logo

иқтисод

САРИ ХОСОР. ЧӢ ТАВР ПАРВАРИШГОҲИ НОМИРО ИТТИҲОДИЯИ АГРОСАНОАТИИ ХОВАЛИНГ ФУРӮ БУРД?

Сари Хосор – яке аз мавзеъҳои зеботарини мамлакат аст, ки боигарии олами набототу ҳайвоноташ кайҳо диққати олимону муҳаққиқонро ба худ ҷалб намудааст. Маҳз бо пешниҳоди олимон барои ҳифзи табиати мафтункунандаи ин диёр дар масоҳати 40 ҳазор гектар парваришгоҳи комплексии Сари Хосор таъсис ёфта буд.
Имрӯз ҳам набототи даббоғӣ, доруворӣ ва ороишӣ, дарахтони нодир, аз ҷумла бурсҳои (арчаҳои) азимҷусса чун ёдгории ботаникӣ ҷаҳониёнро ба ҳайрат мегузорад. Як бурси азимҷуссаи Сари Хосор бо баландии 30 метр ва ғафсии 7,12 метр беш аз 1000 сол умр дорад. Набототи ин мавзеъ хӯроки чорво, серғизо ва фаровон аст. Вобаста ба таъмин будани ғизо, махсусан ҳангоми пухтани меваҳо фаслҳои тобистону тирамоҳ дар ин мавзеъ намудҳои гуногуни ҳайвоноти нодир, ба монанди хирс, хуки ваҳшӣ, бузи кӯҳии сибирӣ, (оҳу) силовсин, шерпаланг ва аз парандаҳо кабки дарӣ ва кафтар вомехӯранд. Мутаассифона, пешрафти техника ва технологияи навин, аз худ кардани замин ва афзоиши аҳолӣ таъсири манфии инсон ба хок (авҷ гирифтани эрозия), нобудшавии набототу ҳайвонот ба ин мавзеъ таъсири манфӣ расонд. Ҷамъоварии меваҳо минбаъд коҳиш ёфт. Дарахтшинонӣ ва густариши мевабоғҳо авҷ нагирифт. Мувофиқи нишондоди расмии давлатӣ, солҳои пешин Сари Хосор ба давлат зиёда аз 300 тонна чормағз ва даҳҳо тонна меваҳои дигар месупурд. Бо дархости мутахассисони дохилию хориҷӣ боигарии чарогоҳҳои табиии ин диёр барои густариши чорводорӣ мусоид дониста шуда, барои амалисозии ин дархост иттиҳоди агросаноатии Ховалинг дар масоҳати 400 ҳазор гектар ташкил ёфт, ки  чарогоҳҳои табиии Сари Хосорро низ дар бар гирифт. Роҳбарияти онвақатаи давлатӣ умед доштанд, ки рушди чорводорӣ боиси афзудани истеҳсоли гӯшт ва баландшавии сатҳи зиндагии мардуми кишвар мегардад. Ин орзу ҷомаи амал напӯшид ва танҳо боиси харобии мевабоғҳо ва нобудшавии чарогоҳҳои табиӣ гардид. Парваришгоҳи Сари Хосор ба коми иттиҳоди агросаноатии Ховалинг фурӯ рафт. Ин муассисаи илмӣ - таҷрибавӣ аз фаъолият бозмонд, нақшаҳои дурбинонаи парваришгоҳ «зери суми чорво»  монданд. Назоратчиёни табиат хомӯшӣ ва бетарафиро пеша карданд, парваришгоҳ амалан аз кор монд. Эҳёи Сари Хосор бенизом, бе нақшагирии пешакӣ, бидуни ба инобат гирифтани мушкилоти экологӣ сурат гирифт, ба ҷои деҳаҳои куҳна деҳаҳои нави бардавоми геоботаникӣ бунёд шуданд. Барои сохтмони манзили зист ва таъмини эҳтиёҷот ба сӯзишворӣ аз дарахту буттаҳои атроф васеъ истифода намуданд. Аксари парандаю ҳайвонҳо ва олами наботот аз тиру туфанг ва табари тези бархе аз шаҳрвандони бехирад несту нобуд шуданд. Шикорчиёни ғайриқонунӣ ба кормандони хоҷагии ҷангал эътибор надода, бо истифода аз сагони шикорӣ ва силоҳи оташфишон миқдори зиёди хук, хирс ва бузҳои ваҳширо шикор карда, гӯшти онҳоро ба бозор мебурданд.
Ҳамин тариқ, экосистемаи табиӣ рӯ ба харобӣ овард. Бо таассуф изҳор менамоем, ки минбаъд ташкили парваришгоҳ, мамнуъгоҳ ва иттиҳодияи агросаноатӣ на ба ҳифзи табиати ин мавзеъ ва на ба шароити иқтисодию иҷтимоии сокинон таъсири мусбат нарасонд.
Ба ҳар ҳол, ин мавзеъ чанде аз аломату хосиятҳои табиии худро маҳфуз нигоҳ доштааст. Аз ин рӯ, месазад, ки ин гӯшаи биҳиштосои  Тоҷикистонро ҳифз ва корҳои барқарорсозии онро вусъат бахшида, аз боигариҳои табиати он самаранок истифода барем. 
Алъон ҳудуди боғи табиӣ бо афзудани заминҳои киштшаванда торафт танг, масоҳати чарогоҳҳо маҳдуд, дарахт ва ҳайвоноти дохилии он кам мешаванд. Барои беҳбудӣ бахшидан ба вазъи ин гӯшаи нодири табиат ташкили сайрхатҳои сайёҳӣ, таҳияи нақша ва барномаи мушаххаси рушди боғот ва беҳтар намудани шароити кору таҳқиқоти кормандони он ба манфиат хоҳад буд. 
Боғи табиӣ бояд ба парваришгоҳ ва ҳатто мамнуъгоҳ табдил ёбад.
Умед аст, ки қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи минтақаи туризми байналмилалӣ эълон намудани ҳудуди ноҳияи Балҷувони вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон» барои ҳифзи ин табиати нотакрор мусоидат хоҳад кард.
Шарифхон ТИЛЛОЕВ,
рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.02.2016    №: 38    Мутолиа карданд: 674

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед