logo

ҳуқуқ

ТАКМИЛИ КОНСТИТУТСИЯ - КАФОЛАТИ РУШДИ МИНБАЪДА

Ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон нишони он аст, ки кишвари мо дар роҳи рушди фарогир қарор дошта, сохторҳои давлатӣ низ пайваста такмил меёбанд.
Дар робита ба мавзӯи мавриди назар мехостем андешаҳои хешро аз пешниҳод оид ба хориҷ намудани калимаи «Сарқонун», ки ҳамчун шарҳи вожаи «Конститутсия» дар қавсайн омадааст, оғоз намоем. Маълум аст, ки пайдоиши истилоҳи «Конститутсия» таърихи тӯлонӣ дошта, барои тамоми мардуми дунё фаҳмо мебошад. Вожаи «Сарқонун» ба истилоҳи Конститутсия пурра ҳаммаъно шуда наметавонад. Аз ин рӯ, дар бисёр давлатҳо «Конститутсия»-ро тарҷума намекунанд ва онро дар шакли асл истифода мебаранд.
Дар банди дуюми Конститутсия ворид гардидани ҷумлаи «шакли идораи Ҷумҳурии Тоҷикистон президентӣ мебошад», воқеият аст. Дар Конститутсияи мо ин нукта ифода нагардидааст, ҳол он ки аз рӯзи қабули он дар мамлакати мо тарзи идоракунии давлат бо ҳамин роҳ амал мекард ва таъкиди он ба воситаи Конститутсия қобили қабул аст. Ҳамагон огоҳӣ доранд, ки шакли давлатдорӣ дар мамолики гуногуни олам бо шаклҳои президентӣ, парламентӣ ва ё омехта роҳандозӣ мешавад ва дар қонуни асосии кишварҳо ин масъала ба тарзи возеҳу равшан нишон дода шудааст.
Бо назардошти рушди забони давлатӣ, ба инобат гирифтани қоидаҳои нави имлои забони тоҷикӣ, ки бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз 4 апрели соли 2011, таҳти №459 тасдиқ шудааст, зарурат пеш омадааст, ки дар матни Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ибораву калимаҳо мукаммал гардонда шаванд. Зеро баъд аз тасдиқи Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ дар матни Конститутсия ба калима ва ибораҳое вохӯрдан мумкин аст, ки ба меъёрҳои забони адабӣ ҷавобгӯ нестанд. Аз ҳамин нуқтаи назар, дар қисми чоруми моддаи ҳафтум пешниҳод шудааст, ки калимаҳои «марзию маъмурӣ» ба калимаҳои «марзию ҳудудӣ» иваз карда шаванд. Маънии вожаи «ҳудудӣ» хеле васеъ аст. Вай ҳамон маъниро дарбар мегирад, ки ба мавқеи дахлдошта мансуб аст. Яъне ҳудудҳои хушкӣ, обӣ ва ҳавоӣ.
Ба моддаи ҳаштум қисми шашум пешниҳод шудааст, ки «дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти ҳизбҳои сиёсии дигар давлатҳо, таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллӣ ва динидошта, инчунин маблағгузории ҳизбҳои сиёсӣ аз ҷониби давлатҳо ва созмонҳои хориҷӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ манъ аст».
Таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллидошта метавонанд дар мамлакат низоъҳои миллиро ба вуҷуд биёранд. Яъне, қавму миллатҳое, ки дар ҳудуди як давлат зиндагӣ мекунанд, дар доираи фаъолияти ҳизби худ манфиатҳои миллиашонро аз манфиатҳои миллатҳои дигар ва давлат боло гузошта, танҳо барои он мубориза мебаранд, ки бузургӣ ва ҳуқуқҳои миллии худро дифоъ намоянд. Чунин муносибат метавонад дар кишвар нооромӣ ба вуҷуд орад.
Дар мавриди таъсиси ҳизбҳои хусусияти динидошта бояд гуфт, ки дин, хоса дини мубини Ислом ба ягон ҳизбу ҳаракат ниёз надорад. Ин маънӣ дар китоби муқаддаси «Қуръон» хеле равшан ифода гардидааст.  «Аз онон, ки дини худро пароканда сохтанд; ҳар гурӯҳ ба он чи назди ӯст, хурсанд аст!»(сураи Рум, ояти 32). Яъне, дини мубини Ислом ваҳдатро асоси таълимоти хеш медонад ва ба гурӯҳҳо тақсим шудани пайравонашро намепазирад.
Дин метавонад дар тарбияи инсон барои ҷомеа ва давлат хизмати арзанда намояд, аммо касе ҳуқуқ надорад, ки онро ба хотири манфиатҳои шахсӣ ё гурӯҳӣ истифода барад. Маълум аст, ки мақсади таъсиси ҳизб ба даст овардани ҳокимият мебошад ва ба касе ҳуқуқ дода намешавад, ки сарвати умумимиллиро барои ҳадафҳои ғаразноки худ истифода барад.
Таҷрибаи талх дар кишвари мо нишон дод, ки ҳизбҳои характери динидошта наметавонанд бо роҳи осоишта барои ба даст овардани қудрат мубориза баранд ва ё дар бунёди давлату таъмини зиндагии шоистаи шаҳрвандон саҳм гузоранд. Инро метавон дар мисоли фаъолияти ҳизби мамнӯъгардидаи наҳзати исломии Тоҷикистон мушоҳида кард. Давлат барои ин ҳизб дар қатори дигар ҳизбҳое, ки дар мамлакатамон фаъолият доштанд, шароит фароҳам овард, аммо сарварони ҳизб онро нодида гирифта, ба пайроҳаи гумроҳӣ қадам гузоштанд. Ҳамин таҷриба кифоя аст, ки мо аз таъсиси ҳар гуна ҳизбҳои характери динидошта пешгирӣ намоем.
Дар маҷмӯъ, ин ва дигар тағйиру иловаҳои ба Конститутсия воридшаванда барои рушди бемайлони соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа, таҳкими минбаъдаи равандҳои демократикунонӣ, ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд мусоидат менамоянд.

Аброр СИДДИҚОВ,
прокурори шуъбаи таъминоти ҳуқуқӣ,
мониторинги қонунгузорӣ ва маркази матбуоти
Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон,
мушовири адлияи дараҷаи 1


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.04.2016    №: 74    Мутолиа карданд: 468

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед