logo

фарҳанг

ГАРОИШ БА МАФКУРАИ БЕГОНА. ЧАРО?

Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон, бо дарназардошти вазъи ҳассосу печидаи ҷаҳони муосир, дар Паёми имсола ба Маҷлиси Олӣ таъкид дошт, ки ба тавсеаи мафкураи миллӣ эътибори аввалиндараҷа дода шавад. Ҳамчунин, бо изҳори нигаронӣ, баён намуд, ки «бо вуҷуди тадбирҳои то ба ҳол андешидашуда ҳанӯз ҳам баъзе масъалаҳои ҳалталаб, аз қабили костагии фарҳанги гурӯҳҳои алоҳидаи ҷомеа ва гароиши онҳо ба мафкураи бегона, мавҷуданд».

Дар ин росто, албатта, боз масъалаҳое ҳам ҳастанд, ки ҳамчунон ҳалношуда боқӣ мондаанд.
Яке аз масъалаҳои муҳиму ҷиддӣ табдили номҳои ғайр ва шакли навишти онҳо ба қоидаҳои маъмулии забони давлатӣ мебошад. Агарчи дар ин самт корҳои назаррас ба анҷом расидаанд, аммо ҳанӯз ҳам ҷавобгӯи талабот нестанд. Сабаби ин, пеш аз ҳама, дар гароиши мафкураи бегона ва шахшавӣ дар ин ҳол аст. Агар не, чаро ҳарчанд номҳои баъзе аз шаҳру ноҳия ва деҳаҳоро тоҷикӣ намудаанд, мо то ба ҳол номҳои пештараашонро ба забон меорем. Масалан, ба ҷои Рӯдакӣ, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Ваҳдат, Турсунзода, Хуҷанд, Хоҷа Мумин, Саричашма, номҳои Ленинский, Масковский, Янгибозор, Регар ва Томиниро, ки расман чандин сол аст, вуҷуд надоранд, ҳанӯз ҳам истифода мегарданд.
Агар руҷӯи таърихӣ бинамоем, ин ҳақиқатро дармеёбем, ки қавме, гурӯҳе хурд маконҳои моро бо ризояти мо соҳиб шуданду номҳои писандидаашонро ба ҷойи номҳои тоҷикӣ гузоштаанд. Ҳамин тавр, номҳое, ки садсолаҳо арзи вуҷуд доштанд, аз миён рафтанд. Ва ҳам баъди даҳсолаҳо иддао карданд, ки аз қадимулайём дар ин мавзеъҳо онҳо мезистанд. Яъне мо бояд дар ин маврид хомӯширо авло бидонему ризо бишавем, ки ҳаққанд? Чаро зиёии мо фаъол нест? Чаро рисолати худро ба ҷо намеорад? Агар мепиндорад, ки ин ба миллатгароӣ ба маънои манфияш иртибот мегирад, сахт хато мекунад. Масъала одӣ нест. Он ба ҳастию нестии  миллат дар ин замони тунди ҷаҳонишавӣ тааллуқ дорад. Агар ба ҳалли дурусти мушкилоти мавҷуда пурра муваффақ шавем, бар касе, бар миллате ҳаргиз ҷабр накардаем, балки барои ҳифзи асолат ва пойдории миллатамон саъй ба харҷ додаем. Албатта, ин шараф аст, на нанг.
Дилбастагӣ ба фарҳанги бегона, ки он ба сиёсати кишвари дигар иртибот дорад, аз масъалаҳои ташвишовари рӯз маҳсуб меёбад. Ҷойи таассуф он аст, ки мо аз ин фарҳангҳо ба таври мусбату шоиста ва ба манфиати рушди фарҳанги миллӣ дуруст истифода карда наметавонем. Зарарҳои он дар мафкура, ахлоқ, бармало мушоҳида мешавад, аммо дар ин росто тадбирандешӣ намекунем. Ин ҳама баъдҳо чун ба нуқтаи ниҳоӣ, ба авҷи баланди худ бирасад, барои наҷот, раҳоӣ рӯ ба давлату Ҳукумат меорем. Агарчи мақоли машҳуре дорем, ки «илоҷи воқеа пеш аз вуқӯъ бояд ҷуст», аммо аз рӯи он амал намекунем.
Дилбастагии мо ба моли ғайр огоҳонаву ноогоҳона зиёд аст. Магар айб нест, ҳаммиллати мо либосҳоеро мехараду мепӯшад, ки дар он парчами дигар кишвар аст? Чаро тоҷири мо ҳам ба мафкураи бегона гароиш дорад? Магар мумкин нест, ки дар он либос ба ҷойи он парчам Парчами миллии моро фармоиш бидиҳад? Ба ин ҳолат мо борҳо дучор шудаем, аммо мепиндорем, дахолат кардан ҳеҷ нафъе намеорад. Аз нафъ меандешидаем, чаро аз зарар наандешем. Дафъи зарар, ки муҳимтар аз ҷалби манфиат аст.
Дигар кишварҳо ба воситаи ҷому зарфҳои обу чойнӯшӣ ҳам шахсиятҳои маъруфи соҳаҳои гуногуни худро ташвиқу тарғиб мекунанд. Ҷойи таассуф боз он аст, ки мо ба ин шахсиятҳо дилбастагӣ пайдо мекунем ва бо онҳо ифтихор менамоем. Дар хона фарзандону наберагонамон дар ин маврид ба мо ҳатман тақлид мекунанд. Истеҳсоли ин гуна ҷому зарфҳо дар кишвар магар мушкил аст? Ва чаро мо ба истеҳсоли онҳо шахсиятҳои маъруфи кишвар, табиати бо манзару сарзамини биҳиштосои худро ташвиқу тарғиб намекунем?
Бисёр зарур аст, бо таҳқиқоти ҷиддӣ муайян бинамоем, ки ин гароишҳо дар мафкура аз куҷо сарчашма мегиранд. Дар ин ҳол роҳи пешгирӣ ва мубориза ба он пайдо мегарданд. Дар акси ҳол бо ин гуна гароишҳову тақлидҳои ноҷо моро чӣ ояндае  дар пеш аст?
Бояд ёдовар шуд, ки Ҳукумати кишвар дар муддати даҳ соли охир танҳо барои таъмиру таҷдиди ёдгориҳои таърихӣ қариб 3 миллиард сомонӣ равона кард. Дар натиҷа аксари осорхонаҳо, қасру марказҳои фарҳангӣ, қалъаву шаҳрҳои бостонӣ, мақбараҳои шахсиятҳои таърихиву ирфонӣ ва дигар мероси моддиву маънавии халқамон азнавсозӣ шуд. Бешак, ин ҳама ба хотири боло бурдани ҳисси хештаншиносӣ ва ифтихори миллӣ аст, вале ин тадбирандешию ҳақиқатро то ҳанӯз ҳам гурӯҳҳои алоҳидаи ҷомеа ба дурустӣ дарнаёфтаанд. Ба ин хотир, яъне дарёфти ҳақиқат ва раҳоӣ аз гароиш ба мафкураи бегона масъулон ва ҳар нафари огаҳ бо ҳисси дилсӯзӣ бо саъю талоши зиёд бояд чораҳои зарурӣ бияндешад. Подоши он ҳастию пойдории худи онҳо ва миллату давлат аст.

Абдулқодири РАҲИМ,
«Ҷумҳурият» 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.12.2015    №: 247    Мутолиа карданд: 592

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед