logo

иқтисод

РУСТАНИИ ПУРНАФЪУ СЕРҒИЗО

Соя (лӯбиёи чинӣ) алҳол маъмултарин зироатест, ки ба киштукори он дар аксари давлатҳо даст зада истодаанд. Аз дони соя беш аз 400 намуд хӯроквории серғизо омода кардан мумкин аст. Бештар дони он барои истеҳсоли равған,  маводи ҳасиб, маҳсулоти қаннодӣ истифода бурда мешавад.  Кунҷораи  соя 38 - 40 дарсад сафеда, 5 – 6 дарсад равған дорад. Дар суҳбат Халил Пиров, мудири озмоишгоҳи тухмипарварии Институти зироаткории Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон, номзади илмҳои кишоварзӣ, ба хабарнигори «Ҷумҳурият», бартариҳои ин зироатро чунин тавсиф кард:
- Тоҷикистон дорои имкониятҳои воқеии зиёд намудани истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, аз ҳисоби истифодаи самараноки заминҳои обӣ ва захираҳои биоиқлимӣ буда, дар он барои дар як сол гирифтани ду ҳосил шароити мусоид мавҷуд аст. Тибқи таҷрибаи бисёрсола, агар ҳарорати ҳаво аз 10 дараҷа баланд гардад, имконият пайдо мешавад, ки зироати сояро кишт намоянд. Аммо кишти соя дар заминҳои ҳосилаш ғундошта ба мақсад мувофиқ аст, яъне бештар бояд кишти такрорӣ гузаронда шавад.
Лӯбиёи чинӣ (соя) барои инсон ва чорво зироати пурманфиат буда, аз ҳисоби дар таркибаш ба миқдори зиёд мавҷуд будани сафеда ягон рустанӣ ба он баробар шуда наметавонад. Арзиши аслии як килограмм орди сафедаи лӯбиёи чинӣ аз дони ҷав 20,  аз хӯроки омехтаи чорво 22  ва сафедаи орди юнучқа 7 маротиба паст мебошад. Як  килограмми он  бо воҳиди хӯрокаи протеин ба 2,3 кило гӯшт ва 12 литр шир баробар аст. 100 грамм орди  лӯбиёи чинӣ аз ҷиҳати қувватнокӣ 450 калория дорад, ҳол он ки гандум – 360, мушунг - 320, ҷав 350, сулӣ 385, гӯшт 250 ва дар 100 грамм тухми мурғ 162 калория мавҷуд аст. Таҷриба нишон медиҳад, ки нони аз орди соя  пухта доимо мулоим меистад.
Барои пурра пухта расидани дони соя дар давраи парвариш 1700 - 3200 дараҷа гармӣ лозим аст. Соя барои ғанӣ гардондани таркиби хок бо бактерияҳои бех ва реша аз ҳаво нитроген (азот) - ро ба шакли пайвастагиҳои органикӣ ғун месозад. Дар замини соякишта нисбат ба замини муқаррарӣ аз як гектар зиёда аз 4 - 5 сентнер пахта, 5 - 6 сентнер гандум, 3,5 - 4 сентнер ҷуворимакка гирифтан мумкин аст.
Азбаски солҳои зиёд хоҷагиҳои кишоварзӣ киштгардонро ҷорӣ накарда, ба заминҳо нуриҳои органикию маъданӣ надоданд ва қобилияти ҳосилхезии хок ба дараҷаи паст расида, хусусиятҳои агрофизикию микробиологии рустаниҳо коҳиш ёфта, боиси паҳн гаштани касалиҳои вилт, пӯсиши реша ва бактериалӣ шудааст, коштани зироати  соя манфиатбахш мебошад.
Таҷрибаҳо собит сохтанд, ки  соя  дар кишти асосӣ аз як гектар 30 - 32 сентнер дон, дар кишти такрорӣ ва баъди гандуму  ҷав 26 - 28 сентнер дон ва 250 - 260 сентнер баргу поя медиҳад. Дар як мавсим аз он  56 - 60 сентнер дон ва 530 -  560 сентнер баргу поя гирифтан мумкин аст. Фоидаи иқтисодии як гектар соя ба 6 гектар ҷав ва 8 гектар ҷуворимакка баробар мебошад.
Олимони Институти зироаткорӣ навъҳои «Орзу», «Ситора» ва «Дорниса» - ро ба вуҷуд овардаанд, ки ҳоло дар истеҳсолот васеъ истифода бурда мешаванд. Таркиби  ин навъҳо 38,5 дарсад сафеда ва 25 дарсад равған дорад. Кишоварзон метавонанд тухми сояро дар вақти 12 - 14 дараҷа гарм шудани хок коранд. Меъёри кишт дар як гектар 400 - 500 ҳазор дона буда, байни қаторҳо барои дон 60 сантиметр ва барои баргу поя 45 сантиметр коштан ба мақсад мувофиқ мебошад.
Мирзои ФИРӮЗ,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 1.03.2016    №: 42    Мутолиа карданд: 597

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед