logo

фарҳанг

«ГУЛИ СУРХ» ДАР АФҒОНИСТОН

Наврӯз яке аз куҳантарин ҷашнҳои баҷомонда аз даврони бостон мебошад, ки дар Афғонистон оғози соли нав низ маҳсуб мешавад.
Ин ҷашн тибқи суннатҳо барои муддати ду ҳафта баргузор мешавад ва мардум аз чанд рӯз қабл (ҳадди ақал қабл аз чаҳоршанбеи сӯрӣ) барои оғози он омодагӣ мегиранд.
Дар миёни ҷашнҳои наврӯзии  Афғонистон «Гули сурх» мақоми хос дорад. Он як ҷашни хосе аст, ки дар шаҳри Мазори Шариф дар чил рӯзи аввали сол ва ба муносибати рӯидани гулҳои сурх иҷро мешавад ва дар тӯли ин чил рӯз мардум аз ҳама ҷой барои ҳузур дар ин ҷашн ба Мазори Шариф меоянд. Ин маросим бо барафроштани як парчам, ки таркиби ранги он сабз буда, ба дирафши Ковиёнӣ шабоҳат дораду жандаи сахӣ низ мегӯянд, ҳусни оғоз мепазирад ва он бо маросими «Ҷандаи Алӣ» ё жандаи Алӣ анҷом мешавад. Он дар ҳарами мансуб ба Эмом Алӣ ва дар аввалин рӯзи сол иҷро мешавад. Дарозии парчам тақрибан 12 метр аст. Онро паҳлавонони сабзпӯш бо садои махсус боло мекунанд. Агар жанда ҳангоми барафрохтан такон нахӯрад, ҳама мардум хушӣ намуда, каф мезананд, ки сол дар Афғонистон қаҳтӣ ва қиматӣ набуда, сулҳу салоҳ ҳукмрон хоҳад гашт.  Жандаи сахӣ агар бо мушкилӣ рост шавад сол мушкил хоҳад шуд. Профессор Расули Раҳим, собиқ устоди Донишгоҳи Кобул ва раиси Шӯрои фарҳангии «Афғонистони свидан», чунин менигорад; «Парчам болои чӯбе насб мешавад, ки дар соли 1288 ҳиҷрии қамарӣ тавассути Муҳаммад Аламхон, ноиби аъзами амир Шералихон, аз ҷангалҳои он сӯйи дарёи Омӯ (Тоҷикистон) оварда шуда, то ҳанӯз барои барафроштани алами муборак аз он истифода мешавад.   
Ҳамон рӯз бо ширкати сарварони давлату вилоят гирдиҳамоӣ баргузор намуда, ҳамдигарро бо Наврӯз муборакбод менамоянд. Мардум як – як жандаро бо нияти нек зиёрат менамоянд ва то субҳи дигар бо сайругашт машғул мешаванд. Ду шаби пеш аз Наврӯз оташбозӣ ташкил мекунанд.
Як шаб пеш аз Наврӯз занон ҳалво пухта, бачаҳо онро бо нияти нек ва поси хотири гузаштагон ба ҳамсояҳо тақсим мекунанд.
Рӯзи нахустини Наврӯз ё аввали ҳамал мардум  либосҳои нав пӯшида, ба бозиҳои халқӣ машғул мешаванд. Яке аз онҳо «Хурсай» ном дорад. Бачаҳо ба ду гурӯҳ тақсим шуда, якнафарӣ аз онҳо ба як пой истода, ҳамдигарро бо тан ва китфи худ мезананд. Бачаҳое, ки бештар ҳарифони худро аз пой меафтонанд, ғолиб ҳисобида мешаванд. Гурӯҳи дигар бо чормағзбозӣ шуғл меварзанд. Нафаре чормағзҳои ҳамаро ҷамъ карда, аз баландие ба поён меандозад. Чормағзи касе дуртар равад, ғолиб ҳисобида шуда, дигар чормағзҳоро мегирад. Ҳамчунин, бозиҳои мурғҷанг, кабкҷанг, сагҷанг, шутурҷанг ва қучҷанг (қӯчқорҷанг) гузаронда мешаванд.
Дар самти шимол меҳмононро ба шутурҷанг меоранд. Тамошобинон ҳама мардон буда, байни худ шарт мегузоранд.
Аз вижагиҳои дигари «Гули сурх» ва ҷашни Наврӯз дар Мазори Шариф овардани дегҳои бузурге аз Бухоро аст. Аз ин дегҳои бузурги фулӯзӣ, ки ба манзури тавзеҳи ҳафтмева барои мардум ва ҳаводорони Наврӯз оварда шуда буд, яке аз онҳо то ҳанӯз дар Мазори Шариф мавҷуд мебошад. Ин дегҳо дар Бухорои шариф бо супориши амир сохта шуда,  дар соли 1050 ба Балх  оварда мешавад ва то имрӯз мардуми Балх аз он деги фулӯзӣ барои тавзеҳи ҳафтмева кор мегиранд. Яке аз оинҳои дигари  наврӯзӣ, ки вижагии хосе дорад, таҳияи суфраи «ҳафтсин» аст.
Наврӯзро на танҳо мардон, балки занон низ бо шукӯҳу шаҳомати хоса ҷашн мегиранд. Яке аз ҷашнҳои маъмул - суманак аст, ки онро дар Афғонистон бештар духтарон омода мекунанд. Онҳо то пухта шудани суманак гирди ҳам ҷамъ омада, доира менавозанд ва сурудхонӣ мекунанд.
Дар Ҳирот мардум илова бар чаҳоршанбеи аввали сол дар рӯзи сездаҳи ҳамал низ ба гардиш дар табиат мепардозанд.

Салоҳуддин САМАНДАРӢ,
устоди Донишгоҳи Кобул


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.03.2016    №: 54    Мутолиа карданд: 591

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!

08.11.2018


ШАҲРИСТОН. Бунёди 68 иншооти нав

ГУЛИСТОН. Бунёди майдони Парчами давлатӣ ва навсозии кӯдакистони “Дилноз”

Вусъати созандагӣ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

ХУҶАНД. Ифтитоҳи маҷмааи фитнеси занона

НОҲИЯИ АБДУРАҲМОНИ ҶОМӢ. Муассисаҳои таълимӣ ба фасли сармо омодаанд

“АРБОБОНИ ИЛМИ ТОҶИК”

Бо хоҳиши Макрон вохӯрии муфассали Путин ва Трамп баргузор намешавад

Толибон нияти иштирок дар музокироти сулҳи Москваро доранд

Дар 40 соли ислоҳот савдои берунаи Чин 670 маротиба афзуд

Деҳлӣ ҳавои ифлосро бо борони сунъӣ тоза карданист

Ҷаҳон дар як сатр

МАРҲИЛАИ ИНТИХОБИИ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2020. Ҳарифони мунтахаби Тоҷикистон (U-23) муайян шуданд

07.11.2018


Маҷлиси тантанавӣ бахшида ба Рӯзи Конститутсия

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо Абдулазиз ибни Сауд

Пулҳои миллӣ бо такмили унсурҳои ҳимоя


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед