logo

фарҳанг

РӮ БА ОЙИНАИ НАВРӮЗ

Сухан аз Наврӯз аст, сухан аз Наврӯзи дилафрӯз аст, аз Наврӯзе, ки дар ҷаҳон ба сифати Соли нав - қадимтарини қадимтарин ҷашн аст ва решаю маншаи баромади онро дар қаъри таърихи ҳазорсолаҳои гузашта мебояд ҷуст. Наврӯз, ин пирсоли ҷавонмонда, ки гузашти рӯзгорон ба зиндагиаш пайваста таровату тозагӣ ва ҷавонӣ ато намудааст, аз пирию фурӯмондагӣ дар ӯ асаре нест ва аз аъмоқи таърих ҷавонсарона ба арсаи замон даромада, ҷойи шодию масаррат аст, ки аз зодбуми худ берун рафтаву бо талошу ҷоннисории фарзандони асилаш имрӯз ҷаҳонӣ гардидааст. Ба қавли яке аз мубаллиғони адабу фарҳанги тоҷик дар Эрон Алиасғари Шеърдӯст «Наврӯз мусофири сарзамини афсонаҳо ва асотир, ки гузаштаи дерпойи рӯзгор ҳаргиз хастааш накардааст, ҳамеша ва ҳар сол омада ва мо таърихи зиндагии худро ба омаданаш пайванд занем ва дар омаданаш ҳамвора оғозе будааст барои зистани баҳорӣ».
Чун сухан аз Наврӯзи куҳанбунёд аст, набояд ҷойи тааҷҷуб бошад, ки суханвари тӯсӣ Абулқосими Фирдавсӣ, Абурайҳони Берунӣ ва баъдтар Умари Хайём барин ситорагони тобони илму адаби Хуросони бузург дар мавриди маънидоди пайдоиши Наврӯз аз забони устура ва лаҳни равони ҳикоёти мардумию динию мазҳабӣ ҳарф зада, риштаи таърихи онро то ба замони Каюмарсшоҳ, яъне то ба оғози офариниши Одам кашидаанд. Ба андешаи борикбини Умари Хайём «қиссаи он чунон аст, ки чун Каюмарс аввал аз мулки Аҷам ба подшоҳӣ биншаст, хост, ки айёми солу моҳро ном ниҳаду таърих созад, то мардум онро бидонанд. Бингарист, ки он рӯз бомдодон Офтоб ба аввали дақиқаи Ҳамал омада, мубадони Аҷамро гирд карду бифармуд, ки таърих аз он оғоз кунанд». Ва абераи Каюмарс Ҷамшед бошад, «чун он рӯзро дарёфт, Наврӯз ном ниҳод ва пас аз он подшоҳону дигар мардумон бад-ӯ иқтидо (пайравӣ) карданд». Аз ин ҷиҳат, Наврӯз на танҳо рӯйдоди тақвимию мавсимии ҳамасола такроршаванда, ки ба унвони оғози Соли нав эълом шудааст, балки чеҳраи тобони илмии Наврӯзи бузург дар тимсоли фарҳанги бузург нуҳуфтааст.
Наврӯз дар зоти худ аз ҳама олойишҳо пок аст, аз гурӯҳбандию қавмсозиҳо дур ва ниҳоди сабзи онро ҷамъсозиҳо мунаввару муаттар сохтааст. Ҳамин хусусияти волои Наврӯз аст, ки ҳам акнун баъди қарори Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид ин ҷашни барои мардуми Шарқ, аз ҷумлаи идҳои мардумии ҷаҳон ва аз ҳамагонитарин ҷашнҳо шинохта шудааст, зеро пояи мустаҳками мардумии он волотар аз ҳама волоҳо мебошад. Аз ин рӯ, месазад, ки фарҳангу адаби ҷашни бостониамон Наврӯзро дар қиёси идеалҳои ҷомеаи байналмилалӣ дида бошему ба он бештар аз пештар арҷ гузорем. Чун ниёкони бузургамон Наврӯзро ҷашни зодрӯзи Хуршеди Ховарон таъйид кардаанду Офтоб барои ҳамагону ҳамаҷо ҳамарӯза нуру гармӣ ато менамояд, бешак, он ҳам сарвати ҷумла фарзандони Одам аст. Пас, Наврӯз аз хоки Ориётаборон доман бар ҷаҳон густурдааст, ки ҷойи баҳс надорад.
Наврӯз аз зодбуми худу мулукони Аҷам ба ҳеҷ кишари бегона таҳмил нашудааст. Дигарон чун аз аҷдодони мо ин ҷашну тантанаи баҳориро бо дарёфти маонии дарунмояаш қабул намудаю пазируфтаанд, албатта, аҳамияти маънавию фарҳангиашро дарк карда тавонистанд. Донистанд ва шинохтанд, ки ин танҳо як ивазшавии одии рӯзу шаб ва бадали табиат нест, балки гузашта аз ин сурати ҳол, сирати созанда дорад, зиндагисоз аст.
Шоир Кисоии Марвазӣ, аз суханварони ҳамзамони устод Рӯдакӣ, мефармояд:
Сухан чанд гӯйӣ зи шамшоду лола,
Рухи чун маҳу зулфаки анбариро?
Ба илму ба гавҳар кунӣ мидҳат онро,
Ки моя-ст мар-ҷаҳлу бадгавҳариро!
Ҳам акнун боз омад-омади Наврӯзи ҷаҳонафрӯз аст. Мо дар кишвари худ оташи аҳуроии Наврӯзро дигарбора меафрӯзем ва дигарбора аз дарозои гузаштаи таърих мегузарему азизонро хайра мақдам ба ҷашну нишастҳои наврӯзӣ мегӯем. Наврӯзи навин барои ҳамагон, ҳам меҳмонон ва ҳам мизбонони имсолаи кишвари озоду ободамон муборак бошад!
Алии Муҳаммадии ХУРОСОНӢ,
адиб


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 19.03.2016    №: 55    Мутолиа карданд: 498

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед