logo

фарҳанг

САҲЛАНГОРӢ ҲАД ДОШТАГИСТ

Фарзандам, ки дар синфи 10- и мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ мехонад, аз ман пурсид: «Ҳубосо» чӣ маъно дорад?». Бе ин ки бияндешам, ба ӯ посух додам: «Маънои ҳуббулватан» - ро медонӣ. «Ҳуб», яъне дӯстдорӣ. «Вале дар байте, ки бояд онро азёд бикунам, ин маъноро намедиҳад», - гуфт ӯ ва китоби дарсии «Адабиёти тоҷик» -ро (муаллифон Урватулло Тоиров, Мирзо Солеҳов, Раҷаб Шарифов, дар КВД «Комбинати полиграфии шаҳри Душанбе соли 2014 бо теъдоди 39000 нусха ба табъ расидааст) дар наздам гузошт. Дар саҳифаи 175 –и он ин байти ғазали Мирзосодиқи Муншӣ омадааст:
Дар ин дарё гуҳар шав, қатрае гар обрӯ дорӣ,
Ҳубосо чун сари холӣ чӣ лозим бар ҳаво кардан.
«Осо» -ву «чун» як маъноро доранд. Масалан, «биҳиштосо»-ву «чун биҳишт». Андешидам, ки ин ғалат чӣ гуна ба ин байти шоири классик роҳ ёфтааст. Ин дар сурате аст, ки мисраъ аз лиҳози вазн дуруст мебошад, аммо маъно надорад. Ҳеҷ классик ду адоти ташбеҳро («осо» ва «чун» -ро)  пайи ҳам, ки маъноро халалдор бикунад, намеорад.
Асли мисраъ бояд чунин бошад: «Ҳубобосо сари холӣ чӣ лозим бар ҳаво кардан». Яъне мисли ҳубоби дарё набояд ки сари холиро бар ҳаво баланд бикунӣ.
Азбаски дар навиштан «об» аз «ҳубобосо» афтидааст, муаллифон андешиданд, ки агар «чун» илова гардад, вазн дуруст мешавад. Ҳамин тавр, маъноро қурбони вазн карданд. Аммо наяндешиданд, ки хонандагону омӯзгорон ба мушкилот рӯ ба рӯ мешаванд. Дақиқтараш дар ҳамин шакл онро азёд мекунанд.
Вақте ба фарзандам ин ғалатро ошкор намудаму маънои байтро гуфтам, ризо нашуд. Гуфт, ки «дар китоб, китоби дарсӣ хато роҳ намеёбад. Агар ҳам хато мебуд, омӯзгорамон онро медид ва дастур медод, ки дар шакли дурусташ байтро азёд бикунем». Кош ин гуфтаҳои ӯ ҳақиқат медошт ва ё муаллифони китобу масъулони нашр мефаҳмиданд, ки ба онҳо чӣ гуна эътиқодҳо қавӣ аст. Чун китобро варақ задам, дар саҳифаи 170 - и он боз як байти ғалат ба чашм расид:
Рамзошнои маънӣ ҳар хирасар набошад,
Табъа салими фазлат ирси падар набошад.
Маҳол аст, ки хонандаву омӯзгор маънои мисраи дуюмро бифаҳмад.
Шакли дурусти он аз рӯи мантиқ бояд чунин бошад:
Табъи салим фазл аст, ирси падар набошад.
Пайгирӣ кардам ва ин байтро дар ҳамин шакли дурусташ дар саҳифаи 140 пайдо кардам.
Чунин ғалат дар саҳифаи 182 низ роҳ ёфтааст:
Маънии баланди ман фаҳми кунд мехоҳад,
Сайри фикрам осон нест, кӯҳаму кӯтал дорам.
Ин байт дар шакли дурусташ дар саҳифаи 162 омадааст, ки дар он ҷо ба ҷойи калимаи «кунд» «тунд» мебошад.
Мутаассифона, дар бисёре аз китобҳои дарсӣ чунин хатоҳо роҳ ёфтаанд, ки ислоҳи саривақтии он бисёр зарур мебошад. Ҳамзамон бояд таъкид бикунам, ки саҳлангорӣ ҳам ҳад доштагист.

А. МАНАИМОВ, ш. Душанбе


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.02.2016    №: 28    Мутолиа карданд: 701

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед