logo

ҳуқуқ

ТАКМИЛИ КОНСТИТУТСИЯ - КАФОЛАТИ РУШДИ МИНБАЪДА

Ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон нишони он аст, ки кишвари мо дар роҳи рушди фарогир қарор дошта, сохторҳои давлатӣ низ пайваста такмил меёбанд.
Дар робита ба мавзӯи мавриди назар мехостем андешаҳои хешро аз пешниҳод оид ба хориҷ намудани калимаи «Сарқонун», ки ҳамчун шарҳи вожаи «Конститутсия» дар қавсайн омадааст, оғоз намоем. Маълум аст, ки пайдоиши истилоҳи «Конститутсия» таърихи тӯлонӣ дошта, барои тамоми мардуми дунё фаҳмо мебошад. Вожаи «Сарқонун» ба истилоҳи Конститутсия пурра ҳаммаъно шуда наметавонад. Аз ин рӯ, дар бисёр давлатҳо «Конститутсия»-ро тарҷума намекунанд ва онро дар шакли асл истифода мебаранд.
Дар банди дуюми Конститутсия ворид гардидани ҷумлаи «шакли идораи Ҷумҳурии Тоҷикистон президентӣ мебошад», воқеият аст. Дар Конститутсияи мо ин нукта ифода нагардидааст, ҳол он ки аз рӯзи қабули он дар мамлакати мо тарзи идоракунии давлат бо ҳамин роҳ амал мекард ва таъкиди он ба воситаи Конститутсия қобили қабул аст. Ҳамагон огоҳӣ доранд, ки шакли давлатдорӣ дар мамолики гуногуни олам бо шаклҳои президентӣ, парламентӣ ва ё омехта роҳандозӣ мешавад ва дар қонуни асосии кишварҳо ин масъала ба тарзи возеҳу равшан нишон дода шудааст.
Бо назардошти рушди забони давлатӣ, ба инобат гирифтани қоидаҳои нави имлои забони тоҷикӣ, ки бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз 4 апрели соли 2011, таҳти №459 тасдиқ шудааст, зарурат пеш омадааст, ки дар матни Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ибораву калимаҳо мукаммал гардонда шаванд. Зеро баъд аз тасдиқи Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ дар матни Конститутсия ба калима ва ибораҳое вохӯрдан мумкин аст, ки ба меъёрҳои забони адабӣ ҷавобгӯ нестанд. Аз ҳамин нуқтаи назар, дар қисми чоруми моддаи ҳафтум пешниҳод шудааст, ки калимаҳои «марзию маъмурӣ» ба калимаҳои «марзию ҳудудӣ» иваз карда шаванд. Маънии вожаи «ҳудудӣ» хеле васеъ аст. Вай ҳамон маъниро дарбар мегирад, ки ба мавқеи дахлдошта мансуб аст. Яъне ҳудудҳои хушкӣ, обӣ ва ҳавоӣ.
Ба моддаи ҳаштум қисми шашум пешниҳод шудааст, ки «дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти ҳизбҳои сиёсии дигар давлатҳо, таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллӣ ва динидошта, инчунин маблағгузории ҳизбҳои сиёсӣ аз ҷониби давлатҳо ва созмонҳои хориҷӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ манъ аст».
Таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллидошта метавонанд дар мамлакат низоъҳои миллиро ба вуҷуд биёранд. Яъне, қавму миллатҳое, ки дар ҳудуди як давлат зиндагӣ мекунанд, дар доираи фаъолияти ҳизби худ манфиатҳои миллиашонро аз манфиатҳои миллатҳои дигар ва давлат боло гузошта, танҳо барои он мубориза мебаранд, ки бузургӣ ва ҳуқуқҳои миллии худро дифоъ намоянд. Чунин муносибат метавонад дар кишвар нооромӣ ба вуҷуд орад.
Дар мавриди таъсиси ҳизбҳои хусусияти динидошта бояд гуфт, ки дин, хоса дини мубини Ислом ба ягон ҳизбу ҳаракат ниёз надорад. Ин маънӣ дар китоби муқаддаси «Қуръон» хеле равшан ифода гардидааст.  «Аз онон, ки дини худро пароканда сохтанд; ҳар гурӯҳ ба он чи назди ӯст, хурсанд аст!»(сураи Рум, ояти 32). Яъне, дини мубини Ислом ваҳдатро асоси таълимоти хеш медонад ва ба гурӯҳҳо тақсим шудани пайравонашро намепазирад.
Дин метавонад дар тарбияи инсон барои ҷомеа ва давлат хизмати арзанда намояд, аммо касе ҳуқуқ надорад, ки онро ба хотири манфиатҳои шахсӣ ё гурӯҳӣ истифода барад. Маълум аст, ки мақсади таъсиси ҳизб ба даст овардани ҳокимият мебошад ва ба касе ҳуқуқ дода намешавад, ки сарвати умумимиллиро барои ҳадафҳои ғаразноки худ истифода барад.
Таҷрибаи талх дар кишвари мо нишон дод, ки ҳизбҳои характери динидошта наметавонанд бо роҳи осоишта барои ба даст овардани қудрат мубориза баранд ва ё дар бунёди давлату таъмини зиндагии шоистаи шаҳрвандон саҳм гузоранд. Инро метавон дар мисоли фаъолияти ҳизби мамнӯъгардидаи наҳзати исломии Тоҷикистон мушоҳида кард. Давлат барои ин ҳизб дар қатори дигар ҳизбҳое, ки дар мамлакатамон фаъолият доштанд, шароит фароҳам овард, аммо сарварони ҳизб онро нодида гирифта, ба пайроҳаи гумроҳӣ қадам гузоштанд. Ҳамин таҷриба кифоя аст, ки мо аз таъсиси ҳар гуна ҳизбҳои характери динидошта пешгирӣ намоем.
Дар маҷмӯъ, ин ва дигар тағйиру иловаҳои ба Конститутсия воридшаванда барои рушди бемайлони соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа, таҳкими минбаъдаи равандҳои демократикунонӣ, ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд мусоидат менамоянд.

Аброр СИДДИҚОВ,
прокурори шуъбаи таъминоти ҳуқуқӣ,
мониторинги қонунгузорӣ ва маркази матбуоти
Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон,
мушовири адлияи дараҷаи 1


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.04.2016    №: 74    Мутолиа карданд: 441

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед