон, муассисаҳои давлатии «Сафина», «Баҳористон» ва студияҳои ғайридавлатӣ ба монанди «Ҳамсадо», «Аҷамфилм», «Симо - продакшн», «Нурангез», «Насиҳат», «Манижа» ва ғайра машғуланд. Номгӯйи студияҳои хусусии дубляж вобаста ба талаботи бозор ва тамошобин мунтазам меафзояд.
Миразизи Мирвафо, коршинос, мегӯяд: “Ҳоло дар шаҳри Душанбе 8 студияи шахсӣ фаъолият доранд, ки як филм ва ё чанд қисми онро бо нархи муайян мехаранд. Маъмулан, хариди филм аз Туркия ва гоҳе аз Ҳиндустон сурат мегирад.
Дар студияҳои мо филмҳо ба забони адабӣ баргардону тарҷума мешаванд. Дар сурати пайдо намудани камбудӣ масъулинро ба ҷавобгарӣ мекашанд. Филмҳое, ки мо мебарорем, ватандӯстӣ, одобу ахлоқи ҳамида ва муҳаббату ҷавонмардиро талқин мекунанд.
Дубляжи силсилафилмҳо кори доимӣ ва даромаднок аст. Ба ҳамин хотир, бештари студияҳои хусусӣ ба дубляжи силсилафилмҳо машғуланд».
Воқеан, бояд ба инобат гирифт, ки ҳар табақаи иҷтимоӣ вобаста ба завқи худ ба масъала назар меафканад. Шаҳрванд Почо Зокирова мегӯяд, ки «мо дар хона филмҳои «Фирорӣ», «Садоқат» ва «Садбарги сиёҳ» - ро тамошо мекунем. Барои мо ин филмҳо писанданд, зеро тарҷумаашон содаю фаҳмо мебошад. Вале баъзан лаҳҷа низ истифода мешавад, ки ин ба забономӯзии фарзандонамон таъсири манфӣ мерасонад. Мо зиёд мехоҳем, ки филмҳои истеҳсоли хориҷӣ ба забони адабии тоҷикӣ тарҷума карда шаванд».
Масъалаи дубляжи филмҳо чанд паҳлуи баҳснок дорад. Барои мушаххасан ва аз нигоҳи дигар баҳо додан, ба моҳияти масъала мо ба Маҳмуд Ализода, сармуҳаррири идораи таҳияи филмҳо ва дубляжи Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» муроҷиат намудем. Ӯ ёдовар шуд, ки «посу гиромӣ доштан ва арҷгузорӣ ба забони давлатӣ ниҳоят муҳим аст. Мо бояд баррасии ин мавзӯъро аз ҳамин оғоз намоем, яъне рисолати шахси фарҳангӣ пок нигоҳ доштани забони модарист. 
Забони кино, телевизион, радио ва матбуот ба меъёри забони адабӣ бояд ҷавобгӯ бошад. Дар ҳамин росто мо ҳақ надорем, ки ҷумлаи пастмазмун, бемантиқ, хароб, нодуруст ё заиф бигӯем. Вақтҳои охир суханронии аксари ҷавонон хароб ба гӯш мерасад, ки ин ҷо, бешубҳа, таъсири филмҳои тарҷумашуда ба назар мерасад.
Гап сари он нест, ки студияҳо хусусианд ё давлатӣ. Гап сари он аст, ки сарварии ин студияҳоро кӣ ба уҳда дорад, кори онҳо чӣ гуна ба сомон мерасад, дар кадом асос. Ман медонам, ки дар ин студияҳо барои ҳамкорӣ ҳунармандони бисёр маҳбуби мо, ба мисли Ортиқи Қодир, Қурбони Собир, Малоҳати Абдулло ва дигарон ҷалб мешаванд, вале оё тарҷумаи филмҳое, ки дар ин студияҳо сурат мегиранд, дар сатҳи зарурианд? Оё тарҷумаҳо бори маънии аслро мекашанд?
Принсипи кории мо ҳамин аст - бояд филмҳое интихоб шаванд, ки хусусияти тарбиявӣ дошта бошанд. Филми таҳияшуда насли мо ва ҷомеаи моро пеш бубарад, роҳбаладӣ кунад».
Бисёр вақт кадом як студия филми туркиеро мехараду баъди тарҷумаи чанд серия имкони молиявиаш тамом мешавад. Студияи дигаре пайдо мешавад, ки ба забони дилхоҳ он филмро баргардон мекунад ва ба фурӯш мегузорад. Барои мисол филми туркии «Садбарги сиёҳ» - ро мегирем. Дар тарҷумаи филм баъзе нуқсонҳо дида мешавад. «Касе нагуфта бошад, дурӯғ аст», - мегӯяд яке аз қаҳрамонҳои филм, ки чунин ифода мантиқан нодуруст аст. Дурусташ «Касе (агар) гуфта бошад, дурӯғ аст» мебошад.
Дар филми «Водии гургон» чунин омадааст: «худро намоиш бидиҳед», «бодиққат бошед», «мошинҳоро қабул кунанд». Ба ҷои онҳо ибораҳои зеринро бояд истифода барем: «худро нишон диҳед»,  «ҳушёр бошед»,  «мошинҳоро гиранд».
Дар филми туркии «Фирорӣ» (қисми 6), ки аз ҷониби студияи «Нурангез» таҳия шудааст, мешунавем: «бо пули якум ё дуюм мегузаранд...» бояд «аз пули якум…» гуфта шавад. Дар ҷумлаи дигар: «То шамол набошад, дарахт намеҷунбад» омадааст, дурусташ «То шамол нашавад, шохи дарахт намеҷунбад» мебошад.
Бояд гуфт, ки чунин хатоҳо дар тарҷумаи дигар филмҳо низ ҷой доранд. Аз ин лиҳоз, пешниҳод мекунем, ки филмҳои дубляжнамудаи  студияҳо, махсусан хусусӣ зери назорати ҷиддӣ қарор дода шаванд. Тарҷумаи филм бояд аз назари мутахассисони соҳа: забоншиносон, услубшиносон ва мутарҷимони шинохта гузаронда шавад. Дар ин сурат дубляжи филм муассир ва тамошобоб хоҳад буд.

Сафаргул АЛИМОВА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.12.15    №: 242    Мутолиа карданд: 2297

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров

GLOBE SOCCER AWARDS. Беҳтаринҳоро муайян кард

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Пекин музокироти тиҷоратии ИМА ва Чин мегузарад

Эрдуғон пирӯзӣ бар террористони «Давлати исломӣ» - ро эълом дошт

Разведкаи Сурия дар ҳафт сол 80 саркардаи исломиро нест кард


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед