logo

фарҳанг

«ГУЛИ СУРХ» ДАР АФҒОНИСТОН

Наврӯз яке аз куҳантарин ҷашнҳои баҷомонда аз даврони бостон мебошад, ки дар Афғонистон оғози соли нав низ маҳсуб мешавад.
Ин ҷашн тибқи суннатҳо барои муддати ду ҳафта баргузор мешавад ва мардум аз чанд рӯз қабл (ҳадди ақал қабл аз чаҳоршанбеи сӯрӣ) барои оғози он омодагӣ мегиранд.
Дар миёни ҷашнҳои наврӯзии  Афғонистон «Гули сурх» мақоми хос дорад. Он як ҷашни хосе аст, ки дар шаҳри Мазори Шариф дар чил рӯзи аввали сол ва ба муносибати рӯидани гулҳои сурх иҷро мешавад ва дар тӯли ин чил рӯз мардум аз ҳама ҷой барои ҳузур дар ин ҷашн ба Мазори Шариф меоянд. Ин маросим бо барафроштани як парчам, ки таркиби ранги он сабз буда, ба дирафши Ковиёнӣ шабоҳат дораду жандаи сахӣ низ мегӯянд, ҳусни оғоз мепазирад ва он бо маросими «Ҷандаи Алӣ» ё жандаи Алӣ анҷом мешавад. Он дар ҳарами мансуб ба Эмом Алӣ ва дар аввалин рӯзи сол иҷро мешавад. Дарозии парчам тақрибан 12 метр аст. Онро паҳлавонони сабзпӯш бо садои махсус боло мекунанд. Агар жанда ҳангоми барафрохтан такон нахӯрад, ҳама мардум хушӣ намуда, каф мезананд, ки сол дар Афғонистон қаҳтӣ ва қиматӣ набуда, сулҳу салоҳ ҳукмрон хоҳад гашт.  Жандаи сахӣ агар бо мушкилӣ рост шавад сол мушкил хоҳад шуд. Профессор Расули Раҳим, собиқ устоди Донишгоҳи Кобул ва раиси Шӯрои фарҳангии «Афғонистони свидан», чунин менигорад; «Парчам болои чӯбе насб мешавад, ки дар соли 1288 ҳиҷрии қамарӣ тавассути Муҳаммад Аламхон, ноиби аъзами амир Шералихон, аз ҷангалҳои он сӯйи дарёи Омӯ (Тоҷикистон) оварда шуда, то ҳанӯз барои барафроштани алами муборак аз он истифода мешавад.   
Ҳамон рӯз бо ширкати сарварони давлату вилоят гирдиҳамоӣ баргузор намуда, ҳамдигарро бо Наврӯз муборакбод менамоянд. Мардум як – як жандаро бо нияти нек зиёрат менамоянд ва то субҳи дигар бо сайругашт машғул мешаванд. Ду шаби пеш аз Наврӯз оташбозӣ ташкил мекунанд.
Як шаб пеш аз Наврӯз занон ҳалво пухта, бачаҳо онро бо нияти нек ва поси хотири гузаштагон ба ҳамсояҳо тақсим мекунанд.
Рӯзи нахустини Наврӯз ё аввали ҳамал мардум  либосҳои нав пӯшида, ба бозиҳои халқӣ машғул мешаванд. Яке аз онҳо «Хурсай» ном дорад. Бачаҳо ба ду гурӯҳ тақсим шуда, якнафарӣ аз онҳо ба як пой истода, ҳамдигарро бо тан ва китфи худ мезананд. Бачаҳое, ки бештар ҳарифони худро аз пой меафтонанд, ғолиб ҳисобида мешаванд. Гурӯҳи дигар бо чормағзбозӣ шуғл меварзанд. Нафаре чормағзҳои ҳамаро ҷамъ карда, аз баландие ба поён меандозад. Чормағзи касе дуртар равад, ғолиб ҳисобида шуда, дигар чормағзҳоро мегирад. Ҳамчунин, бозиҳои мурғҷанг, кабкҷанг, сагҷанг, шутурҷанг ва қучҷанг (қӯчқорҷанг) гузаронда мешаванд.
Дар самти шимол меҳмононро ба шутурҷанг меоранд. Тамошобинон ҳама мардон буда, байни худ шарт мегузоранд.
Аз вижагиҳои дигари «Гули сурх» ва ҷашни Наврӯз дар Мазори Шариф овардани дегҳои бузурге аз Бухоро аст. Аз ин дегҳои бузурги фулӯзӣ, ки ба манзури тавзеҳи ҳафтмева барои мардум ва ҳаводорони Наврӯз оварда шуда буд, яке аз онҳо то ҳанӯз дар Мазори Шариф мавҷуд мебошад. Ин дегҳо дар Бухорои шариф бо супориши амир сохта шуда,  дар соли 1050 ба Балх  оварда мешавад ва то имрӯз мардуми Балх аз он деги фулӯзӣ барои тавзеҳи ҳафтмева кор мегиранд. Яке аз оинҳои дигари  наврӯзӣ, ки вижагии хосе дорад, таҳияи суфраи «ҳафтсин» аст.
Наврӯзро на танҳо мардон, балки занон низ бо шукӯҳу шаҳомати хоса ҷашн мегиранд. Яке аз ҷашнҳои маъмул - суманак аст, ки онро дар Афғонистон бештар духтарон омода мекунанд. Онҳо то пухта шудани суманак гирди ҳам ҷамъ омада, доира менавозанд ва сурудхонӣ мекунанд.
Дар Ҳирот мардум илова бар чаҳоршанбеи аввали сол дар рӯзи сездаҳи ҳамал низ ба гардиш дар табиат мепардозанд.

Салоҳуддин САМАНДАРӢ,
устоди Донишгоҳи Кобул


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.03.2016    №: 54    Мутолиа карданд: 572

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед