logo

фарҳанг

КӮЛОБ. ҚАЛЪА БЕНИШОН МЕШАВАД?

Хабаре паҳн гардид, ки гӯё қисмате аз заминҳои мавзеи Қалъаи Кӯлобро масъулони мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳр расман ба чанд нафар соҳибкорони маҳаллӣ додаанд ва дар ин мавзеъ биноҳо бо тарҳи муосир бунёд меёбанд. Баҳри муайян намудани то чӣ андоза ҳақиқат доштани ин маълумот тадқиқоти журналистӣ рӯи кор овардем.

Бостоншиносон баъди гузарондани ковиш Қалъаи Кӯлобро дар маҳаллаи Чармгарони Поён, ки дар маркази шаҳр воқеъ аст, муайян намуданд. Зери хонаҳои истиқоматӣ мондани осори он, кори таърихшиносонро басо душвор карда буд. Биноан, макони асосии қалъаро муқаррар карда, ҳудуди 6-7 манзили зистро аз болояш бардоштанд.
Дар Энсиклопедияи Кӯлоб роҷеъ ба қалъа нигошта шудааст, ки «Қалъаи Кӯлоб дар гузари Чармгарони Поён воқеъ буда, дар нимаи дуюми асри 19 сохта шудааст. Дар он ҳоким ё мири Кӯлоб Сарабек (Мири Сара) менишаст. Осори Қалъаи Кӯлоб то замони мо боқӣ мондааст. Соли 2001 дар рафти корҳои кофтуковӣ - бостоншиносӣ дар ҷойи қалъа баъзе осори таърихии мутааллиқ ба асри I-и милодӣ дарёфт гардид. Масоҳати қалъа беш аз 4 гектарро ташкил медод. 50-60 метр дуртар аз қалъа, боғи Мири Сара воқеъ гашта буд. Ҳоло дар ҷойи он боғи фарҳангу фароғатии пешоҳангони шаҳри Кӯлоб бунёд ёфтааст».
Мустақар будани қалъаи мазкурро дар маҳаллаи Чармгарони Поён дигар сарчашмаҳо низ собит менамоянд. Дар китоби «Кӯлоб» - и Юсуфшоҳ Яъқубов ва Абдуҷаббор Зардиев омадааст: «Бори аввал дар соли 2001 дар ҷараёни ҳафриёт дар ҳудуди шаҳри Кӯлоб маводе ёфт шуд, ки ба давраи юнонӣ – бохтарӣ (а. III-II пеш аз милод) тааллуқ доранд. Осори ин давра дар ду нуқтаи шаҳр пайдо карда шуд: 1) дар қалъаи Чармгарони Поён… Дар ин ҳафриёт, дар чуқурии аз 2 то 4 метр шумораи зиёди зарфҳои замони юнонӣ – бохтарӣ пайдо карда шуданд… Дар назди ин қалъа шаҳристон вуҷуд дошт. Ин шаҳристон чандон калон набуда, масоҳаташ 170х150 метрро ташкил мекард. Дар ин мавзеъ чашмаҳо бисёранд…» Воқеан, маконеро, ки кунун қалъа мешуморанд, дар атрофаш чашмаҳо зиёданд. Бисёри чашмаҳо дар дохили ҳавлиҳо мондаанд. Яке аз онҳо машҳур бо номи «Чашмаи Бибидилафрӯз» мебошад, ки поинтар аз қалъа ҷойгир аст. Устурае аз забон ба забон омадааст, ки Бибидилафрӯз духтари Мири Сарабек будааст. Аз сахтгирии падар, аз хона берун баромада наметавонистааст. Аз ин рӯ, дар чашмаи назди хонааш моҳӣ раҳо мекунад. Рӯзҳоро лаби обу ба тамошои моҳиҳо пушти сар менамояд. Алҳол, чашмаю моҳиҳои духтари ҳоким мавҷуданд. Мегӯянд, ки оби он хусусияти шифобахшӣ дорад. Дидан баробар, чунон ба назар мерасад, ки гӯиё асроре дар ин макон нуҳуфта бошад.
Бозёфтҳои қалъа бошад, дар Муҷтамаи осорхонаҳои ҷумҳуриявии таърихиву кишваршиносии шаҳри Кӯлоб ҳифз мешаванд. Ҳамарӯза сокинон барои тамошои онҳо рафта, аз гузаштаи дури аҷдодони хеш огаҳӣ пайдо мекунанд. Барои мо маълум нест, ки худи қалъа расман ба феҳристи мероси таърихӣ шомил аст ё не. Аммо, сокинон онро ҳамчун мероси аҷдодӣ эътироф кардаю арҷгузоранд. 
Ҳангомае ҳаст, ки бояд «Девори рамзии Кӯлоб» то қалъаи мазбур тӯл мекашид. Ва он дар ҳудуди Маҷмааи 2700-солагии Кӯлоб (собиқ боғи Пионерон ё боғи Мири Сарабек) мегузашт.
- Не, ҳеҷ гоҳ нақшаи то ҳудуди қалъа қомат афрохтани девор набуд. Дар аввал на девор, балки Амфитеатр бояд сохта мешуд. Вале нақша тағйир ёфт, - мегӯяд Акрамҷон Акрамов, муовини директори Маркази ҳамоҳангсозии лоиҳаҳо оид ба рушди инфраструктураи иҷтимоӣ.
Мусоҳиба бо бостоншиносону сокинони солхӯрдаи шаҳр ва маҳаллаи Чармгарони Поён, истифодаи сарчашмаҳои таърихии аз заҳмати чандинсолаи пажӯҳишгарон пуршуда, исбот карданд, ки воқеан Қалъаи Кӯлоб ҳамон ҷоест, ки баҳри гузарондани амалиёти археологӣ заминашро аз манзили истиқоматӣ тоза карда буданд.
Таҳқиқ нишон дод, ки дақиқан замини қалъа, бо қарори мақомоти иҷроияи маҳаллии шаҳри Кӯлоб соле қабл ба як гурӯҳ соҳибкорон «инъом» карда шудааст. Соҳибмулкон кулли осори боқимондаро ба хоку санг яксон карда, дар болояш ба сохтмон пардохтанд. Дар қисми пеш – поинтар аз қалъа пойдевори корхонаи дӯзандагӣ, болотар – макони асосиашро дигар соҳибкор пурра девор карда, монанди коргоҳи аввала месохтааст. Бозмондаи замин муваққатан холӣ мебошад. Саволе посух меҷӯяд: «Магар ҷоиз аст, ки макони бостонии бо талошҳои беҳад бозёфтаро бенишон карду дар рӯйяш иншоот сохт?»
- Ҷудо кардани қитъаи замин бо пешниҳоди идораи меъморӣ ва шаҳрсозӣ сурат мегирад. Сармеъмор муайян мекунад, ки сохтмон намудан дар ҳамин қитъаи замин ба тақозои меъёрҳои меъморию шаҳрсозӣ мувофиқат менамояд ё не, - тазаккур дод Рустам Бобохонов, сардори Кумитаи идораи замини шаҳр. - Вазифаи мо танҳо муқаррар намудани категорияи замин мебошад. То имрӯз ба унвони идораи замин роҷеъ ба мамнуъ будани тақсимоти замини ин нуқтаи маҳалла ҳеҷ асноде ворид нагардидааст. Идораи мо хулоса додааст ё не, ростӣ намедонам. Шояд розигӣ дода бошад.
Таассуфовар ин аст, ки раиси кумитаи замин аз хабарнигор мепурсад, дар куҷо ҷойгир будани замини қалъаю кадом соҳибкор чӣ сохтанро. Аз миён як сол сипарӣ гардида бошад ҳам, аммо ӯ ҳанӯз воқиф набудааст. Қалъа на дар ягон деҳоти дурдаст, балки дар маркази шаҳр воқеъ аст. Масъулон бошанд, то он ҳад бетаваҷҷуҳию саҳлангориро раво дидаанд, ки ҳатто хулоса додану надоданашонро дар бобати замини зикршуда, фаромӯш кардаанд.
Нуриддин Бозоров, собиқ сармеъмори шаҳр, зимни суҳбат «тавзеҳ» дод, ки «Қалъа дар нақшаи генералии маҳаллаи аҳолинишин шомил аст. Кофтукоб дар он мавзеъ ба итмом расидааст. Аз ин рӯ, ба соҳибкорон заминашро додем».
Возеҳ шуд, ки ҳеҷ ҷурме дар соҳибкорон нест. Зеро ягон нафаре аз ин қишр хилофи қонун заминро ғасб накардаанд.
Мутаассифона, иддае мансабдорон ба ҷойи арҷ гузоштан ба мероси қадимӣ, зинда кардану чун гавҳараки чашм нигоҳ доштани чунин макон, дидаю дониста онро ба адам мебаранд. Солҳо сипарӣ мешаванд, насли оянда дар куҷо будани Қалъаи Кӯлобро ҳатман аз калонсолон суол мекунанд. Чӣ ҷавоб хоҳем гуфт?

Ёқуби СОДИҚ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.12.2015    №: 256    Мутолиа карданд: 791

19.06.2019


Дар Кӯлоб Фестивали ҷумҳуриявии дӯстии ҷавонон баргузор шуд

Баррасии вазъ ва дурнамои ҳамкориҳо

Боздид аз Муассисаи давлатии «Боғи миллии Ваҳдат”

ПАНҶАКЕНТ. Омодагиҳо ба ҷашни фархунда

Писарбачаи тоҷик дар Хабаровск дӯсташро аз чоҳи оби ҷӯш наҷот дод

Тоҷикистону Беларус: «Муҳокимаи тақвияти ҳамкориҳои низомӣ»

Си Ҷинпин азми сафари Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дорад

Ҷаҳон дар як сатр

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад

Ҷаҳон дар як сатр

ФАРХОР. Бонувон ба ҳунаромӯзӣ ҳавасманд мешаванд

"Куллиёт" - и Миробид Саййидои Насафӣ

04.06.2019


Лукашенко: "Эмомалӣ Раҳмонро оммаи мардум интизор аст"

Бунёдкорони роботтехникаи Россия ва Чин дар Владивосток ҷамъ омаданд

Ҷаҳон дар як сатр

Машварати сиёсии вазоратҳои корҳои хориҷии Тоҷикистон ва Белгия

Муаррифии портали хизматрасониҳои электронӣ барои андозсупорандагон

Дар ноҳияи Рашт конфронси минтақавӣ баргузор мегардад

ФУТБОЛ. Ду бозии рафиқона бо мунтахаби Ӯзбекистон

03.06.2019


Дар Тоҷикистон баландтарин афзоиши теъдоди сайёҳон ба қайд гирифта шуд

Гармои тоқатфарсо дар Ҳиндустон

Тасдиқи барнома оид ба бозомӯзии касбии кормандони соҳаи маориф

Иди саиди Фитр 5 июн таҷлил мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед