logo

фарҳанг

РӮ БА ОЙИНАИ НАВРӮЗ

Сухан аз Наврӯз аст, сухан аз Наврӯзи дилафрӯз аст, аз Наврӯзе, ки дар ҷаҳон ба сифати Соли нав - қадимтарини қадимтарин ҷашн аст ва решаю маншаи баромади онро дар қаъри таърихи ҳазорсолаҳои гузашта мебояд ҷуст. Наврӯз, ин пирсоли ҷавонмонда, ки гузашти рӯзгорон ба зиндагиаш пайваста таровату тозагӣ ва ҷавонӣ ато намудааст, аз пирию фурӯмондагӣ дар ӯ асаре нест ва аз аъмоқи таърих ҷавонсарона ба арсаи замон даромада, ҷойи шодию масаррат аст, ки аз зодбуми худ берун рафтаву бо талошу ҷоннисории фарзандони асилаш имрӯз ҷаҳонӣ гардидааст. Ба қавли яке аз мубаллиғони адабу фарҳанги тоҷик дар Эрон Алиасғари Шеърдӯст «Наврӯз мусофири сарзамини афсонаҳо ва асотир, ки гузаштаи дерпойи рӯзгор ҳаргиз хастааш накардааст, ҳамеша ва ҳар сол омада ва мо таърихи зиндагии худро ба омаданаш пайванд занем ва дар омаданаш ҳамвора оғозе будааст барои зистани баҳорӣ».
Чун сухан аз Наврӯзи куҳанбунёд аст, набояд ҷойи тааҷҷуб бошад, ки суханвари тӯсӣ Абулқосими Фирдавсӣ, Абурайҳони Берунӣ ва баъдтар Умари Хайём барин ситорагони тобони илму адаби Хуросони бузург дар мавриди маънидоди пайдоиши Наврӯз аз забони устура ва лаҳни равони ҳикоёти мардумию динию мазҳабӣ ҳарф зада, риштаи таърихи онро то ба замони Каюмарсшоҳ, яъне то ба оғози офариниши Одам кашидаанд. Ба андешаи борикбини Умари Хайём «қиссаи он чунон аст, ки чун Каюмарс аввал аз мулки Аҷам ба подшоҳӣ биншаст, хост, ки айёми солу моҳро ном ниҳаду таърих созад, то мардум онро бидонанд. Бингарист, ки он рӯз бомдодон Офтоб ба аввали дақиқаи Ҳамал омада, мубадони Аҷамро гирд карду бифармуд, ки таърих аз он оғоз кунанд». Ва абераи Каюмарс Ҷамшед бошад, «чун он рӯзро дарёфт, Наврӯз ном ниҳод ва пас аз он подшоҳону дигар мардумон бад-ӯ иқтидо (пайравӣ) карданд». Аз ин ҷиҳат, Наврӯз на танҳо рӯйдоди тақвимию мавсимии ҳамасола такроршаванда, ки ба унвони оғози Соли нав эълом шудааст, балки чеҳраи тобони илмии Наврӯзи бузург дар тимсоли фарҳанги бузург нуҳуфтааст.
Наврӯз дар зоти худ аз ҳама олойишҳо пок аст, аз гурӯҳбандию қавмсозиҳо дур ва ниҳоди сабзи онро ҷамъсозиҳо мунаввару муаттар сохтааст. Ҳамин хусусияти волои Наврӯз аст, ки ҳам акнун баъди қарори Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид ин ҷашни барои мардуми Шарқ, аз ҷумлаи идҳои мардумии ҷаҳон ва аз ҳамагонитарин ҷашнҳо шинохта шудааст, зеро пояи мустаҳками мардумии он волотар аз ҳама волоҳо мебошад. Аз ин рӯ, месазад, ки фарҳангу адаби ҷашни бостониамон Наврӯзро дар қиёси идеалҳои ҷомеаи байналмилалӣ дида бошему ба он бештар аз пештар арҷ гузорем. Чун ниёкони бузургамон Наврӯзро ҷашни зодрӯзи Хуршеди Ховарон таъйид кардаанду Офтоб барои ҳамагону ҳамаҷо ҳамарӯза нуру гармӣ ато менамояд, бешак, он ҳам сарвати ҷумла фарзандони Одам аст. Пас, Наврӯз аз хоки Ориётаборон доман бар ҷаҳон густурдааст, ки ҷойи баҳс надорад.
Наврӯз аз зодбуми худу мулукони Аҷам ба ҳеҷ кишари бегона таҳмил нашудааст. Дигарон чун аз аҷдодони мо ин ҷашну тантанаи баҳориро бо дарёфти маонии дарунмояаш қабул намудаю пазируфтаанд, албатта, аҳамияти маънавию фарҳангиашро дарк карда тавонистанд. Донистанд ва шинохтанд, ки ин танҳо як ивазшавии одии рӯзу шаб ва бадали табиат нест, балки гузашта аз ин сурати ҳол, сирати созанда дорад, зиндагисоз аст.
Шоир Кисоии Марвазӣ, аз суханварони ҳамзамони устод Рӯдакӣ, мефармояд:
Сухан чанд гӯйӣ зи шамшоду лола,
Рухи чун маҳу зулфаки анбариро?
Ба илму ба гавҳар кунӣ мидҳат онро,
Ки моя-ст мар-ҷаҳлу бадгавҳариро!
Ҳам акнун боз омад-омади Наврӯзи ҷаҳонафрӯз аст. Мо дар кишвари худ оташи аҳуроии Наврӯзро дигарбора меафрӯзем ва дигарбора аз дарозои гузаштаи таърих мегузарему азизонро хайра мақдам ба ҷашну нишастҳои наврӯзӣ мегӯем. Наврӯзи навин барои ҳамагон, ҳам меҳмонон ва ҳам мизбонони имсолаи кишвари озоду ободамон муборак бошад!
Алии Муҳаммадии ХУРОСОНӢ,
адиб


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 19.03.2016    №: 55    Мутолиа карданд: 565

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед