logo

иқтисод

САРИ ХОСОР. ЧӢ ТАВР ПАРВАРИШГОҲИ НОМИРО ИТТИҲОДИЯИ АГРОСАНОАТИИ ХОВАЛИНГ ФУРӮ БУРД?

Сари Хосор – яке аз мавзеъҳои зеботарини мамлакат аст, ки боигарии олами набототу ҳайвоноташ кайҳо диққати олимону муҳаққиқонро ба худ ҷалб намудааст. Маҳз бо пешниҳоди олимон барои ҳифзи табиати мафтункунандаи ин диёр дар масоҳати 40 ҳазор гектар парваришгоҳи комплексии Сари Хосор таъсис ёфта буд.
Имрӯз ҳам набототи даббоғӣ, доруворӣ ва ороишӣ, дарахтони нодир, аз ҷумла бурсҳои (арчаҳои) азимҷусса чун ёдгории ботаникӣ ҷаҳониёнро ба ҳайрат мегузорад. Як бурси азимҷуссаи Сари Хосор бо баландии 30 метр ва ғафсии 7,12 метр беш аз 1000 сол умр дорад. Набототи ин мавзеъ хӯроки чорво, серғизо ва фаровон аст. Вобаста ба таъмин будани ғизо, махсусан ҳангоми пухтани меваҳо фаслҳои тобистону тирамоҳ дар ин мавзеъ намудҳои гуногуни ҳайвоноти нодир, ба монанди хирс, хуки ваҳшӣ, бузи кӯҳии сибирӣ, (оҳу) силовсин, шерпаланг ва аз парандаҳо кабки дарӣ ва кафтар вомехӯранд. Мутаассифона, пешрафти техника ва технологияи навин, аз худ кардани замин ва афзоиши аҳолӣ таъсири манфии инсон ба хок (авҷ гирифтани эрозия), нобудшавии набототу ҳайвонот ба ин мавзеъ таъсири манфӣ расонд. Ҷамъоварии меваҳо минбаъд коҳиш ёфт. Дарахтшинонӣ ва густариши мевабоғҳо авҷ нагирифт. Мувофиқи нишондоди расмии давлатӣ, солҳои пешин Сари Хосор ба давлат зиёда аз 300 тонна чормағз ва даҳҳо тонна меваҳои дигар месупурд. Бо дархости мутахассисони дохилию хориҷӣ боигарии чарогоҳҳои табиии ин диёр барои густариши чорводорӣ мусоид дониста шуда, барои амалисозии ин дархост иттиҳоди агросаноатии Ховалинг дар масоҳати 400 ҳазор гектар ташкил ёфт, ки  чарогоҳҳои табиии Сари Хосорро низ дар бар гирифт. Роҳбарияти онвақатаи давлатӣ умед доштанд, ки рушди чорводорӣ боиси афзудани истеҳсоли гӯшт ва баландшавии сатҳи зиндагии мардуми кишвар мегардад. Ин орзу ҷомаи амал напӯшид ва танҳо боиси харобии мевабоғҳо ва нобудшавии чарогоҳҳои табиӣ гардид. Парваришгоҳи Сари Хосор ба коми иттиҳоди агросаноатии Ховалинг фурӯ рафт. Ин муассисаи илмӣ - таҷрибавӣ аз фаъолият бозмонд, нақшаҳои дурбинонаи парваришгоҳ «зери суми чорво»  монданд. Назоратчиёни табиат хомӯшӣ ва бетарафиро пеша карданд, парваришгоҳ амалан аз кор монд. Эҳёи Сари Хосор бенизом, бе нақшагирии пешакӣ, бидуни ба инобат гирифтани мушкилоти экологӣ сурат гирифт, ба ҷои деҳаҳои куҳна деҳаҳои нави бардавоми геоботаникӣ бунёд шуданд. Барои сохтмони манзили зист ва таъмини эҳтиёҷот ба сӯзишворӣ аз дарахту буттаҳои атроф васеъ истифода намуданд. Аксари парандаю ҳайвонҳо ва олами наботот аз тиру туфанг ва табари тези бархе аз шаҳрвандони бехирад несту нобуд шуданд. Шикорчиёни ғайриқонунӣ ба кормандони хоҷагии ҷангал эътибор надода, бо истифода аз сагони шикорӣ ва силоҳи оташфишон миқдори зиёди хук, хирс ва бузҳои ваҳширо шикор карда, гӯшти онҳоро ба бозор мебурданд.
Ҳамин тариқ, экосистемаи табиӣ рӯ ба харобӣ овард. Бо таассуф изҳор менамоем, ки минбаъд ташкили парваришгоҳ, мамнуъгоҳ ва иттиҳодияи агросаноатӣ на ба ҳифзи табиати ин мавзеъ ва на ба шароити иқтисодию иҷтимоии сокинон таъсири мусбат нарасонд.
Ба ҳар ҳол, ин мавзеъ чанде аз аломату хосиятҳои табиии худро маҳфуз нигоҳ доштааст. Аз ин рӯ, месазад, ки ин гӯшаи биҳиштосои  Тоҷикистонро ҳифз ва корҳои барқарорсозии онро вусъат бахшида, аз боигариҳои табиати он самаранок истифода барем. 
Алъон ҳудуди боғи табиӣ бо афзудани заминҳои киштшаванда торафт танг, масоҳати чарогоҳҳо маҳдуд, дарахт ва ҳайвоноти дохилии он кам мешаванд. Барои беҳбудӣ бахшидан ба вазъи ин гӯшаи нодири табиат ташкили сайрхатҳои сайёҳӣ, таҳияи нақша ва барномаи мушаххаси рушди боғот ва беҳтар намудани шароити кору таҳқиқоти кормандони он ба манфиат хоҳад буд. 
Боғи табиӣ бояд ба парваришгоҳ ва ҳатто мамнуъгоҳ табдил ёбад.
Умед аст, ки қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи минтақаи туризми байналмилалӣ эълон намудани ҳудуди ноҳияи Балҷувони вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон» барои ҳифзи ин табиати нотакрор мусоидат хоҳад кард.
Шарифхон ТИЛЛОЕВ,
рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.02.2016    №: 38    Мутолиа карданд: 655

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед