logo

фарҳанг

5000 НОМИ ТОҶИКӢ АРМУҒОНИ КУМИТАИ ИСТИЛОҲОТ ВА ЗАБОН

Дар давоми солҳои соҳибистиқлолӣ бо кӯшишу тадбирҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи забон ва истилоҳот, Вазорати фарҳанг ва муассисаҳои дахлдор анъанаи номгузорӣ дар оилаҳои тоҷик аз нав эҳё гашта, чандин фарҳанги номвожаҳо тартиб дода шуданд.  Хушбахтона, номҳои зебову тоҷиконаи Шаҳриёр, Ардашер, Сино, Гурдофарид, Рудоба, Бахтофар, Анӯш, Меҳрофарин, Нӯшервон, Сиёвуш ҷойгузини номҳои таҳрифшуда ва решаву пасванди бегона дошта гаштанд. Аммо бо вуҷуди ин, ҳанӯз номгузорӣ барои оилаҳои тоҷик масъалаи мубрам боқӣ мемонад. Ҳоло расму оин ва вазъи номгузорӣ каме тағйир ёфтааст. Бо вуҷуди адабиёти бузург ва  фаровонии ному вожаҳои пурмаъно ҳанӯз ҳам номҳои таҳрифшуда ба ҳайрати кас меафзоянд.
Ҳамин ҷиҳати масъаларо ба инобат гирифта, бахшида ба ҷамъбасти Соли оила бо ибтикори Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Кумитаи забон ва истилоҳот китоби «Фарҳанги номҳои миллӣ» ва «Феҳристи номҳои миллӣ», ки замимаи ин китоб аст, ба чоп омода намудааст. Дар ин бора Гавҳар Шарофзода, раиси Кумитаи забон ва истилоҳот чунин иттилоъ дод: «Китоби «Фарҳанги номҳои миллӣ», ки зиёда аз 5000 номи хушоҳангу пурмазмуни тоҷикиро дар бар гирифта, феҳристи он ба кормандони шуъбаҳои сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ дар шаҳру ноҳияҳо, нуқтаҳои шиносномадиҳӣ, таваллудхонаҳо, ҳамзамон барои ба расмиёт даровардани ҳуҷҷатҳо дар ҷамоатҳо, ба хотири дуруст сабт намудани ному насаби шаҳрвандон рӯзҳои наздик дастрас мегардад. Ба китоби «Фарҳанги номҳои миллӣ», ки дар асоси нақшаи чорабиниҳои кумита бо мақсади арҷгузорӣ ба забони давлатӣ ва иҷрои Барномаи рушди забони давлатӣ барои солҳои 2012 - 2016 таҳия ва пешниҳод мешавад «Феҳристи номҳои миллӣ» низ замима мешавад. Аз ин пас, шаҳрвандон метавонанд аз феҳрист номҳои дурустро интихоб карда, аз китоби «Фарҳанги номҳои миллӣ» шарҳу тафсири онҳоро пайдо намоянд».
Бино ба гуфтаи Саломатшо Матробов, муовини раиси Кумитаи забон ва истилоҳот номвожаҳои «Фарҳанги номҳои миллӣ»  бо хатҳои кириллӣ ва англисӣ оварда шудааст, то ҳангоми додани шиносномаҳои хориҷӣ истифода гардад ва иштибоҳҳо дар мавриди ба ҳарфҳои англисӣ навиштани номҳои тоҷикӣ бартараф шаванд.
- Дар кори мураттаб намудани фарҳанг ва феҳристи номҳои миллӣ даҳ нафар пажӯҳишгарони варзидаи забон иштирок доранд. Номҳоро асосан аз  китобҳои муътабари форсӣ «Шоҳнома», «Доробнома» ва  «Гуштоспнома»  баргузидаем. Кормандони соҳа ҳоло дар ҷустуҷӯи номҳои тоҷикии дугоник ҳастанд. Дар шарҳу тафсири номҳои форсии тоҷикӣ, ки маънояшон бо гузашти асрҳо нофаҳмову номаълум шудааст, кӯшишҳои зиёд ба харҷ дода шуд. Бо истифода аз фарҳангу маъхазҳои бостонӣ решаву маншаи номҳои ориёӣ барқарор карда шуданд.
Мувофиқи меъёри муқаррарнамудаи ҳайати корӣ ба фарҳанг номҳои таҳрифшуда, тобишҳои маъноии оҷизиву таҳқирдошта ворид карда намешаванд, - афзуд Саломатшо Матробов. 
Дар гузаштаи на чандон дур дар оилаи тоҷик вазифаи гузоштани ном ба дӯши бобову бибии кӯдаки навзод буд. Дар оилаҳое, ки китобдору китобхон ва аз фарҳанги ниёгонамон бархӯрдор буданд, китобҳои бахшида ба марду занҳои солеҳу порсо ё аз ашъори хирадмандони гузашта, аз ҷумла, девони Ҳофиз, «Шоҳнома» - и Фирдавсиро кушода ном интихоб мекарданд ва мазмуну муҳтавои номҳои баргузидаи худро медонистанд. Масъулияти номгузориро ҳаргиз сабук намегирифтанд.
Имрӯзҳо номи қаҳрамон ё ҳунарманди писандидаи худро аз филмҳои хориҷӣ гузоштан, ё худ кӯр - кӯрона номҳои «болохонадор» ва «дабдабанок» - и арабиро барои кӯдак баргузидан муд шудааст. Чунин падару модарон ба ин васила мехоҳанд тифлашон бо номи ҳунармандони хориҷӣ шуҳратёр гарданд ва ё дар зери сояи номҳои арабӣ ба тифлонашон шафоате расад. Ҳол он ки ном ҳаргиз маънои маъруфу шинохта шудани шахсиятро надорад. Баръакс, ин мову шумоем, ки номи худро бо корҳои хайру савоб ба атрофиён муаррифӣ мекунем. Дар мавриди номвожаҳои арабӣ профессор, Баҳриддин Камолиддинов назари худро чунин баён дошт: «Забони арабӣ дар як марҳилаи инкишофи худ забони илм, маърифат, адабиёт ва забони шеър гардид ва ба забони мо калимаҳои бешумореро ворид намуд. Аз як ҷониб, хазинаи луғавии мо аз ин вожаҳо ғанӣ гардид. Гузоштани номҳо аз он давра шурӯъ шуд. Лекин ифтихори миллӣ моро намегузорад, ки аз баҳри номҳои бостонии ориёӣ гузарем. Барои мо ин номҳо зиндакунандаи таъриху маданият ва қаҳрамонҳои миллии моянд». 
Унсурулмаолии Кайковус дар ин мавзӯъ таъкиди муҳим дорад: «Бидон, эй азизи ман, ки агар Худой туро писар диҳад, аввал номи хуш бар вай бинеҳ, ки аз ҷумлаи ҳақҳои падарон яке ин аст».

Бузургмеҳри БАҲОДУР, 
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 6.01.2016    №: 3    Мутолиа карданд: 4657

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед