logo

фарҳанг

АТЛАС ВА БОНУИ ТОҶИК

Ҳунарҳои   бадеии  мардумӣ   ҷузъи  ҷудонопазири  фарҳанги  миллӣ буда,  барои  ташаккули  минбаъдаи  ҳаёти  ҷомеа  бетаъсир   нестанд.  Намунаҳои  гуногуни  ҳунарҳои  бадеии мардумӣ   ба  монанди  бофандагию зардӯзӣ,  кашидадӯзӣ,  аҷубасозӣ  (бозичасозӣ),   кандакорию  гилкориро  ҳамарӯза  вомехӯрем,  ки зиннатбахши ҳаёти  фарҳангии мо мебошанд.
Бофандагӣ   яке  аз  касбҳои  суннатии  халқи  тоҷик  буда,   дар  шаҳру  навоҳии  тоҷикнишини  Осиёи  Марказӣ  аз  замонҳои  қадим  маъмул  мебошад.  Аз  ҷумла,  шаҳрҳои   Бухоро,   Самарқанд,  Хуҷанд,  Истаравшан,  Ҳисор  ва  ғайра  дар  гузашта  марказҳои  касби  бофандагӣ    ба  шумор  мерафтанд. Ҷараёни  кори  бофандагӣ  чунин  марҳилаҳо  дошт:  интихоби  ашёи  хом,  аз  ҳалоҷӣ  гузаронидани  пунба ё  пахта,  бо  саввачӯб  зада   маҳин  кардани  пахта,  бо  чарх  ресмон  бофтан, ранг  кардани  калоба,  дар  дӯкон  бастани  калобаҳо  ва   бофтани  матоъ. 
Ҳунармандон  аз  ресмон матоъҳои  гуногун  мебофтанд.  Ҳар  як  матоъ  бофтаҳои   амудиву   уфуқӣ  -  тору  пуд  дошт.  Тайёр  кардани  тору  пуд  аз  амалҳои  нахпечонӣ,  тортанӣ,  оҳардиҳӣ  ва  фарқкушоӣ  иборат  буд.  Торро  дар  дастгоҳ  ё  дӯкон  таранг  мебастанд  ва  пудҳоро  аз  байни  риштаҳо  бо як  тартиби  муайян  гузаронда,  устувор  мекарданд. Ҳангоми  бо тартиби гуногун бофтани тору  пуд матоъҳои ҳархела  тавассути  бофтан  бо риштаҳои рангҳояшон мухталиф  нақшҳои рах - рах, катак ва гулдору суратдор ба вуҷуд меомад. Ҳамин тариқ, матоъҳои алоча, адрас,  атлас,  чит,  суф,  карбос,  қаламӣ  ва  навъҳои  дигар истеҳсол  мешуданд.
Махсусан атласбофӣ  дар  Хуҷанд, Самарқанд, Конибодом, Андиҷон  ва  дигар  шаҳрҳои  Осиёи  Марказӣ  маъмул  буд.  Атласи  хушранг  ва  олисифатро хонатлас меномиданд, ки дар дастгоҳҳои махсус бофта мешуд. Нусхаҳои  анъанавии онро   «Шоҳсабз»,  «Барги  карам»  ва  атласи  сиёҳ  меномиданд. Атласи  абрешимиро барои  либосҳои  занона  ва  нимабрешимиашро  барои  абраю  кӯрпаю  кӯрпача  ва  ғайра  истифода  мебурданд.
Раванди  коркарди  абрешим  аз    се  марҳилаи  асосӣ   иборат  буд:  тайёр  кардани  калоба  ё  ресмон,  бофтан  ва  ороиши  матоъ.  Рангубор  намудани  калоба ду  зинаро дар  бар  мегирифт:  ишқоркунӣ  ва  кабудгарӣ. Атласбофӣ   таърихи тӯлонӣ  дорад.  Ба рушду  пешрафти  абрешимбофӣ дар Хуҷанди  бостонӣ  Шоҳроҳи  Абрешим  мусоидат намудааст.  Тоҷирон аз  Чин ба  шаҳрҳои  Осиёи Миёна  абрешим оварда мефурӯхтанд. Дар навбати  худ  косибону ҳунармандони   суғдӣ  ба  Чин рафта, нозукиҳои абрешимбофиро  аз  устоҳои чинӣ  меомӯхтанд.  Дар  садаҳои  4 -  5  соҳаи  кирмакпарварӣ  ва  абрешимбофӣ дар  байни  суғдиёну бохтариён тараққӣ кард. Ниёгони  тоҷикон дар асрҳои баъдӣ дар истеҳсоли абрешим ва матоъҳои абрешимӣ,  ки  ба  атласи  ҳозира монандӣ доштанд,  шуҳрат  пайдо  карданд.
Месазад, ки ин ҳунари воқеан миллиро дар саросари Тоҷикистони азиз тавсеа бахшем.  Дар Наврӯз рӯшантар аз ҳама фаслҳои дигар эҳсос мешавад, ки атлас барои духтари тоҷик ва духтари тоҷик барои атлас офарида шудаанд. Ин ҳақиқати бебаҳс аст.
 Сарвиноз ШОДМОНОВА, «Ҷумҳурият»
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 8.04.2016    №: 68    Мутолиа карданд: 615

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон

Масъалаи татбиқи ҳамгироии сиёсати давлатии ҷавонон баррасӣ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед