logo

иқтисод

ЗАРГАРӢ. ТАТБИҚИ ЯК БАРНОМА ҲАНӮЗ КОФӢ НЕСТ

Татбиқи «Барномаи рушди заргарӣ, коркарди сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ барои солҳои 2009 - 2015» ба анҷом расид. Гулрӯ Ҷабборзода, муовини вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикисон, натиҷаҳои татбиқи барномаро ба хабарнигори «Ҷумҳурият» чунин шарҳ дод:

- Мақсад аз роҳандозии барнома таъмин ва фароҳам овардани шароити мусоид барои васеъ истифода бурдани санг ва металлҳои қиматбаҳо ба сифати манбаи воридоти асъор ба буҷети ҷумҳурӣ, ҳамчунин таъмини рушди неруҳои истеҳсолӣ - иқтисодии ноҳияҳои дурдасти кӯҳистон ва дар ин замина паст кардани сатҳи камбизоатӣ дар ҷумҳурӣ мебошад.
Барои рушди соҳаи заргарӣ ва дастгирии давлатии корхонаҳои ватанӣ ба роҳ мондани механизми самараноки истихроҷ, коркард, истеҳсоли маҳсулоти тайёр ва фурӯши он зарур аст. Аз ин рӯ, тибқи барнома корхонаҳои собиқ барқарор ва корхонаҳои нав бояд таъсис дода мешуданд. Ҳаҷми хариди тилло ва нуқра зиёд мегардид.
То қабули барнома дар кишвар 7 корхонаи заргарӣ ва коркарди санг фаъолият доштанд ва тибқи он то соли 2015 таъсиси 10 адад чунин корхонаҳо пешбинӣ шуда буд. Дар раванди амалисозии барнома бо дастгирии Корхонаи воҳиди давлатии «Ҷамаст» 4 корхонаи ватанӣ, корхонаҳои «Анори Дарвоз» (ноҳияи Дарвоз), КФ «Фароғат» (шаҳри Хоруғ), ҶСК «Равшан» (шаҳри Хуҷанд) ва ҶДММ «Майрамбибӣ» (шаҳри Қӯрғонтеппа) таъсис ёфтанд. Ҳамзамон 5 корхонаи нави заргарӣ ва коркарди сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ, ба мисли КФ «Анҷин» (ноҳияи Роштқалъа), КФ «Асрори санг», ҶДММ «Қиматбаҳо», ҶДММ «Ақиқа» ва ҶДММ «Тоҷиккристалл» (шаҳри Душанбе) ба кор оғоз карданд.
Азбаски КВД «Ҷамаст» дар раванди амалисозии барнома дар таъсиси корхонаҳои заргарӣ нақши созанда гузошт, аз буҷети ҷумҳурӣ соли 2010 барои корҳои иктишофӣ - геологӣ ба корхона 400 ҳазор сомонӣ маблағ ҷудо шудааст, аммо солҳои минбаъда маблағгузорӣ манъ гардид.
Ба гуфтаи Гулрӯ Ҷабборзода, яке аз сабабҳои қатъи маблағгузорӣ дар назди Саридораи геологияи назди Ҳукумати ҷумҳурӣ таъсиси корхонаи дигари ҷустуҷӯӣ бо номи Корхонаи воҳиди давлатии ҷумҳуриявии «Экспедитсияи иктишофию геологии сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ» мебошад. Пас аз таъсиси корхонаи мазкур, аз соли 2011 маблағҳои буҷетие, ки тибқи барнома барои корҳои иктишофӣ - геологӣ барои КВД «Ҷамаст» пешбинӣ шуда буданд, минбаъд ҷудо нагардиданд, ки ин ба татбиқи барнома таъсири манфӣ расонд.
Сарфи назар аз ин, бо бурдани корҳои ҷустуҷӯӣ ва иктишофӣ - геологӣ аз тарафи КВД «Ҷамаст» сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ, аз қабили лаъли асил, лоҷвард, клиногумит ва рухом истихроҷ ва захираи кони «Снежное» - и ноҳияи Мурғоб пурра ҳисобӣ шуда, ёқути заргарӣ дар ҳаҷми - 1 836 462 карат воҳиди ченак зиёд гардид, дар нишебии қаторкӯҳҳои Вахони Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон якчанд макони ёқут ёфт шуд. Аз ҷониби корхона дар ҳаҷми 40 адад сабиқа аз тилло, 116 адад нуқра истеҳсол гардид. Дар маҷмӯъ, соли 2009 ба маблағи 2,2 миллион сомонӣ баробар ба 96 дарсади барнома маҳсулоти заргарӣ ва сангҳои қиматбаҳо истеҳсол шуд. Аммо дар рафти татбиқи барнома (солҳои 2010 – 2015) аз ҷониби корхонаҳои заргарӣ ва коркарди сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ нақшаи хариди тиллою нуқра пурра таъмин нашуд. Сабаби кам харид шудани тилло ин арзон будани маҳсулоти аз хориҷа воридшуда мебошад. Алъон дар ҳудуди ҷумҳурӣ корхонаҳои «Рухом», «Асрори санг», «Қиматбаҳо», «Тоҷиккристалл», «Ақиқа», «Зари Кӯлоб», «Заргарӣ», «Майрамбибӣ» ва «Равшан» бо истифода аз сангҳои ороишӣ фаъолияташонро хуб ба роҳ мондаанд, мутахассисони касбӣ бозори саноати кӯҳиро аз худ кардаанд ва шароити хуби таҷрибаомӯзӣ барои донишҷӯён фароҳам аст.
Мавсуф ҳамчунин иброз дошт, ки тибқи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ маҳсулоти заргарии воридшуда бояд бо андози аксизӣ ворид гардад. Вале, ба таври қоҷоқ ва бо сарфи назар кардан аз пардохтҳои андози аксизӣ ворид намудани маҳсулоти заргарӣ аз хориҷи кишвар ва ба фурӯш баровардани онҳо ба бозори дохилӣ таъсири манфӣ мерасонад, ки дар натиҷа корхонаҳои заргарии ватанӣ бо маҳсулоти пастсифату арзони хориҷӣ рақобат карда наметавонанд. 
Бо дарназардошти гуфтаҳои боло, ҷиҳати рушди соҳаи заргарӣ ва коркарди сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ дар қаламрави ҷумҳурӣ, вазорат андешидани чораҳои зеринро зарур мешуморад: бо меъёри сифр муайян намудани андози аксизӣ барои маҳсулоти заргарии истеҳсоли ватанӣ, аз андози арзиши иловашуда ва боҷҳои гумрукӣ озод намудани таҷҳизоти соҳаи заргарӣ, коркарди сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ, баланд бардоштани боҷи гумрукӣ барои маҳсулоти заргарии воридотӣ, пешгирӣ намудани воридоти ғайриқонунии маҳсулоти заргарӣ ба ҷумҳурӣ, содагардонии гирифтани иҷозатнома барои истихроҷи металлҳо ва сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ дар конҳои хурд. Вазорати рушди иқтисод ва савдои ҷумҳурӣ мувофиқи мақсад мешуморад, ки Вазорати саноат ва технологияҳои нав ҳангоми таҳияи нақшаи чорабиниҳои барномаҳои рушди соҳаҳои саноат тадбирҳои мушаххасро ҷиҳати ҳалли мушкилиҳои ҷойдошта пешбинӣ намояд.

Оҳистамоҳ ГУЛБЕРДИЕВА,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 9.02.2016    №: 27    Мутолиа карданд: 649

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед