logo

иқтисод

ТАҒЙИРЁБИИ ИҚЛИМ ЧӢ БОЯД КАРД?

Алъон тағйирёбии глобалии гармшавӣ дар сайёра як дараҷаро ташкил медиҳад. Он дар доираи Созишномаи Париж оид ба пешгирии таъсири тағйрёбии иқлим то соли 2030 бояд муътадил нигоҳ дошта шавад. Коршиносон сабаби гармшавиро ба атмосфера зиёд партофт шудани газҳои гулхонавӣ  медонанд.
Кишварҳои тараққикардаи Чин, Амрико ва Аврупо аз ҳама зиёд партофт доранд. Аммо аз ин бештар кишварҳои дигар осеб мебинанд ва ин боиси баҳсу мунозираҳо миёни давлатҳо ҳам шудааст. Баъзе давлатҳои ҷазиравӣ аз сабаби баланд шудани сатҳи уқёнус ва таъсири он даъвои пардохти ҷуброн аз давлатҳои тараққикарда доранд.
Анвар Ҳомидов, коршиноси соҳаи ҳифзи муҳити зист, мегӯяд, ки ҳарчанд ҳиссаи Тоҷикистон дар ҳаҷми партофти газҳо дар миқёси ҷаҳон ночиз бошад ҳам, тағйирёбии иқлим таъсири манфии худро гузошта истодааст. Масалан, аз 14 ҳазор пиряхи Тоҷикистон, ки барои тамоми минтақаи Осиёи Марказӣ аҳамияти ҳаётӣ доранд, наздик ба 1000 пирях ба нобудӣ расидааст. – Аз ин рӯ, мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим дар давлатҳои кӯҳсор ҳатто нисбат ба пешгирии партофти газҳо ба атмосфера беҳтарин восита мебошад, - иброз дошт Анвар Ҳомидов. - Ин аст, ки кишвари мо Конвенсияи СММ оид ба тағйирёбии иқлимро эътироф кард, ба он ҳамроҳ шудааст. Ҳар қадаре аз ҷониби кишвар ба табиат кам осеб расад ва он аз  таъсири партофти давлатҳои пешрафта зарар бинад, ҳамон қадар имкони муроҷиат намудан ба Фонди навтаъсиси “Иқлими сабз” ҷиҳати дастрасии маблағ барои коҳиши таъсири тағйирёбии иқлим ва мутобиқашавиро дорад. Механизми татбиқи фонд дар ҳоли коркард қарор дорад. Дар доираи Созишномаи Париж оид ба тағйирёбии иқлим аз ҳисоби сармоягузории давлатҳои тараққикарда то соли 2020 бояд ҳамасола маблағи 100 миллиард доллари ИМА ба фонд ворид гардад.
Феълан дар кишвар «Барномаи пилотии мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим», ки аз ҷониби Фонди сармоягузории иқлим тариқи созмонҳои молиявии байналмилалӣ маблағгузорӣ мешавад, барои мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим заминаҳои устувор гузошта истодааст. Маблағҳои мазкур асосан ба самти баланд бардоштани маълумотнокии аҳолӣ ҷиҳати мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим, беҳдошти экологии замин, чарогоҳҳо, пешгирии хавфи офатҳои табиӣ, устувории системаи энергетикӣ, баланд бардоштани иқтидори зеҳнӣ бо истифода аз технологияҳои нави кампартофт роҳандозӣ шуда истодаанд. Масалан, дар самти энергетика  беҳтар намудани ҳолати табиӣ ва сатҳи зиндагии мардум бо истифода аз коллекторҳои гармӣ, неруи офтобӣ ва шамол ба коҳиш додани таъсири манфии тағйирёбии иқлим ва мутобиқшавӣ ба он мусоидат мекунад. Айни ҳол аз тарафи Бонки ҷаҳонӣ барои татбиқи лоиҳаи экологии идоракунии устувори заминҳо ва беҳсозии сатҳи зиндагии мардуми деҳот маблағҳои иловагӣ дар ҳаҷми 2,83 миллион доллари ИМА ҷудо гардид, ки бештар ба омӯзондани деҳқонон бо таҷрибаи устувори идоракунии замин ва истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ, дар ин замина коҳиш додани хавфи таъсири тағйирёбии иқлим равона шудааст.
Таҳияи барномаҳои мушаххас дар самти нақлиёт ҷиҳати дуруст ба роҳ мондани истифодаи сӯзишворӣ ва газ барои ҳаракати нақлиёт тариқи нақбҳои замонавӣ партофтҳои газҳои гулхонавиро камтар мегардонад. Ҳаракати нақлиёти роҳи оҳан тавассути неруи барқ ҳам дар шароити Тоҷикистон бисёр фоидаовар ва камхарҷ  мебошад ва истифодаи самаранокии роҳҳои автомобилиро беҳтар месозад.
Дар хусуси самарнок истифода бурдани захираҳои обӣ қайд кардан зарур аст, ки дарёҳои Тоҷикистон аз кӯҳсор сарчашма мегиранд ва дар фасли баҳору тобистон ҳангоми обхезӣ обовардҳо зиёд мегарданд. Чунин ҳолат боиси мушкилии  бо об таъмин кардани мардум гаштааст. Дар ҳоли мавҷудияти дарёҳои пуртуғён бунёд намудани обанборҳои хурду миёна ва селпартоҳо дар минтақаҳои ба шароити техникӣ мувофиқ ва бехатар имконияти хуби обтаъминкуниро фароҳам меоварад, пешгирии офатҳои табиии марбут ба об ва бехатарии мардумро таъмин менамояд, ки ин ҳам яке аз роҳҳои хуби мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим маҳсуб меёбад.
О. ГУЛБЕРДИЕВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 1.04.216    №: 63    Мутолиа карданд: 574

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед