logo

иқтисод

ЧӢ БОЯД КАРД, ТО САМТҲОИ СТРАТЕГИИ ИҚТИСОДӢ РУШД ЁБАНД?

Мақсади асосӣ дар соҳаи кишоварзӣ бештар истеҳсол ва таъмин намудани аҳолӣ бо маводи ғизоии ватанӣ ва кам кардани маҳсулоти озуқавории воридотӣ дар бозори миллӣ мебошад. Раванди хусусигардонӣ дар деҳот ва ислоҳот дар ин самт барои ташаккули муносибатҳои нави истеҳсолӣ ва иҷтимоӣ дар кишвар мусоидат намуданд. Хоҷагиҳои деҳқонӣ имрӯз ба субъекти асосии истеҳсолкунандаи маҳсулоти кишоварзӣ табдил ёфтаанд. Таҷрибаи байналмилалӣ ва кишвар  бартарияти хоҷагии деҳқониро ҳамчун шакли самараноки ташкили истеҳсолот дар сохтори  аграрӣ нишон дод.
Ҳалли муттасил ва оқилонаи масъалаҳои энергетикӣ, коммуникатсионӣ ва озуқаворӣ имкон медиҳад, ки соҳаҳои воқеии иқтисод, аз ҷумла саноати мамлакат сари вақт рушд намоянд, арзиши боркашониҳо поён равад ва бо ҷалби сармояи дохилию хориҷӣ иншооти нави истеҳсолӣ бунёд гарданд.
Сармоягузорони хориҷӣ ба иқтисодиёти Тоҷикистон бештар дар шакли мустақим бо роҳи таъсиси корхонаҳои муштарак сармоя мегузоранд. Саҳми корхонаҳои дорои сармояи мустақими хориҷӣ дар инкишофи иқтисодиёти ҷумҳурӣ, алалхусус дар ташкили ҷойҳои нави корӣ ва ғанӣ гардондани буҷети давлат назаррас аст.
Содироти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои аввали истиқлолият бештар ба давлатҳои аврупоӣ рост меомад. Аз соли 2007 самти содирот тағйир ёфта, имрӯз алюминий, меваҳои хушку тар ва пахта бештар ба Чин, Эрон ва Туркия содир мешаванд. Аз ин бармеояд, ки ҷуғрофияи содироти молии Тоҷикистон мунтазам тағйир ёфта, на танҳо ба давлатҳои Аврупо, балки ба мамлакатқои Осиё низ доман густурдааст. Ҳоло Швейтсария (26,8%), Туркия (25,8%), Қазоқистон (18,2%), Эрон (6,5%) ва Русия (5,6%) панҷгонаи аввали шарикони тиҷорати содиротии Тоҷикистонро ташкил медиҳанд. Содироти мол ба Чин, Афғонистон, Покистон ва кишварҳои дигари Шарқ тадриҷан меафзояд.
Дар воридоти маҳсулот ҳиссаи Федератсияи Русия (27,6%), Ҷумҳурии Мардумии Чин (16,8%), Қазоқистон (15,7%) назаррас буда, солҳои охир ҳиссаи Эрон ва Покистон низ меафзояд.
Омодасозии мутахассисони баландихтисос ва таҳкими неруи илмӣ-техникии мамлакат барои амалигардонии мақсадҳо муҳим аст. Тоҷикистон дорои захираҳои азими меҳнатӣ мебошад, ки имконоти иқтисодии мамлакатро дар соҳаҳои гуногун фароҳам оварда, самтҳои стратегии инкишофро ташаккул дода метавонанд. Ҷаҳонишавии иқтисодиёт ҳамчун инъикоскунандаи ягонагии мустақилияти давлатӣ ва вобастагии иқтисодӣ аз дигар кишварҳо ба равандҳои ҳамгироӣ асос меёбад. Ҳамгироии иқтисоди кишварҳо ба хоҷагии ҷаҳонӣ ҳам монанд ба тақсимоти меҳнат табиист. Аммо гузариш ба иқтисоди глобалӣ, табдилёбии иқтисоди кишвар ба як қисми иқтисоди ягонаи ҷаҳонӣ ногузир бузургманишии давлатҳои ҷудогонаро тавлид менамояд, ки он ба манфиати геосиёсӣ ва иқтидори иқтисодии онҳо алоқаманд мебошад. Ҷаҳонишавӣ бо зарурати ҳамкории равандҳои истеҳсолӣ ва махсусгардонии истеҳсолии кишварҳо ба миён омадааст, ки ҳамгироии мукаммалро ба низоми ягонаи иқтисодӣ дар назар дорад. Ҳамгироӣ ва махсусгардонӣ бо кам кардани хароҷоти истеҳсолӣ ва қонеъ намудани талабот ба шароити маҳдуд будани захираҳои табиӣ низ алоқаманд мебошанд.
Раванди ҳамгироӣ ба низоми ягонаи иқтисодӣ ва ҷаҳонишавии робитаҳои хоҷагии ҷаҳонӣ дар худ хатари табдилёбии гурӯҳҳои муайяни кишварҳоро ба макони иловагии ашёи хом барои кишварҳои мутараққӣ эҷод мекунад. Бинобар ин, дар қатори дигар кишварҳои аз нигоҳи иқтисодӣ дар марҳилаи гузариш қарордошта, амнияти иқтисодӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон низ яке аз масъалаҳои муҳиму воқеӣ қарор мегирад.
Ваҳдати эҷоднамудаи тоҷикон имрӯз барои мардумони кишварҳои ҷаҳон дастурамал, сармашқест, ки барои ҳалли низоъҳои дохилию берунӣ мавриди омӯзиш ва истифода қарор гирифтааст. Идеяҳои эҷоднамудаи миллат бештар хусусиятҳои инсондӯстию байналмилалӣ дошта, олимону муҳаққиқон ва арбобони сиёсию давлатиро водор месозанд, ки дар атрофи масъалаҳои бузурги глобалӣ таваққуф намоянд. Ҳамзамон, эҳёи саҳифаҳои аз ёд рафтаи таърихи тоҷикон, оштии миллӣ - сулҳофарӣ, бунёдкорӣ, роҳкушоӣ ва аз вартаи буҳрони иқтисодӣ баровардани Тоҷикистон аз зумраи масъалаҳое мебошанд, ки дар ба ҳам омадани миллат ва мардуми минтақаҳои Тоҷикистон нақши калидӣ доранд. Дар баробари ин, тоҷикон бояд дар бахши рушди иқтисод аз фарҳанги бузурги аҷдодии худ ва технологияҳои навтарини ҷаҳонӣ кор гиранд, ба ҷаҳониён собит созанд, ки миллати пешрафтаи ҷаҳонанд.
Мувофиқи нишондоди коршиносон, аксари хавфу хатар ва таҳдидҳои асри XXI ба мушкилоти об вобаста мебошанд. Дар баробари ин, масъалаи тағйирёбии иқлим, об шудани пиряхҳо ва дар ин радиф ҳимояи амнияти энергетикӣ ба миён  омадаанд,  ки метавонанд ба рушду нумуи Тоҷикистони азизи мо низ таъсири  гуногун дошта бошанд.
Барои татбиқи ғояҳои  миллию  умумибашарӣ ва пайдо кардани мавқеи устувор дар иқтисоди глобалӣ дар баробари дорои тафаккури созанда,  ифтихори миллӣ, соҳибдавлатӣ ва донишу технологияи мукаммали иқтисодӣ будан зарур аст, ки барои рушду пешравии иқтисодиёт ва ба кишвари мутараққии саноатӣ табдил додани Тоҷикистон пайваста талош варзем.

Асомуддин АЗИЗОВ,
Наҷибулло МАҲМУДОВ,
устодони Донишгоҳи давлатии Данғара


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.04.2016    №: 71    Мутолиа карданд: 522

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед