logo

фарҳанг

САҲЛАНГОРӢ ҲАД ДОШТАГИСТ

Фарзандам, ки дар синфи 10- и мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ мехонад, аз ман пурсид: «Ҳубосо» чӣ маъно дорад?». Бе ин ки бияндешам, ба ӯ посух додам: «Маънои ҳуббулватан» - ро медонӣ. «Ҳуб», яъне дӯстдорӣ. «Вале дар байте, ки бояд онро азёд бикунам, ин маъноро намедиҳад», - гуфт ӯ ва китоби дарсии «Адабиёти тоҷик» -ро (муаллифон Урватулло Тоиров, Мирзо Солеҳов, Раҷаб Шарифов, дар КВД «Комбинати полиграфии шаҳри Душанбе соли 2014 бо теъдоди 39000 нусха ба табъ расидааст) дар наздам гузошт. Дар саҳифаи 175 –и он ин байти ғазали Мирзосодиқи Муншӣ омадааст:
Дар ин дарё гуҳар шав, қатрае гар обрӯ дорӣ,
Ҳубосо чун сари холӣ чӣ лозим бар ҳаво кардан.
«Осо» -ву «чун» як маъноро доранд. Масалан, «биҳиштосо»-ву «чун биҳишт». Андешидам, ки ин ғалат чӣ гуна ба ин байти шоири классик роҳ ёфтааст. Ин дар сурате аст, ки мисраъ аз лиҳози вазн дуруст мебошад, аммо маъно надорад. Ҳеҷ классик ду адоти ташбеҳро («осо» ва «чун» -ро)  пайи ҳам, ки маъноро халалдор бикунад, намеорад.
Асли мисраъ бояд чунин бошад: «Ҳубобосо сари холӣ чӣ лозим бар ҳаво кардан». Яъне мисли ҳубоби дарё набояд ки сари холиро бар ҳаво баланд бикунӣ.
Азбаски дар навиштан «об» аз «ҳубобосо» афтидааст, муаллифон андешиданд, ки агар «чун» илова гардад, вазн дуруст мешавад. Ҳамин тавр, маъноро қурбони вазн карданд. Аммо наяндешиданд, ки хонандагону омӯзгорон ба мушкилот рӯ ба рӯ мешаванд. Дақиқтараш дар ҳамин шакл онро азёд мекунанд.
Вақте ба фарзандам ин ғалатро ошкор намудаму маънои байтро гуфтам, ризо нашуд. Гуфт, ки «дар китоб, китоби дарсӣ хато роҳ намеёбад. Агар ҳам хато мебуд, омӯзгорамон онро медид ва дастур медод, ки дар шакли дурусташ байтро азёд бикунем». Кош ин гуфтаҳои ӯ ҳақиқат медошт ва ё муаллифони китобу масъулони нашр мефаҳмиданд, ки ба онҳо чӣ гуна эътиқодҳо қавӣ аст. Чун китобро варақ задам, дар саҳифаи 170 - и он боз як байти ғалат ба чашм расид:
Рамзошнои маънӣ ҳар хирасар набошад,
Табъа салими фазлат ирси падар набошад.
Маҳол аст, ки хонандаву омӯзгор маънои мисраи дуюмро бифаҳмад.
Шакли дурусти он аз рӯи мантиқ бояд чунин бошад:
Табъи салим фазл аст, ирси падар набошад.
Пайгирӣ кардам ва ин байтро дар ҳамин шакли дурусташ дар саҳифаи 140 пайдо кардам.
Чунин ғалат дар саҳифаи 182 низ роҳ ёфтааст:
Маънии баланди ман фаҳми кунд мехоҳад,
Сайри фикрам осон нест, кӯҳаму кӯтал дорам.
Ин байт дар шакли дурусташ дар саҳифаи 162 омадааст, ки дар он ҷо ба ҷойи калимаи «кунд» «тунд» мебошад.
Мутаассифона, дар бисёре аз китобҳои дарсӣ чунин хатоҳо роҳ ёфтаанд, ки ислоҳи саривақтии он бисёр зарур мебошад. Ҳамзамон бояд таъкид бикунам, ки саҳлангорӣ ҳам ҳад доштагист.

А. МАНАИМОВ, ш. Душанбе


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.02.2016    №: 28    Мутолиа карданд: 746

22.02.2019


Ҷаласаи Комиссияи сетарафаи танзими муносибатҳои иҷтимоию меҳнатӣ

Забони тоҷикӣ таърихи зиёда аз чорҳазорсолаи хату алифбо дорад

ББТ барои фаъолияти оператори низоми пардохтии “Осон” иҷозатнома гирифт

МАВСИМИ НАВИ ЛИГАИ ОЛӢ МОҲИ АПРЕЛ ОҒОЗ МЕГАРДАД

Путин самтҳои асосии сиёсати хориҷии Россияро тавзеҳ дод

Хадамоти вижаи 7 кишвари ИДМ машқи "Арарат-Антитеррор" мегузаронанд

Чин дар кайҳон неругоҳи барқи офтобӣ месозад

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед