logo

фарҳанг

ҲАР РӮЗРО НАВРӮЗ КУНЕД

Ба манобеъ ва сарчашмаҳои динӣ бингарем, меёбем, ки хости дин, барчидани басоти сунани миллии як қавм нест, балки бар он аст, ки ин суннатҳоро самту сӯйи олӣ бахшад. Нахуст менигарем, ки маводҳои таърихӣ чӣ хабарҳои амиқе оид ба ҷашнгирӣ ва қарни бостонӣ будани Наврӯз маҳфуз доранд:

1. Ба эътиқоди бархе коршиносони табдили гоҳшумор, дар ҷаласаи машваратии Умар ибни Хаттоб барои тақвим, Ҳурмузони тозамусалмон ширкат доштанд ва тақвими шамсиро, ки бо Наврӯз шурӯъ мешавад, барои ҳозирон шарҳ кард ва халифа он тақвимро барои умури девонӣ ва хароҷ пазируфт (Гоҳшумории ҳиҷрии қамарӣ ва мелодӣ, доктор Ризо Абдуллоҳӣ, с. 25 ва 26).
2. Хароҷ дар давраи Аббосиён бар асоси Наврӯз танзим мешудааст (Таърихи Табарӣ, ҷ. 9, с. 218 ва ҷ. 10, с. 39 ва ҷ. 11, с. 203).
3. Хулафои Умавӣ ва Аббосӣ ҳадяҳои Наврӯзро мепазируфтанд, ҳатто дастур медодаанд, то барояшон ирсол гардад (Таърихи Яъқубӣ, ҷ. 2, с. 306 ва 313).
Ин воқеаҳо ва санадҳои таърихӣ аз муътабартарин асарҳои таърихии ҷаҳони ислом гирдоварӣ шудаанд, ки муаллифон дар радифи муаррих будан ҳамчунин муфассир ва муҳаддисанд, монанди Ҷарири Табарӣ ва Аҳмад ибни Яқуб, ки хилофи ин нигоштаҳо раддияе пешниҳод намудан асос надоранд. Ҳоло ки назаргоҳи куллии дини ислом дар боби одобу русуми бумӣ ва миллӣ рӯшан шуд, инак, бубинем, ойини муқаддаси ислом дар мавриди Наврӯз, яке аз расмҳои куҳан ва решадори мо чӣ рафторе дорад?
Наврӯз ба унвони як русуми миллӣ, ҷойи мазаммат ва манъ надорад, чаро ки асли Наврӯз ба унвони нишоне аз ойинҳои ботил мавриди такриму эҳтиром нест, балки фақат рангу бӯи миллӣ ва бумии он манзури назари мардуми мост. Ин ҷониб перомуни назари ислом ба Наврӯз, вижагиҳо ва ривоятҳои муътамад оид ба таъйиди Наврӯз мадракҳоро ёдрас мешавем, ки ҳар кадоми он  мақоми хосае дар ҳалли масоили баҳсӣ доранд:
Имом Бухорӣ дар Ат-таърих-ул-кабир аз Ҳаммод ибни Салама аз Алӣ ибни Зайд аз Сиъри Тамимӣ чунин ривоят мекунад: “Барои Алӣ (р) фолуда оварданд. Алӣ  пурсид: ин чист? Гуфтанд: имрӯз Наврӯз аст. Алӣ фармуд: ҳар рӯзро Наврӯз кунед” (Ат-таърих-ул-кабир, Бухорӣ, ҷ. 1, с. 414).
Заҳабӣ дар Сияру аъломин-нубало аз Мукаррам ибни Аҳмади Қозӣ аз Аҳмад ибни Абдуллоҳ ибни Шозони Марвазӣ аз падараш аз ҷаддаш ривоят мекунад: аз Исмоил шунидам, ки мегӯяд: ман писари Ҳаммод писари Абуҳанифа писари Нуъмон писари Собит писари Марзбон, аз форсҳои озода ҳастам. Ба Худо савганд, ки ҳеҷ гоҳ дар миёни мо бардагӣ набуд. Падарбузургам (Абуҳанифа) дар соли 80 қамарӣ ба дунё омадааст. Ҷаддам Собит назди Алӣ ибни Абутолиб (р) рафт, дар ҳоле ки хурдсол буд, он гоҳ Алӣ (р) барои ӯ ва фарзандонаш дуои баракат кард, ва мо умедворем дуои Алӣ (р) дар ҳаққи мо ба иҷобат расад.” Сипас, ривоятро чунин идома медиҳад: “Нуъмон ҳамон касест, ки дар рӯзи Наврӯз барои Алӣ (р) фолуда бурд. Алӣ (р) фармуд: ҳар рӯзро Наврӯз кунед”. Ровӣ мегӯяд: “Бархе гуфтаанд, ки рӯзи Меҳргон буд ва Алӣ (р) фармуд: ҳар рӯзро Меҳргон кунед” (Сияру аъломин-нубало, Заҳабӣ, ҷузъи 6, сафҳаи 395 аз Ал-мактабат-уш-шомила).
Ин ривоят ҳамчунин дар Вафаёт-ул-аъён, Таҳзиб-ул-асмо, Тақриб-ут-таҳзиб, Таҳзиб-ул-асмо, Таърихи Бағдод ва дигар манобеи муътабар ворид шудааст.
Берунӣ дар Ал-осор-ул-боқия овардааст: “Овардаанд, ки дар Наврӯз ҷоме пур аз ҳалво барои Пайғамбар (с) ҳадя оварданд. Он ҳазрат пурсид: “Ин чист?” Гуфтанд: “Имрӯз, рӯзи Наврӯз аст.” Пурсид: “Наврӯз чист?” Гуфтанд: “Иди бузурги эрониён аст.” Фармуд: “Оре, дар ин рӯз буд, ки Худованд Аскараро зинда кард.” Пурсиданд: “Аскара кист?”.  Фармуд: “Аскара, ҳазорон мардуме буданд, ки аз тарси марг, тарки диёр карда, сар ба биёбон ниҳоданд ва Худованд ба онон фармуд, бимиред, пас мурданд. Пас ононро зинда кард ва абрҳоро амр фармуд, ки бар онон биборанд. Аз ин рӯст, ки суннати об пошидан (дар Наврӯз) ривоҷ ёфтааст.” Он гоҳ аз ҳалво тановул кард ва ҷомро миёни асҳоб қисмат кард ва фармуд: “Кош ҳар рӯз барои мо Наврӯз буд” (Ал-осор-ул-боқия, с. 230).
Фирӯзободӣ дар Ал-қомус овардааст: “Миқдоре ҳалво барои Алӣ оварданд. Пурсид, ки ин чист? Гуфтанд, ки барои Наврӯз аст. Фармуд, ҳар рӯзи мо Наврӯз аст. Ва дар Меҳргон гуфт, ҳар рӯзро барои мо Меҳргон кунед.” (Ал-қомус, Фирӯзободӣ, ҷ. 2, с. 279).
Ислом, ки худ тарвиҷгари тааққул, идрок буд, муваззаф буд дар ҷомеа як ваҳдати эътиқодиро танинандоз кунад, ин ҷашни ба ҳам омадани қишрҳои мухталифи ҷомеаро тахриб насохта, касеро ба ҷурми ҷашнгирии он таъқиб накардааст.
Ҷ. САМАРИДДИН,
А. САДРИДДИН,
устодони ДДҚ ба номи  Носири Хусрав


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.03.2016    №: 54    Мутолиа карданд: 593

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед