logo

фарҳанг

ДУБЛЯЖИ ФИЛМҲО КОРИ САҲЛ ВА СОДАЕ НЕСТ

Солҳои охир аҳолии кишвар ба тамошои филмҳои хориҷӣ, хоса туркӣ таваҷҷуҳи бештар зоҳир мекунад. Шояд ин ба он хотир бошад, ки чунин филмҳо ба мардуми мо нисбат ба киноҳои Ҳолливуду Болливуд наздиктаранд.
Дубляжи филмҳо дар Тоҷикистон аз соли 1938 оғоз ёфта, асосгузори он коргардон Қутбиддин Олимӣ шинохта шудааст. Дар гузашта Киностудияи «Тоҷикфилм» соле ҳудуди 50 филми истеҳсоли ҷумҳуриҳои собиқ шӯравиро ба забони тоҷикӣ баргардон мекард. Ба ин кор ҳунармандони театрҳо ва адибон ҷалб мешуданд. Баъди соҳибистиқлол шудани Тоҷикистон кори Киностудияи «Тоҷикфилм» дар ин самт заиф гардид.
Бояд гуфт, ки ҳоло бо дубляжи филм асосан шабакаҳои телевизионӣ, аз ҷумла Шабакаи аввали телевизиони Тоҷикистон, муассисаҳои давлатии «Сафина», «Баҳористон» ва студияҳои ғайридавлатӣ ба монанди «Ҳамсадо», «Аҷамфилм», «Симо - продакшн», «Нурангез», «Насиҳат», «Манижа» ва ғайра машғуланд. Номгӯйи студияҳои хусусии дубляж вобаста ба талаботи бозор ва тамошобин мунтазам меафзояд.
Миразизи Мирвафо, коршинос, мегӯяд: “Ҳоло дар шаҳри Душанбе 8 студияи шахсӣ фаъолият доранд, ки як филм ва ё чанд қисми онро бо нархи муайян мехаранд. Маъмулан, хариди филм аз Туркия ва гоҳе аз Ҳиндустон сурат мегирад.
Дар студияҳои мо филмҳо ба забони адабӣ баргардону тарҷума мешаванд. Дар сурати пайдо намудани камбудӣ масъулинро ба ҷавобгарӣ мекашанд. Филмҳое, ки мо мебарорем, ватандӯстӣ, одобу ахлоқи ҳамида ва муҳаббату ҷавонмардиро талқин мекунанд.
Дубляжи силсилафилмҳо кори доимӣ ва даромаднок аст. Ба ҳамин хотир, бештари студияҳои хусусӣ ба дубляжи силсилафилмҳо машғуланд».
Воқеан, бояд ба инобат гирифт, ки ҳар табақаи иҷтимоӣ вобаста ба завқи худ ба масъала назар меафканад. Шаҳрванд Почо Зокирова мегӯяд, ки «мо дар хона филмҳои «Фирорӣ», «Садоқат» ва «Садбарги сиёҳ» - ро тамошо мекунем. Барои мо ин филмҳо писанданд, зеро тарҷумаашон содаю фаҳмо мебошад. Вале баъзан лаҳҷа низ истифода мешавад, ки ин ба забономӯзии фарзандонамон таъсири манфӣ мерасонад. Мо зиёд мехоҳем, ки филмҳои истеҳсоли хориҷӣ ба забони адабии тоҷикӣ тарҷума карда шаванд».
Масъалаи дубляжи филмҳо чанд паҳлуи баҳснок дорад. Барои мушаххасан ва аз нигоҳи дигар баҳо додан, ба моҳияти масъала мо ба Маҳмуд Ализода, сармуҳаррири идораи таҳияи филмҳо ва дубляжи Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» муроҷиат намудем. Ӯ ёдовар шуд, ки «посу гиромӣ доштан ва арҷгузорӣ ба забони давлатӣ ниҳоят муҳим аст. Мо бояд баррасии ин мавзӯъро аз ҳамин оғоз намоем, яъне рисолати шахси фарҳангӣ пок нигоҳ доштани забони модарист. 
Забони кино, телевизион, радио ва матбуот ба меъёри забони адабӣ бояд ҷавобгӯ бошад. Дар ҳамин росто мо ҳақ надорем, ки ҷумлаи пастмазмун, бемантиқ, хароб, нодуруст ё заиф бигӯем. Вақтҳои охир суханронии аксари ҷавонон хароб ба гӯш мерасад, ки ин ҷо, бешубҳа, таъсири филмҳои тарҷумашуда ба назар мерасад.
Гап сари он нест, ки студияҳо хусусианд ё давлатӣ. Гап сари он аст, ки сарварии ин студияҳоро кӣ ба уҳда дорад, кори онҳо чӣ гуна ба сомон мерасад, дар кадом асос. Ман медонам, ки дар ин студияҳо барои ҳамкорӣ ҳунармандони бисёр маҳбуби мо, ба мисли Ортиқи Қодир, Қурбони Собир, Малоҳати Абдулло ва дигарон ҷалб мешаванд, вале оё тарҷумаи филмҳое, ки дар ин студияҳо сурат мегиранд, дар сатҳи зарурианд? Оё тарҷумаҳо бори маънии аслро мекашанд?
Принсипи кории мо ҳамин аст - бояд филмҳое интихоб шаванд, ки хусусияти тарбиявӣ дошта бошанд. Филми таҳияшуда насли мо ва ҷомеаи моро пеш бубарад, роҳбаладӣ кунад».
Бисёр вақт кадом як студия филми туркиеро мехараду баъди тарҷумаи чанд серия имкони молиявиаш тамом мешавад. Студияи дигаре пайдо мешавад, ки ба забони дилхоҳ он филмро баргардон мекунад ва ба фурӯш мегузорад. Барои мисол филми туркии «Садбарги сиёҳ» - ро мегирем. Дар тарҷумаи филм баъзе нуқсонҳо дида мешавад. «Касе нагуфта бошад, дурӯғ аст», - мегӯяд яке аз қаҳрамонҳои филм, ки чунин ифода мантиқан нодуруст аст. Дурусташ «Касе (агар) гуфта бошад, дурӯғ аст» мебошад.
Дар филми «Водии гургон» чунин омадааст: «худро намоиш бидиҳед», «бодиққат бошед», «мошинҳоро қабул кунанд». Ба ҷои онҳо ибораҳои зеринро бояд истифода барем: «худро нишон диҳед»,  «ҳушёр бошед»,  «мошинҳоро гиранд».
Дар филми туркии «Фирорӣ» (қисми 6), ки аз ҷониби студияи «Нурангез» таҳия шудааст, мешунавем: «бо пули якум ё дуюм мегузаранд...» бояд «аз пули якум…» гуфта шавад. Дар ҷумлаи дигар: «То шамол набошад, дарахт намеҷунбад» омадааст, дурусташ «То шамол нашавад, шохи дарахт намеҷунбад» мебошад.
Бояд гуфт, ки чунин хатоҳо дар тарҷумаи дигар филмҳо низ ҷой доранд. Аз ин лиҳоз, пешниҳод мекунем, ки филмҳои дубляжнамудаи  студияҳо, махсусан хусусӣ зери назорати ҷиддӣ қарор дода шаванд. Тарҷумаи филм бояд аз назари мутахассисони соҳа: забоншиносон, услубшиносон ва мутарҷимони шинохта гузаронда шавад. Дар ин сурат дубляжи филм муассир ва тамошобоб хоҳад буд.

Сафаргул АЛИМОВА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.12.15    №: 242    Мутолиа карданд: 2421

23.04.2019


ДЗЮ – ДО. Медали нуқраи Темур Раҳимов аз Чемпионати Осиё

Тиб. Муваффақияти камназири ҷарроҳони рус

Пирӯзии Зеленский дар интихоботи Украина

Фоҷиа дар Шри-Ланка Теъдоди қурбониён ба 300 нафар расид

Лукашенко Россияро ҳомии истиқлолияти Беларус номид

Ёрии низомию техникии Қазоқистон ба Тоҷикистон

Ҷаҳон дар як сатр

22.04.2019


НИММАРАФОНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДУШАНБЕ. Фенти Тилахан дар мақоми аввал

Ваҳдат ҳусни тоза мегирад

ХОРУҒ. Бунёди бинои шабакаи ёрии таъҷилӣ

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед