logo

иқтисод

ТАҒЙИРЁБИИ ИҚЛИМ ЧӢ БОЯД КАРД?

Алъон тағйирёбии глобалии гармшавӣ дар сайёра як дараҷаро ташкил медиҳад. Он дар доираи Созишномаи Париж оид ба пешгирии таъсири тағйрёбии иқлим то соли 2030 бояд муътадил нигоҳ дошта шавад. Коршиносон сабаби гармшавиро ба атмосфера зиёд партофт шудани газҳои гулхонавӣ  медонанд.
Кишварҳои тараққикардаи Чин, Амрико ва Аврупо аз ҳама зиёд партофт доранд. Аммо аз ин бештар кишварҳои дигар осеб мебинанд ва ин боиси баҳсу мунозираҳо миёни давлатҳо ҳам шудааст. Баъзе давлатҳои ҷазиравӣ аз сабаби баланд шудани сатҳи уқёнус ва таъсири он даъвои пардохти ҷуброн аз давлатҳои тараққикарда доранд.
Анвар Ҳомидов, коршиноси соҳаи ҳифзи муҳити зист, мегӯяд, ки ҳарчанд ҳиссаи Тоҷикистон дар ҳаҷми партофти газҳо дар миқёси ҷаҳон ночиз бошад ҳам, тағйирёбии иқлим таъсири манфии худро гузошта истодааст. Масалан, аз 14 ҳазор пиряхи Тоҷикистон, ки барои тамоми минтақаи Осиёи Марказӣ аҳамияти ҳаётӣ доранд, наздик ба 1000 пирях ба нобудӣ расидааст. – Аз ин рӯ, мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим дар давлатҳои кӯҳсор ҳатто нисбат ба пешгирии партофти газҳо ба атмосфера беҳтарин восита мебошад, - иброз дошт Анвар Ҳомидов. - Ин аст, ки кишвари мо Конвенсияи СММ оид ба тағйирёбии иқлимро эътироф кард, ба он ҳамроҳ шудааст. Ҳар қадаре аз ҷониби кишвар ба табиат кам осеб расад ва он аз  таъсири партофти давлатҳои пешрафта зарар бинад, ҳамон қадар имкони муроҷиат намудан ба Фонди навтаъсиси “Иқлими сабз” ҷиҳати дастрасии маблағ барои коҳиши таъсири тағйирёбии иқлим ва мутобиқашавиро дорад. Механизми татбиқи фонд дар ҳоли коркард қарор дорад. Дар доираи Созишномаи Париж оид ба тағйирёбии иқлим аз ҳисоби сармоягузории давлатҳои тараққикарда то соли 2020 бояд ҳамасола маблағи 100 миллиард доллари ИМА ба фонд ворид гардад.
Феълан дар кишвар «Барномаи пилотии мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим», ки аз ҷониби Фонди сармоягузории иқлим тариқи созмонҳои молиявии байналмилалӣ маблағгузорӣ мешавад, барои мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим заминаҳои устувор гузошта истодааст. Маблағҳои мазкур асосан ба самти баланд бардоштани маълумотнокии аҳолӣ ҷиҳати мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим, беҳдошти экологии замин, чарогоҳҳо, пешгирии хавфи офатҳои табиӣ, устувории системаи энергетикӣ, баланд бардоштани иқтидори зеҳнӣ бо истифода аз технологияҳои нави кампартофт роҳандозӣ шуда истодаанд. Масалан, дар самти энергетика  беҳтар намудани ҳолати табиӣ ва сатҳи зиндагии мардум бо истифода аз коллекторҳои гармӣ, неруи офтобӣ ва шамол ба коҳиш додани таъсири манфии тағйирёбии иқлим ва мутобиқшавӣ ба он мусоидат мекунад. Айни ҳол аз тарафи Бонки ҷаҳонӣ барои татбиқи лоиҳаи экологии идоракунии устувори заминҳо ва беҳсозии сатҳи зиндагии мардуми деҳот маблағҳои иловагӣ дар ҳаҷми 2,83 миллион доллари ИМА ҷудо гардид, ки бештар ба омӯзондани деҳқонон бо таҷрибаи устувори идоракунии замин ва истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, дар ин замина коҳиш додани хавфи таъсири тағйирёбии иқлим равона шудааст.
Таҳияи барномаҳои мушаххас дар самти нақлиёт ҷиҳати дуруст ба роҳ мондани истифодаи сӯзишворӣ ва газ барои ҳаракати нақлиёт тариқи нақбҳои замонавӣ партофтҳои газҳои гулхонавиро камтар мегардонад. Ҳаракати нақлиёти роҳи оҳан тавассути неруи барқ ҳам дар шароити Тоҷикистон бисёр фоидаовар ва камхарҷ  мебошад ва истифодаи самаранокии роҳҳои автомобилиро беҳтар месозад.
Дар хусуси самарнок истифода бурдани захираҳои обӣ қайд кардан зарур аст, ки дарёҳои Тоҷикистон аз кӯҳсор сарчашма мегиранд ва дар фасли баҳору тобистон ҳангоми обхезӣ обовардҳо зиёд мегарданд. Чунин ҳолат боиси мушкилии  бо об таъмин кардани мардум гаштааст. Дар ҳоли мавҷудияти дарёҳои пуртуғён бунёд намудани обанборҳои хурду миёна ва селпартоҳо дар минтақаҳои ба шароити техникӣ мувофиқ ва бехатар имконияти хуби обтаъминкуниро фароҳам меоварад, пешгирии офатҳои табиии марбут ба об ва бехатарии мардумро таъмин менамояд, ки ин ҳам яке аз роҳҳои хуби мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим маҳсуб меёбад.
О. ГУЛБЕРДИЕВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 1.04.216    №: 63    Мутолиа карданд: 603

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед