logo

фарҳанг

САҲЛАНГОРӢ ҲАД ДОШТАГИСТ

Фарзандам, ки дар синфи 10- и мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ мехонад, аз ман пурсид: «Ҳубосо» чӣ маъно дорад?». Бе ин ки бияндешам, ба ӯ посух додам: «Маънои ҳуббулватан» - ро медонӣ. «Ҳуб», яъне дӯстдорӣ. «Вале дар байте, ки бояд онро азёд бикунам, ин маъноро намедиҳад», - гуфт ӯ ва китоби дарсии «Адабиёти тоҷик» -ро (муаллифон Урватулло Тоиров, Мирзо Солеҳов, Раҷаб Шарифов, дар КВД «Комбинати полиграфии шаҳри Душанбе соли 2014 бо теъдоди 39000 нусха ба табъ расидааст) дар наздам гузошт. Дар саҳифаи 175 –и он ин байти ғазали Мирзосодиқи Муншӣ омадааст:
Дар ин дарё гуҳар шав, қатрае гар обрӯ дорӣ,
Ҳубосо чун сари холӣ чӣ лозим бар ҳаво кардан.
«Осо» -ву «чун» як маъноро доранд. Масалан, «биҳиштосо»-ву «чун биҳишт». Андешидам, ки ин ғалат чӣ гуна ба ин байти шоири классик роҳ ёфтааст. Ин дар сурате аст, ки мисраъ аз лиҳози вазн дуруст мебошад, аммо маъно надорад. Ҳеҷ классик ду адоти ташбеҳро («осо» ва «чун» -ро)  пайи ҳам, ки маъноро халалдор бикунад, намеорад.
Асли мисраъ бояд чунин бошад: «Ҳубобосо сари холӣ чӣ лозим бар ҳаво кардан». Яъне мисли ҳубоби дарё набояд ки сари холиро бар ҳаво баланд бикунӣ.
Азбаски дар навиштан «об» аз «ҳубобосо» афтидааст, муаллифон андешиданд, ки агар «чун» илова гардад, вазн дуруст мешавад. Ҳамин тавр, маъноро қурбони вазн карданд. Аммо наяндешиданд, ки хонандагону омӯзгорон ба мушкилот рӯ ба рӯ мешаванд. Дақиқтараш дар ҳамин шакл онро азёд мекунанд.
Вақте ба фарзандам ин ғалатро ошкор намудаму маънои байтро гуфтам, ризо нашуд. Гуфт, ки «дар китоб, китоби дарсӣ хато роҳ намеёбад. Агар ҳам хато мебуд, омӯзгорамон онро медид ва дастур медод, ки дар шакли дурусташ байтро азёд бикунем». Кош ин гуфтаҳои ӯ ҳақиқат медошт ва ё муаллифони китобу масъулони нашр мефаҳмиданд, ки ба онҳо чӣ гуна эътиқодҳо қавӣ аст. Чун китобро варақ задам, дар саҳифаи 170 - и он боз як байти ғалат ба чашм расид:
Рамзошнои маънӣ ҳар хирасар набошад,
Табъа салими фазлат ирси падар набошад.
Маҳол аст, ки хонандаву омӯзгор маънои мисраи дуюмро бифаҳмад.
Шакли дурусти он аз рӯи мантиқ бояд чунин бошад:
Табъи салим фазл аст, ирси падар набошад.
Пайгирӣ кардам ва ин байтро дар ҳамин шакли дурусташ дар саҳифаи 140 пайдо кардам.
Чунин ғалат дар саҳифаи 182 низ роҳ ёфтааст:
Маънии баланди ман фаҳми кунд мехоҳад,
Сайри фикрам осон нест, кӯҳаму кӯтал дорам.
Ин байт дар шакли дурусташ дар саҳифаи 162 омадааст, ки дар он ҷо ба ҷойи калимаи «кунд» «тунд» мебошад.
Мутаассифона, дар бисёре аз китобҳои дарсӣ чунин хатоҳо роҳ ёфтаанд, ки ислоҳи саривақтии он бисёр зарур мебошад. Ҳамзамон бояд таъкид бикунам, ки саҳлангорӣ ҳам ҳад доштагист.

А. МАНАИМОВ, ш. Душанбе


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.02.2016    №: 28    Мутолиа карданд: 783

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед