logo

сиёсат

ИХТИЛОФИ МАЗҲАБӢ ВА ПАЁМАДҲОИ ДАҲШАТБОРИ ОН

Аз 2 январи соли 2016 то кунун муносибатҳои дипломатии Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Арабистони Саудӣ - ду кишвари исломӣ сард гардидааст. Ин сардиҳо, ки заминаи садсолаҳо дорад, бо қатли воиз ва мубаллиғи шиамазҳаби Арабистони Саудӣ Нимр ан-Нимр ба баландтарин дараҷаи худ расидааст, ки иддае аз коршиносон ва низоъшиносони ҷаҳон оқибати онро хатарнок ҳисобида, дар ниҳоят кор гирифтан аз чораҳои низомиро истисно намекунанд.

Нимр ан-Нимр, ки зода ва муқими кишвари Арабистони Саудӣ буд, бо баёнияҳои тунду зиддисалтанатии худ, ки хилофи қавонини Шоҳигарӣ дониста мешавад, солҳои охир дар маҷолиси шиаи Арабистон баромад намуда, ҳатто ишора ба озодии мутлақи пайравони мазҳаби ташайюъ дар ин сарзамини нафтхези минтақа менамуд. Вале ин раванд, ки бар амният ва суботи Шоҳигарии Арабистони Саудӣ халал мерасонд, тибқи ҳукми додгоҳ Нимр ан-Нимр бо 46 тан аз муҷримони дигар 2 январ қатл гардид. Ҳарчанд ин амал бар асоси қавонини як кишвари мустақил содир шудааст, вале аз ҷониби Ҷумҳурии Исломии Эрон ҷиноят шумурда шуд ва муътаризони эронӣ баъд аз иҷрои ҳукм ба сафорат ва консулгарии Арабистони Саудӣ дар Эрон ҳамла карданд.
Ҷумҳурии Исломии Эрон ба ҷойи ҳимоят аз сафоратхона, ки уҳдадории байналмилалист, амалкарди Арабистонро маҳкум ва онро ҷиноят хонд. Роҳбари рӯҳонии Ҷумҳурии Исломии Эрон Оятуллоҳ Алии Хоманаӣ даъват ба барканории режими Арабистони Саудӣ кард. Вале дар навбати худ Арабистони Саудӣ мавқеъгириҳои Эронро дахолат ба корҳои дохилии худ хонда, сафораташ дар ин кишварро баст ва муносибатҳои дипломатиро қатъ намуд. Ба дунбол кишварҳои дигаре, назири Амороти Муттаҳидаи Араб, Баҳрайн, Судон, Сомалӣ ва Ҷибуттӣ муносибати худ бо Эронро қатъ намуда, давлатҳои Кувайт ва Қатар сафиронашонро бозхонд карданд. Ҷумҳурии Исломии Эрон сафари шаҳрвандонаш ба Арабистони Саудиро, ки аслан барои иҷрои маносики ҳаҷ сурат мегирад, манъ намуд.
Коршиносон ишора ба он мекунанд, ки ҳарчанд Арабистони Саудӣ дар баробари Эрон заъфи низомӣ дорад, вале дорои имкониятҳои зиёди молиявист, ки метавонад ба иқтисоди Эрон таъсир гузорад. Вале дар робита ба сафарҳои пайдарпайи вазири корҳои хориҷаи Арабистони Саудӣ Одил Ал-Ҷубайр ба Амороти Муттаҳидаи Араб, Миср ва Ҷумҳурии Исломии Покистон, ки ба наздикӣ анҷом шуд, метавон тахмин кард, ки Саудӣ талош дорад, мавқеи низомии худро низ мустаҳкам намояд.
Сарвазири Покистон Муҳаммад Навоз Шариф ягона роҳи ҳалли низоъ миёни ду кишварро дар гуфтугӯҳо дониста, таъкид мекунад, ки бояд барои таъмини ваҳдати исломӣ ва мусулмонҳои олам ҷонибҳо ба мусолиҳа оянд. Аммо вазъи бамиёномада, танҳо ба қатли як воизи шиа рабт надошта, масоили зиёди баҳсӣ миёни ду кишвар мавҷуданд. Аз ҷумла, пешниҳод оид ба иваз намудани номи Халиҷи Форс ба Халиҷи Араб, баҳси тарафайн бар сари ҷазираҳои хурди баҳрӣ, фурӯши нафт, эътиқодоти мазҳабӣ, манъи масоҷиди сунниҳо дар Эрон, мавқеъгириҳо дар робита ба моҷароҳои Сурия, Ироқ ва Яман, таъсиси эътилофи низомии исломӣ бидуни ширкати Эрон ва дигар баҳсҳо ду давлати мусулмониро дар сангарҳо қарор додааст.
Ба ҳар сурат, Ҷумҳурии Исломии Эрон ва Арабистони Саудиро зарур аст, ки мухолифатро як сӯ гузошта ба ҳам оянд. Зеро таниши ду кишвари соҳибимтиёзи ҷаҳон, ки яке бо Русияву Чин ва дигаре бо Амрикову Аврупо ҳампаймонанд, метавонад ҷаҳонро дар рӯ ба рӯи як ҷанги шадиди ҷаҳонӣ қарор бидиҳад. Дар чунин ҳол, ҷанги эҳтимолӣ қавитар аз ҷангу даҳшати терроризм хоҳад буд, зеро дар ин ҷанг аз эътиқодоти мазҳабӣ низ, ки кинаҳои садсола дар кулбор дорад, корбурд мешавад. Бо оғози ҷанги ин ду кишвар ҷанги расмии шиаву суннӣ дар ҷаҳон оғоз мешавад ва марзҳо шикаста хоҳанд шуд. Ин ҷанги мазҳабӣ метавонад тамоми оламро машғули худ сохта, ҷанги сеюми ҷаҳонро ба худ ихтисос диҳад. Зеро аз ҳар ду ҷониб неруҳое пуштибонӣ мекунанд, ки силоҳи вазнинро дар ихтиёр доранд.

Муҳаммадиқбол АТОЕВ,
таҳлилгар


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.02.2016    №: 28    Мутолиа карданд: 600

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон

Масъалаи татбиқи ҳамгироии сиёсати давлатии ҷавонон баррасӣ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед