logo

фарҳанг

АТЛАС ВА БОНУИ ТОҶИК

Ҳунарҳои   бадеии  мардумӣ   ҷузъи  ҷудонопазири  фарҳанги  миллӣ буда,  барои  ташаккули  минбаъдаи  ҳаёти  ҷомеа  бетаъсир   нестанд.  Намунаҳои  гуногуни  ҳунарҳои  бадеии мардумӣ   ба  монанди  бофандагию зардӯзӣ,  кашидадӯзӣ,  аҷубасозӣ  (бозичасозӣ),   кандакорию  гилкориро  ҳамарӯза  вомехӯрем,  ки зиннатбахши ҳаёти  фарҳангии мо мебошанд.
Бофандагӣ   яке  аз  касбҳои  суннатии  халқи  тоҷик  буда,   дар  шаҳру  навоҳии  тоҷикнишини  Осиёи  Марказӣ  аз  замонҳои  қадим  маъмул  мебошад.  Аз  ҷумла,  шаҳрҳои   Бухоро,   Самарқанд,  Хуҷанд,  Истаравшан,  Ҳисор  ва  ғайра  дар  гузашта  марказҳои  касби  бофандагӣ    ба  шумор  мерафтанд. Ҷараёни  кори  бофандагӣ  чунин  марҳилаҳо  дошт:  интихоби  ашёи  хом,  аз  ҳалоҷӣ  гузаронидани  пунба ё  пахта,  бо  саввачӯб  зада   маҳин  кардани  пахта,  бо  чарх  ресмон  бофтан, ранг  кардани  калоба,  дар  дӯкон  бастани  калобаҳо  ва   бофтани  матоъ. 
Ҳунармандон  аз  ресмон матоъҳои  гуногун  мебофтанд.  Ҳар  як  матоъ  бофтаҳои   амудиву   уфуқӣ  -  тору  пуд  дошт.  Тайёр  кардани  тору  пуд  аз  амалҳои  нахпечонӣ,  тортанӣ,  оҳардиҳӣ  ва  фарқкушоӣ  иборат  буд.  Торро  дар  дастгоҳ  ё  дӯкон  таранг  мебастанд  ва  пудҳоро  аз  байни  риштаҳо  бо як  тартиби  муайян  гузаронда,  устувор  мекарданд. Ҳангоми  бо тартиби гуногун бофтани тору  пуд матоъҳои ҳархела  тавассути  бофтан  бо риштаҳои рангҳояшон мухталиф  нақшҳои рах - рах, катак ва гулдору суратдор ба вуҷуд меомад. Ҳамин тариқ, матоъҳои алоча, адрас,  атлас,  чит,  суф,  карбос,  қаламӣ  ва  навъҳои  дигар истеҳсол  мешуданд.
Махсусан атласбофӣ  дар  Хуҷанд, Самарқанд, Конибодом, Андиҷон  ва  дигар  шаҳрҳои  Осиёи  Марказӣ  маъмул  буд.  Атласи  хушранг  ва  олисифатро хонатлас меномиданд, ки дар дастгоҳҳои махсус бофта мешуд. Нусхаҳои  анъанавии онро   «Шоҳсабз»,  «Барги  карам»  ва  атласи  сиёҳ  меномиданд. Атласи  абрешимиро барои  либосҳои  занона  ва  нимабрешимиашро  барои  абраю  кӯрпаю  кӯрпача  ва  ғайра  истифода  мебурданд.
Раванди  коркарди  абрешим  аз    се  марҳилаи  асосӣ   иборат  буд:  тайёр  кардани  калоба  ё  ресмон,  бофтан  ва  ороиши  матоъ.  Рангубор  намудани  калоба ду  зинаро дар  бар  мегирифт:  ишқоркунӣ  ва  кабудгарӣ. Атласбофӣ   таърихи тӯлонӣ  дорад.  Ба рушду  пешрафти  абрешимбофӣ дар Хуҷанди  бостонӣ  Шоҳроҳи  Абрешим  мусоидат намудааст.  Тоҷирон аз  Чин ба  шаҳрҳои  Осиёи Миёна  абрешим оварда мефурӯхтанд. Дар навбати  худ  косибону ҳунармандони   суғдӣ  ба  Чин рафта, нозукиҳои абрешимбофиро  аз  устоҳои чинӣ  меомӯхтанд.  Дар  садаҳои  4 -  5  соҳаи  кирмакпарварӣ  ва  абрешимбофӣ дар  байни  суғдиёну бохтариён тараққӣ кард. Ниёгони  тоҷикон дар асрҳои баъдӣ дар истеҳсоли абрешим ва матоъҳои абрешимӣ,  ки  ба  атласи  ҳозира монандӣ доштанд,  шуҳрат  пайдо  карданд.
Месазад, ки ин ҳунари воқеан миллиро дар саросари Тоҷикистони азиз тавсеа бахшем.  Дар Наврӯз рӯшантар аз ҳама фаслҳои дигар эҳсос мешавад, ки атлас барои духтари тоҷик ва духтари тоҷик барои атлас офарида шудаанд. Ин ҳақиқати бебаҳс аст.
 Сарвиноз ШОДМОНОВА, «Ҷумҳурият»
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 8.04.2016    №: 68    Мутолиа карданд: 562

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед