logo

иқтисод

АФТИШИ НАРХИ НАФТ: БУҲРОНИ МОЛИЯВӢ Ё...

Нафт ва бозори он ба як манбаи асосии даромади кишварҳои содиркунанда, бахусус аъзои Ташкилоти давлатҳои содиркунандаи нафт (ОПЕК), назири  Арабистони Саудӣ, Эрон, Русия, Венесуэла  табдил ёфта буд. Рушди дигар кишварҳои ҷаҳон низ ба ин ашёи стратегӣ  вобастагӣ дорад. Арзон шудани нафт дар ду соли охир таъсири баде ба иқтисодиёти бархе аз кишварҳои истихроҷкунандаи ин ашёи ҳаётан муҳим расондааст. Коршиносони Ғарб поёнравии нархи нафтро ба ду омил марбут медонанд: якум омили объективии иқтисодӣ, дуюм сиёсати  абарқудратҳои манфиатдор. Бештари давлатҳои содиркунандаи нафт дар натиҷаи рақобатҳои иқтисодӣ, боис мегарданд, ки қиммати нафт поён равад. Инчунин омили дигар боз аз ҳад зиёд истихроҷи нафт аст.

Баъди бардоштани таҳримот алайҳи Эрон нархи нафт дар биржаи Арабистони Саудӣ ва бозори ҷаҳонӣ аз 115 доллар то 30 доллар барои як баррел коҳиш ёфт. Аллакай аз оғози соли  2016 нархи як баррел нафт аз 30 доллар поин рафтааст. Расонаи Blumberg  навиштааст, ки нархи нафт дар пайи таҳримоти ҳастаӣ ба Эрон поин шуда, содироти иловагии он аз ҷониби Эрон ба арзоншавии нарх дар оянда оварда мерасонад. Эҳтимол як баррели нафт то 25 доллар арзон шавад,  гуфтааст таҳлилгари ширкати Nomura Holdings  Гордон Кван.
Иброҳими Нуаймӣ, вазири нафти Арабистони Саудӣ, изҳор намудааст, ки кишвараш дар пайи тағйири сиёсати нафтӣ нест, зеро онро қобили эътимод медонад. Буҷети Арабистони Саудӣ низ, ки ҳафтоду се дарсад аз даромадҳои нафтӣ иборат аст,  соли гузашта ба андозаи 87 миллиард доллар норасоӣ дошт. Аммо бояд гуфт, ки Арабистони Саудӣ ва дигар кишварҳои истихроҷкунандаи  нафти халиҷи Форс, дар бонкҳои худ  захираҳои зиёди арзӣ доранд ва муддати зиёде метавонанд ба хисороти нархи нафт тоб оваранд. Русия низ, ба гуфтаи вазири энергетикаи ин кишвар Александр Новак, қодир аст, ки  ба фишори поёнравии нархи тиллои сиёҳ истодагарӣ кунад. 16 - уми феврал бархе аз намояндагони давлатҳои содиркунандаи нафт, аз ҷумла вазирони нафти Венесуэла, Арабистони Саудӣ ва вазири энергетикаи Русия ба ҳам ба созиш омаданд, ки фурӯши нафтро дар соли равон дар як ҳаҷми муайян нигоҳ доранд, то нархи он аз ҳозира, ки  ин кишварҳоро ба ташвиш овардааст, поинтар наравад.
Аслан, поинравӣ  ё баланд шудани нархи нафт, ба андешаи баъзе аз коршиносон, ба давлатҳои истеъмолкунанда низ таъсир мерасонад. Лекин на таъсири бад, балки таъсири нек.
Аброр Мирсаидов, доктори илмҳои иқтисодӣ, профессори Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, низ ба он назар аст, ки ин поинравии нархи нафт барои Тоҷикистон паёмади бад надорад. Зеро Тоҷикистон нафтро аз Русия ворид мекунад. Поинравии нархи нафт танҳо ба иқтисодиёти давлатҳое, ки онро истеҳсол мекунанд, зарар меорад, зеро иқтисодиёти онҳо пурра ё қисман ба нархи нафт пойбандӣ дорад.
“Бо вуҷуди дар ҷаҳон поин рафтани қимати нафт, ҳанӯз ҳам дар Тоҷикистон нархи он як зайл боқӣ мондааст. Якчанд омилҳо намегузоранд, ки дар Тоҷикистон нархи сӯзишворӣ поин равад. Сабаби аввал ин аст, ки мо бо бозорҳои давлатҳои Шарқ роҳи оҳан надорем. Баъдан, дар дохили кишвар алҳол заводҳое надорем, ки нафти хомро коркард кунанд. Сӯзишвории тайёрро аз Федератсияи Русия ворид месозем.  Бинобар он, нархи нафт чандоне ки мехоҳем, арзон нест”, - мегӯяд ин олим.
Саъдӣ Қодирзода,  раиси Хадамоти зиддиинҳисории кишвар, изҳор дошт, ки раванди тағйирёбии нархи нафт дар бозори ҷаҳонӣ нисбат ба раванди нархи бензин дар кишвар коҳиш наёфт. Бино ба маълумоти Қодирзода, нархи як тонна бензини навъи АИ 92 дар корхонаҳои коркарди Русия ба 41 ҳазор рубл баробар буд ва моҳи декабр он то 33 ҳазор рубл арзон шуд.      
Коршиносон ва масъулони бахши иқтисодии давлатҳои истеҳсолкунандаи нафт аз поинравии нарх нигаронӣ мекунанд ва ҳатто онро паёмади хуб барои ҷаҳон намебинанд. Аммо ба фикри коршиносони дигар, коҳиши нархи нафт барои давлатҳои воридкунанда паёмади бад ҳам надорад. Оқибати бад ин аст, ки иқтисоди давлатҳои содиркунандаи ин ашё то андозае варшикаста мешавад. Истеъмолкунандаҳои нафт, агар корхонаҳои коркард дошта бошанд, аз коҳиши нархи нафт манфиати калон меёбанду зиён не.
Пас, ҳоло вазорати масъули мо ба ин масъалаи муҳим то дараҷае бетаваҷҷуҳанд?

Ҳасан ШОКИРЗОДА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (1)    Санаи нашр: 12.03.2016    №: 50    Мутолиа карданд: 494

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед