logo

сиёсат

Ричард Ҳоугленд: «ДАР ТОҶИКИСТОН ОЗОДИИ СУХАН БО ТАМОМИ ПАҲЛУҲОЯШ ВУҶУД ДОРАД»

Дар ҷаҳони муосир, ки бархӯрди манфиатҳо рӯз ба рӯз шадидтар мешавад, рисолати воситаҳои ахбори омма аз лиҳози самт ва аҳдоф мазмуну моҳияти навро касб намудааст. Ҳамагон бояд дарк намоем, ки айни замон идеология ба силоҳи асосии мубориза табдил ёфта, аксар вақт аз ҷониби гурӯҳҳои алоҳида ва кишварҳои манфиатдор ҷиҳати амалӣ намудани ҳадафҳои муғризона низ истифода мешавад.

Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои фаъолияти муназзами воситаҳои ахбори омма тамоми шароитро фароҳам сохтааст, ки дар ин замина теъдоди расонаҳои хабарӣ тамоюли афзудан дорад. Айни ҳол, дар кишвар 551 рӯзномаву маҷалла, 52 нашриёт ва 275 матбаа фаъолият дорад, ки аксарияти онҳо аниқтараш 244 рӯзнома, 181 маҷалла, 42 нашриёт ва 253 чопхона ҷамъиятиву хусусӣ мебошанд. Мусаллам аст, ки матбуот дар ҳама давру замон ҳамчун воситаи асосӣ ва инъикосгари масъалаҳои сиёсӣ, иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангӣ дар рушди кишвар ва ҷомеа нақши назаррас дорад.
Тавре дар оғози матлаб зикр намудем, дар шароити кунунӣ бо мақсадҳои ғаразнок истифода гардидани воситаҳои ахбори омма дар миқёси олам тавсеа ёфта истодааст ва ин омил барои амнияти иттилоотии дилхоҳ кишвар зуҳуроти хатарзо маҳсуб меёбад. Бинобар ин, такмили қонунгузорӣ, вобаста ба тақози замон муҳиму саривақтӣ буда, ба ҳеҷ ваҷҳ набояд боиси нигаронӣ бошад. Зеро қонун догма нест ва такмилу бознигарии он дар таҷрибаи қонунгузории ҷаҳонӣ падидаи маъмулист. Бо дарназардошти ин нукта, аз ҷониби субъекти дахлдори ҳуқуқӣ ташаббуси қонунгузорӣ ба наздикӣ лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи матбуоти даврӣ ва дигар васоити ахбори омма» таҳия ва қабул гардид. Мутаассифона, иддае дар ҳафтаномаи «Нигоҳ» иқдоми мазкурро таҳриф намуда, онро муғризона бозтоб намуданд. Аз ҷумла дар матлабе, ки таҳти унвони «Зарба ба чашму гӯши халқ» бо имзои «Нигоҳ» нашр шудааст, зикр мешавад, ки «Бидуни ҳеҷ тардид ин амал ба ҷуз қадами бузурги ҳукумат барои маҳдуд кардани фаъолияти хабарнигориву журналистӣ ва расонаҳои мустақил дигар тафсире нахоҳад дошт, ки ба обрӯи ҳукумат латма ворид хоҳад кард ва ҳам оғози марҳилаи наве дар журналистика ва адабиёти тоҷик хоҳад шуд».
Саволе пайдо мешавад, ки чаро такмили қонунгузорӣ, ки он бо мақсади таҳкими ин раванд ва таъмини волоияти қонун бояд амалӣ шавад, боиси нигаронӣ шудааст? Ҳол он ки ворид намудани тағйиру иловаҳои дахлдор дар таҷрибаи қонунгузории кишвари мо падидаи нав нест. Барои мисол, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи матбуот ва дигар воситаҳои ахбори омма» ҳанӯз 14 марти соли 1992 қабул шуда буд. Худи ҳамон сол ва дар солҳои 1996, 1999, 2002 ба он тағйиру иловаҳо ворид гардида такмил ёфт. Зикр бояд кард, ки баробари рушду такомули матбуот, бахусус матбуоти мустақил, зарурати аз нав таҳия ва қабули қонуни нави матбуот ба миён омад. Бо дарки ин зарурат ва бо назардошти афкори ҷомеаи журналистӣ Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи матбуоти даврӣ ва дигар воситаҳои ахбори омма» бо ҷалби ҷомеаи шаҳрвандӣ дар таҳрири нав таҳия гардида, моҳи марти соли 2013 қабул шуд. Нуктаи муҳим ин аст, ки он аз ҷониби созмонҳои байналмилалӣ ва худи ҷомеаи шаҳрвандии Тоҷикистон мусбат арзёбӣ гардидааст.
Дар шароити ҳассоси кунунӣ ба дӯши аҳли қалам масъулияти ташаккули афкори ҷомеа гузошта шудааст ва онҳо дар баробари ҳуқуқҳо бояд уҳдадориву масъулияти худро низ фаромӯш насозанд. Даст рӯйи сина монда, мардона эътироф  бояд кард, ки озодии сухане, ки дар Тоҷикистон айни ҳол вуҷуд дорад, дар бисёр кишварҳои минтақа дида  намешавад  ва он ба бандҳои дахлдори тавсияҳои аъзои Шӯрои СММ оид ба ҳуқуқи инсон мувофиқат мекунад. Ҳанӯз фаромӯш нашудааст, ки  соли  2013  Созмони «Журналистони бидуни марз» тадқиқоти  худро дар робита ба вазъи  озодии баён дар солҳои 2012 – 2013 нашр кард, ки ҷойгоҳи Тоҷикистон дар он аз кишварҳои  минтақа ва ҳатто Федератсияи Русия болост. Дар арзёбии ин созмон, соли 2014 мавқеи Тоҷикистон боз ҳам беҳтар гардид, ки ин шаҳодати дар Тоҷикистон то рафт тавсеа ёфтани озодии сухан мебошад. Вале кормандони «Нигоҳ» ин омилҳоро нодида гирифта, ба он назаранд, ки: «Аз номи Ҳукумати кишвар ба Маҷлиси намояндагон равона кардани тарҳи ин лоиҳа маънии онро дорад, ки Ҳукумати Тоҷикистон аз муҳити расонаии кишвар, хоса бахши ҷамъиятиву сиёсии он, ки аз 10 - 12 расонаи мустақилу хориҷӣ иборат аст, шинохти дуруст надорад».
Дар ҳоле ки аз ҷониби Ҳукумати ҷумҳурӣ дастгириву ғамхориҳои зиёд, аз ҷумла бо пешниҳоди бевоситаи Президенти мамлакат хориҷ намудани моддаҳои ба таҳқир рабтдошта аз Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, тасвиби Фармони Президенти мамлакат «Дар бораи вокуниши шахсони мансабдор ба маводҳои танқидӣ ва таҳлилии воситаҳои ахбори омма», ташкили нишастҳои матбуотӣ ва ғайра зоҳир шуда истодаанд, нодида гирифтани онҳо қадрношиносие беш нест. Дар мақола бо киноя зикр шудааст, ки: «Дар шароити феълӣ, ки бо сабабҳои маълум аҳзоби мухолиф ба ҳошия рафтаанду ташаббус дар ҷомеаи шаҳрвандӣ ба чашм намерасад, танҳо рӯсурхии Ҳукумати Тоҷикистон - озодии нисбии матбуот аст. Озодие, ки натиҷаи фаъолияти ҳамон чанд расонаи мустақили миллӣ ва 50 - 60 журналист аст».
Дар робита ба ин, бо такрор бояд гуфт, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар доираи қонунҳои амалкунандаи кишвар ва байналмилалӣ барои фаъолияти мақсадноки нашрияҳои мустақил ягон монеа эҷод накардааст. Баҳсҳои ҷудогонае, ки бинобар норозигии тарафайн, яъне нашрия ва объекти танқидшаванда ба миён меоянд ва тариқи судҳо ҳаллу фасл мешаванд, ба Ҳукумат рабте надошта, таҷрибаи амалии тамоми давлатҳои демократӣ мебошад. Пайдост, ки муаллиф ё муаллифон матлаби мазкурро сари эҳсосот иншо намудаву аксари маврид андешаҳоеро иброз намуданд, ки асоси воқеӣ, мантиқӣ ва қонунӣ надоранд.
Фаромӯш набояд кард, ки вазифаи муҳиму аввалиндараҷаи намояндагони воситаҳои ахбори омма, ин расидан ба қадри озодии сухан, бидуни суистифода аз ошкорбаёнию озодандешист. Дар ин маврид бояд муқаррароти моддаи 6 - уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи матбуоти даврӣ ва дигар воситаҳои ахбори омма», ки роҳ надодан ба суистифода аз озодии сухан ва ҷавобгарии воситаҳои ахбори омма барои объективӣ будан ва саҳеҳии ахбори аз ҷониби онҳо паҳншавандаро пешбинӣ намудааст, риоя карда шавад. Дар ҷомеаи демократӣ ҳадафи асосӣ аз таъсису ташкили воситаҳои ахбори омма, тавассути воқеъбинона инъикос намудани фикру мулоҳизаҳои гуногун, мусоидат кардан ба баланд бардоштани сатҳи огоҳии аҳли ҷомеа, таҳкими сулҳу субот, пойдорию устувории амният, ваҳдати миллӣ мебошад, на «кашф»-и журналистикаи муқовимат ва пинҳонкор…
Дар ин росто, ба маврид медонам аз мусоҳибаи собиқ сафири фавқулода ва мухтори ИМА дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Ричард Ҳоугленд, ки аз нафарони саршиноси Амрико маҳсуб ёфта, дар вазифаҳои калидӣ фаъолият намудааст, ёдовар шавам. Номбурда дар посухи суоли журналист бобати он ки оё дар Тоҷикистон озодии сухан вуҷуд дорад, иброз дошта буд, ки «Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон озодии сухан бо тамоми паҳлуҳояш вуҷуд дорад ва ин омилро далелҳои зиёд тасдиқ менамоянд». Муътақидам, ки беҳтар аз ин суханони собиқ сафир, барои нафароне, ки дар кишвари мо «аз ҳама кас ва ҳама чиз норозӣ» буда, демократияи Амрикоро орзу мекунанд, чизи дигаре наметавонад анҷомбахши матлаби мазкур бошад.
Расул ШЕРАЛИЕВ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 5.02.2016    №: 25    Мутолиа карданд: 603

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед