logo

иқтисод

САРИ ХОСОР. ЧӢ ТАВР ПАРВАРИШГОҲИ НОМИРО ИТТИҲОДИЯИ АГРОСАНОАТИИ ХОВАЛИНГ ФУРӮ БУРД?

Сари Хосор – яке аз мавзеъҳои зеботарини мамлакат аст, ки боигарии олами набототу ҳайвоноташ кайҳо диққати олимону муҳаққиқонро ба худ ҷалб намудааст. Маҳз бо пешниҳоди олимон барои ҳифзи табиати мафтункунандаи ин диёр дар масоҳати 40 ҳазор гектар парваришгоҳи комплексии Сари Хосор таъсис ёфта буд.
Имрӯз ҳам набототи даббоғӣ, доруворӣ ва ороишӣ, дарахтони нодир, аз ҷумла бурсҳои (арчаҳои) азимҷусса чун ёдгории ботаникӣ ҷаҳониёнро ба ҳайрат мегузорад. Як бурси азимҷуссаи Сари Хосор бо баландии 30 метр ва ғафсии 7,12 метр беш аз 1000 сол умр дорад. Набототи ин мавзеъ хӯроки чорво, серғизо ва фаровон аст. Вобаста ба таъмин будани ғизо, махсусан ҳангоми пухтани меваҳо фаслҳои тобистону тирамоҳ дар ин мавзеъ намудҳои гуногуни ҳайвоноти нодир, ба монанди хирс, хуки ваҳшӣ, бузи кӯҳии сибирӣ, (оҳу) силовсин, шерпаланг ва аз парандаҳо кабки дарӣ ва кафтар вомехӯранд. Мутаассифона, пешрафти техника ва технологияи навин, аз худ кардани замин ва афзоиши аҳолӣ таъсири манфии инсон ба хок (авҷ гирифтани эрозия), нобудшавии набототу ҳайвонот ба ин мавзеъ таъсири манфӣ расонд. Ҷамъоварии меваҳо минбаъд коҳиш ёфт. Дарахтшинонӣ ва густариши мевабоғҳо авҷ нагирифт. Мувофиқи нишондоди расмии давлатӣ, солҳои пешин Сари Хосор ба давлат зиёда аз 300 тонна чормағз ва даҳҳо тонна меваҳои дигар месупурд. Бо дархости мутахассисони дохилию хориҷӣ боигарии чарогоҳҳои табиии ин диёр барои густариши чорводорӣ мусоид дониста шуда, барои амалисозии ин дархост иттиҳоди агросаноатии Ховалинг дар масоҳати 400 ҳазор гектар ташкил ёфт, ки  чарогоҳҳои табиии Сари Хосорро низ дар бар гирифт. Роҳбарияти онвақатаи давлатӣ умед доштанд, ки рушди чорводорӣ боиси афзудани истеҳсоли гӯшт ва баландшавии сатҳи зиндагии мардуми кишвар мегардад. Ин орзу ҷомаи амал напӯшид ва танҳо боиси харобии мевабоғҳо ва нобудшавии чарогоҳҳои табиӣ гардид. Парваришгоҳи Сари Хосор ба коми иттиҳоди агросаноатии Ховалинг фурӯ рафт. Ин муассисаи илмӣ - таҷрибавӣ аз фаъолият бозмонд, нақшаҳои дурбинонаи парваришгоҳ «зери суми чорво»  монданд. Назоратчиёни табиат хомӯшӣ ва бетарафиро пеша карданд, парваришгоҳ амалан аз кор монд. Эҳёи Сари Хосор бенизом, бе нақшагирии пешакӣ, бидуни ба инобат гирифтани мушкилоти экологӣ сурат гирифт, ба ҷои деҳаҳои куҳна деҳаҳои нави бардавоми геоботаникӣ бунёд шуданд. Барои сохтмони манзили зист ва таъмини эҳтиёҷот ба сӯзишворӣ аз дарахту буттаҳои атроф васеъ истифода намуданд. Аксари парандаю ҳайвонҳо ва олами наботот аз тиру туфанг ва табари тези бархе аз шаҳрвандони бехирад несту нобуд шуданд. Шикорчиёни ғайриқонунӣ ба кормандони хоҷагии ҷангал эътибор надода, бо истифода аз сагони шикорӣ ва силоҳи оташфишон миқдори зиёди хук, хирс ва бузҳои ваҳширо шикор карда, гӯшти онҳоро ба бозор мебурданд.
Ҳамин тариқ, экосистемаи табиӣ рӯ ба харобӣ овард. Бо таассуф изҳор менамоем, ки минбаъд ташкили парваришгоҳ, мамнуъгоҳ ва иттиҳодияи агросаноатӣ на ба ҳифзи табиати ин мавзеъ ва на ба шароити иқтисодию иҷтимоии сокинон таъсири мусбат нарасонд.
Ба ҳар ҳол, ин мавзеъ чанде аз аломату хосиятҳои табиии худро маҳфуз нигоҳ доштааст. Аз ин рӯ, месазад, ки ин гӯшаи биҳиштосои  Тоҷикистонро ҳифз ва корҳои барқарорсозии онро вусъат бахшида, аз боигариҳои табиати он самаранок истифода барем. 
Алъон ҳудуди боғи табиӣ бо афзудани заминҳои киштшаванда торафт танг, масоҳати чарогоҳҳо маҳдуд, дарахт ва ҳайвоноти дохилии он кам мешаванд. Барои беҳбудӣ бахшидан ба вазъи ин гӯшаи нодири табиат ташкили сайрхатҳои сайёҳӣ, таҳияи нақша ва барномаи мушаххаси рушди боғот ва беҳтар намудани шароити кору таҳқиқоти кормандони он ба манфиат хоҳад буд. 
Боғи табиӣ бояд ба парваришгоҳ ва ҳатто мамнуъгоҳ табдил ёбад.
Умед аст, ки қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи минтақаи туризми байналмилалӣ эълон намудани ҳудуди ноҳияи Балҷувони вилояти Хатлони Ҷумҳурии Тоҷикистон» барои ҳифзи ин табиати нотакрор мусоидат хоҳад кард.
Шарифхон ТИЛЛОЕВ,
рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.02.2016    №: 38    Мутолиа карданд: 717

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон

Масъалаи татбиқи ҳамгироии сиёсати давлатии ҷавонон баррасӣ гардид

ФУТБОЛ. Чемпионати АФОМ дар Тоҷикистон мегузарад

Омӯзгоронро барои кор дар Тоҷикистон ва Қирғизистон интихоб менамоянд

Сарвазири Италия пазироии самимии Путинро ваъда кард

Дар Минск паради низомӣ бахшида ба Рӯзи Истиқлолияти Беларус доир гашт

Путин шартҳои муколамаи Москва ва Киевро ном бурд

Суд ба маъмурияти Трамп истифодаи маблағи Вазорати мудофиаро барои деворсозӣ манъ намуд

Ҷаҳон дар як сатр

02.07.2019


Тақвияти ҳамкориҳо бо БАТР

Мулоқоти Исматулло Насредин бо Умар Аюб Хон

Озмунҳои «Маҳаллаи беҳтарин» ва «Кӯчаи беҳтарин» баргузор мешаванд

Тоҷикистон. Барои табобати Осия Зулфонова аз Олмон табиб оварданд

То соли 2020 маҳсулоти муштараки ширии Тоҷикистону Беларус ба бозор мебарояд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед