logo

сиёсат

ТАҒЙИРУ ИЛОВАҲО. ҲАДАФҲОИ БУНЁДИИ ДАВЛАТУ МИЛЛАТРО ПАЙГИРӢ ДОРАНД

22 майи соли ҷорӣ дар кишвар маъракаи муҳими сиёсӣ, яъне раъйпурсии умумихалқӣ оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор мегардад ва имрӯзҳо дар саросари мамлакат чорабиниҳои таблиғотию ташвиқотӣ  идома доранд. 

Тибқи қонунҳои конститутсионӣ «Дар бораи Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва «Дар бораи раъйпурсии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ба салоҳияти Суди конститутсионӣ масъалаи муайян намудани мувофиқати лоиҳаи тағйиру иловаҳои ба Конститутсияи (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон воридшаванда мансуб мебошад. Бо назардошти ин салоҳият то эълон гардидани раъйпурсии умумихалқӣ аз ҷониби Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон лоиҳаи тағйиру иловаҳо мавриди баррасӣ қарор гирифтанд ва бо қарори Суди конститутсионӣ, аз 4 феврали соли ҷорӣ, лоиҳаи тағйиру иловаҳо ба Конститутсия   мутобиқ дониста шуданд. 
Зарурати тағйиру иловаҳо ба Конститутсия аз омилҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ, инкишофи давлату ҷомеа, пешрафти муносибатҳои ҷамъиятӣ, рушди соҳаҳои муҳими ҳаёти ҷомеа, ташаккули низоми ҳуқуқӣ ва дигар омилҳои муҳим вобаста мебошанд, ки онҳо мутобиқ гардондани меъёрҳои Қонуни асосиро ба шароити тағйирёбанда, хусусан рушдёбандаи ҷомеа асоснок мекунанд. Ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Конститут¬сия падидаи нави ҳуқуқӣ нест, балки ҷузъи ҷудонашавандаи амалия ва таҷрибаи конститутсионии ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошад. Чунин амал дар ҳамаи  кишварҳо анҷом дода мешавад ва қонунҳои асосии давлатҳо бо мурури замон ва талаботи ҷомеа такмил меёбанд. Бинобар ин, вобаста ба зарурати таърихӣ, пешрафти ҳаёти инсонӣ, дарку эҳсоси набзи зиндагӣ дар ҷомеа, дар радифи идомаи ислоҳоти ҳуқуқӣ дар кишвар, ду маротиба, яъне солҳои 1999 ва 2003 ба Конститутсия тағйиру иловаҳо ворид  шуда буданд. Онҳо барои ба талаботи замон мутобиқ гардондани меъёрҳои Конститутся, такмили он ва ба вуҷуд омадани падидаҳои нави демократӣ  мусоидат карданд.
Тағйиру иловаҳои нави ба Конститутсия пешниҳодшуда низ ҳамчун идомаи мантиқии ислоҳоти ҳуқуқӣ, сиёсию иҷтимоӣ дар кишвар, ба марҳалаи муосири рушд ворид шудани давлат ва ҷомеа вобаста буда, бо тақозои замон ва талаботи ҷомеа ба мустаҳкам намудани асосҳои сохтори конститутсионӣ, таҳкими мақоми конститутсионии шаҳрвандӣ, ҳокимияти қонунгузор, иҷроия судӣ ва ташаккули мақомоти худидоракунии маҳаллӣ  равона гардидаанд. Ҳамзамон, тағйиру иловаҳо арзишҳои волои Конститутсияро таҳким бахшида, барои такмили низоми сиёсӣ заминаи мусоиди ҳуқуқӣ фароҳам меоранд ва идомаи мантиқии меъёрҳои амалкунандаи ин санади олии ҳуқуқӣ ба шумор рафта, тибқи онҳо истилоҳ ва ибораву калимаҳо мукаммал гардида, вожаҳои меъёрҳои он бо назардошти имлои забони давлатӣ дақиқ навишта мешаванд.
Тибқи тағйиру иловаҳо, аз ҷумла ба моддаи 8  пешбинӣ шудааст, ки дар Тоҷикистон фаъолияти ҳизбҳои сиёсии дигар давлатҳо, таъсиси ҳизбҳои хусусияти миллӣ ва динидошта, инчунин маблағгузории ҳизбҳои сиёсӣ аз ҷониби давлатҳо ва созмонҳои хориҷӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ манъ аст.  Имрӯз таҷрибаи вазъи мураккаби бархе аз давлатҳои ҷаҳон нишон медиҳад, ки бинобар бе назорат мондани фаъолияти ҳизбҳои сиёсӣ, ки манбаи маблағгузории онҳо аз давлатҳою созмонҳои хориҷӣ ё худ аз ҷониби шахсони ҳуқуқию шаҳрван¬дони хориҷӣ сарчашма мегирад, боиси ноором гардидани суботи давлату ҷомеа гардида, сабаби сар задани муноқишаҳои дохилӣ ва ба миён омадани вазъи мураккаби сиёсӣ гардидааст.
Фаъолияти ҳизби сиёсӣ ҳамчун ниҳоди ҷомаеи шаҳрвандӣ ба иштирок дар ҳаёти сиёсии давлату ҷомеа тавассути баамалбарории принсипи демократии гуногунандешии сиёсӣ равона гардидааст ва он набояд динро ба сиёсат омехта намояд, ба эътиқоди динии шахс дахолат кунад ё ҳамчун созмони динӣ фаъолияташро пеш барад. Вазифаи асосии ҳизби сиёсӣ иштирок дар ҳаёти сиёсии ҷомеа ба воситаи ташаккул додани иродаи сиёсии шаҳрвандон ва инчунин, ба амал баровардани ҳокимият ба воситаи намояндагони худ мебошад. Истифодаи дин чун воситаи расидан ба ҳадафҳои сиёсии худ  амали нодурст ва хато буда, ин амал ба принсип ва арзишҳои демократӣ мувофиқат намекунад. Конститутсия мушаххас дар моддаи 8 пешбинӣ намудааст, ки иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва ҳизбҳои сиёсӣ дар доираи Конститутсия ва қонунҳо таъсис меёбанд ва амал мекунанд.
Дар фазои ҳуқуқии кишвар имрӯз қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳизбҳои сиёсӣ», «Дар бораи иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ» ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ, ки ба танзими фаъолияти ниҳодҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ равона гардидаанд, амал мекунанд ва ин ниҳодҳо бояд танҳо дар доираи қонунгузории мавҷуда фаъолият карда, ба амалҳои ғайриоинномавии худ роҳ надиҳанд. Бинобар ин, тағйиру иловаҳо дар ин самт ба мақсади пойдории сулҳу субот, ваҳдати миллӣ, таъмини якпорчагӣ, амнияти давлат, ҳифзи арзишҳои истиқлол, бехатарии ҷомеа, таъмини волоияти қонуну тартиботи ҳуқуқӣ ва пешгирии тафриқаандозӣ миёни мардум равона гардидааст.
Ба ин маънӣ тағйиру иловаҳо дар маҷмӯъ ба мукаммал намудани меъёрҳои Қонуни асосӣ равона гардида, ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро тақвият мебахшанд ва ба таҳкими амнияти давлату миллат ва волоияти қонуну тартиботи ҳуқуқӣ мусоидат менамоянд.
Даврон ҲОШИМЗОДА,
судяи Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон,
номзади илмҳои ҳуқуқ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.04.2016    №: 81    Мутолиа карданд: 518

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед