logo

ҳуқуқ

ТАКМИЛИ КОНСТИТУТСИЯ - КАФОЛАТИ РУШДИ МИНБАЪДА

Ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон нишони он аст, ки кишвари мо дар роҳи рушди фарогир қарор дошта, сохторҳои давлатӣ низ пайваста такмил меёбанд.
Дар робита ба мавзӯи мавриди назар мехостем андешаҳои хешро аз пешниҳод оид ба хориҷ намудани калимаи «Сарқонун», ки ҳамчун шарҳи вожаи «Конститутсия» дар қавсайн омадааст, оғоз намоем. Маълум аст, ки пайдоиши истилоҳи «Конститутсия» таърихи тӯлонӣ дошта, барои тамоми мардуми дунё фаҳмо мебошад. Вожаи «Сарқонун» ба истилоҳи Конститутсия пурра ҳаммаъно шуда наметавонад. Аз ин рӯ, дар бисёр давлатҳо «Конститутсия»-ро тарҷума намекунанд ва онро дар шакли асл истифода мебаранд.
Дар банди дуюми Конститутсия ворид гардидани ҷумлаи «шакли идораи Ҷумҳурии Тоҷикистон президентӣ мебошад», воқеият аст. Дар Конститутсияи мо ин нукта ифода нагардидааст, ҳол он ки аз рӯзи қабули он дар мамлакати мо тарзи идоракунии давлат бо ҳамин роҳ амал мекард ва таъкиди он ба воситаи Конститутсия қобили қабул аст. Ҳамагон огоҳӣ доранд, ки шакли давлатдорӣ дар мамолики гуногуни олам бо шаклҳои президентӣ, парламентӣ ва ё омехта роҳандозӣ мешавад ва дар қонуни асосии кишварҳо ин масъала ба тарзи возеҳу равшан нишон дода шудааст.
Бо назардошти рушди забони давлатӣ, ба инобат гирифтани қоидаҳои нави имлои забони тоҷикӣ, ки бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз 4 апрели соли 2011, таҳти №459 тасдиқ шудааст, зарурат пеш омадааст, ки дар матни Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ибораву калимаҳо мукаммал гардонда шаванд. Зеро баъд аз тасдиқи Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ дар матни Конститутсия ба калима ва ибораҳое вохӯрдан мумкин аст, ки ба меъёрҳои забони адабӣ ҷавобгӯ нестанд. Аз ҳамин нуқтаи назар, дар қисми чоруми моддаи ҳафтум пешниҳод шудааст, ки калимаҳои «марзию маъмурӣ» ба калимаҳои «марзию ҳудудӣ» иваз карда шаванд. Маънии вожаи «ҳудудӣ» хеле васеъ аст. Вай ҳамон маъниро дарбар мегирад, ки ба мавқеи дахлдошта мансуб аст. Яъне ҳудудҳои хушкӣ, обӣ ва ҳавоӣ.
Ба моддаи ҳаштум қисми шашум пешниҳод шудааст, ки «дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти ҳизбҳои сиёсии дигар давлатҳо, таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллӣ ва динидошта, инчунин маблағгузории ҳизбҳои сиёсӣ аз ҷониби давлатҳо ва созмонҳои хориҷӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ манъ аст».
Таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллидошта метавонанд дар мамлакат низоъҳои миллиро ба вуҷуд биёранд. Яъне, қавму миллатҳое, ки дар ҳудуди як давлат зиндагӣ мекунанд, дар доираи фаъолияти ҳизби худ манфиатҳои миллиашонро аз манфиатҳои миллатҳои дигар ва давлат боло гузошта, танҳо барои он мубориза мебаранд, ки бузургӣ ва ҳуқуқҳои миллии худро дифоъ намоянд. Чунин муносибат метавонад дар кишвар нооромӣ ба вуҷуд орад.
Дар мавриди таъсиси ҳизбҳои хусусияти динидошта бояд гуфт, ки дин, хоса дини мубини Ислом ба ягон ҳизбу ҳаракат ниёз надорад. Ин маънӣ дар китоби муқаддаси «Қуръон» хеле равшан ифода гардидааст.  «Аз онон, ки дини худро пароканда сохтанд; ҳар гурӯҳ ба он чи назди ӯст, хурсанд аст!»(сураи Рум, ояти 32). Яъне, дини мубини Ислом ваҳдатро асоси таълимоти хеш медонад ва ба гурӯҳҳо тақсим шудани пайравонашро намепазирад.
Дин метавонад дар тарбияи инсон барои ҷомеа ва давлат хизмати арзанда намояд, аммо касе ҳуқуқ надорад, ки онро ба хотири манфиатҳои шахсӣ ё гурӯҳӣ истифода барад. Маълум аст, ки мақсади таъсиси ҳизб ба даст овардани ҳокимият мебошад ва ба касе ҳуқуқ дода намешавад, ки сарвати умумимиллиро барои ҳадафҳои ғаразноки худ истифода барад.
Таҷрибаи талх дар кишвари мо нишон дод, ки ҳизбҳои характери динидошта наметавонанд бо роҳи осоишта барои ба даст овардани қудрат мубориза баранд ва ё дар бунёди давлату таъмини зиндагии шоистаи шаҳрвандон саҳм гузоранд. Инро метавон дар мисоли фаъолияти ҳизби мамнӯъгардидаи наҳзати исломии Тоҷикистон мушоҳида кард. Давлат барои ин ҳизб дар қатори дигар ҳизбҳое, ки дар мамлакатамон фаъолият доштанд, шароит фароҳам овард, аммо сарварони ҳизб онро нодида гирифта, ба пайроҳаи гумроҳӣ қадам гузоштанд. Ҳамин таҷриба кифоя аст, ки мо аз таъсиси ҳар гуна ҳизбҳои характери динидошта пешгирӣ намоем.
Дар маҷмӯъ, ин ва дигар тағйиру иловаҳои ба Конститутсия воридшаванда барои рушди бемайлони соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа, таҳкими минбаъдаи равандҳои демократикунонӣ, ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд мусоидат менамоянд.

Аброр СИДДИҚОВ,
прокурори шуъбаи таъминоти ҳуқуқӣ,
мониторинги қонунгузорӣ ва маркази матбуоти
Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон,
мушовири адлияи дараҷаи 1


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.04.2016    №: 74    Мутолиа карданд: 562

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед