logo

сиёсат

ВАҲДАТИ МИЛЛӢ- ҲАМ ПАДИДАИ СИЁСӢ ВА ҲАМ САБАҚИ ТАЪРИХӢ

Муҳаммад АБДУРАҲМОН,
доктори илмҳои сиёсатшиносӣ, профессор

Маълум аст, ки инсоният дар тӯли таърихи мавҷудияти хеш туфайли ақл вазъияту падидаҳоеро тарҳрезӣ кардаю рӯи кор овардааст, ки онҳоро метавон ҳамчун омилҳои таъсиррасон ба ҳаёти инсонӣ ва рушди ҷомеа муаррифӣ кард. Чун бо инкишоф ёфтани ҷомеаи инсонӣ фазои он пуртаззод гашт, наметавон ҳамаи ин омилҳоро инкишофдиҳанда ва созанда муаррифӣ кард. Бо мурури замон ин омилҳо характери этникию миллиро пайдо карда, тобиши созанда гирифтани онҳо бо рушди илму фарҳанг дар ҷомеаи мушаххас вобастагӣ пайдо кард. Яке аз падидаҳое, ки онро метавон ҳамчун арзиши умумиинсонӣ баҳо дод, ин ваҳдат аст.
Ваҳдат падидаи созандаест, ки маҳсули тафаккури инсонӣ ва ақлу хиради солим буда, инъикосгари пирӯзии рӯшноӣ бар зулмот, некӣ бар бадӣ ва мушахассан, пирӯзии ақл бар ҳиссиёт мебошад. Инро мо дар мисоли ваҳдати миллии тоҷикон дида метавонем, ки дар арсаи ҷаҳонӣ ҳамчун дастоварди нодир эътироф гардида, мавриди омӯзиш қарор дорад.
Дар маҷмӯъ, ваҳдат сармояи бузургест, ки бо сиёсат алоқамандии зич дорад. Маҳз ба воситаи ваҳдат дар амал татбиқ намудани манфиатҳои умумӣ таъмин карда мешавад. Гузашта аз ин, ваҳдат шакли махсуси муносибатҳои ҷамъиятӣ ба шумор рафта, тамоми марҳилаҳои рушди инсониятро дар бар мегирад. Мавҷудияти чунин навъи муносибат имкон медиҳад, ки дар миёни одамон фаъолиятҳои муташаккил ва идорашаванда ба вуҷуд оварда шаванд. Зеро, дар ҷомеа ҳама вақт манфиатҳои фардӣ ва гурӯҳие мавҷуданд, ки танзими онҳо ба хотири барҳам задании шиддати иҷтимоӣ лозиманд. Ваҳдату оромии ҷомеа механизмҳое мебошанд, ки ба воситаи онҳо ҳаёти ҷамъиятӣ танзим мегардад.
Воқеан ҳам, ваҳдат барои мардуми тоҷик асоси сиёсати имрӯза буда, яке аз воситаҳои дар амал татбиқ намудани сиёсати миллӣ ба шумор меравад.
Бояд қайд кард, ки ваҳдат падидаи иҷтимоию сиёсӣ буда, мавҷудияти он дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ ба назар мерасад. Махсусан, равандҳои сиёсии ҷомеа ва пайдоиши онҳо аз ваҳдату оромии ҷомеа вобаста мебошанд. Ваҳдату оромӣ ба тамоми шаклҳои фаъолияти инсонӣ таъсир расонида, дурнамои рушду нумӯи инсонро муайян менамоянд.
Умуман, мафҳуми «ваҳдат» фазои муайянеро фаро мегирад, ки метавонад маҳдуд ва ё васеъ бошад. Масалан, дар оила, раванди назорати инсон аз болои худ, дар коллективи меҳнатӣ, дар гурӯҳҳои хурди иҷтимоӣ ва монанди инҳо фазои маҳдудтарро ташкил медиҳанд. Аммо дар фазои сиёсӣ ваҳдати давлатӣ, ваҳдати динӣ, идеология, ташкилотҳои байналмилалӣ ва монанди инҳо фазои васетарро ташкил медиҳанд.
Аммо набояд фаромӯш кард, ки ваҳдат дар замони муосир низ хусусияти ҷамъиятии худро нигоҳ медорад. Зеро дар амал татбиқ гардидани он аз ҷониби сохторҳои махсуси давлатӣ бо истифода аз воситаҳои меъёрҳои ахлоқӣ, ҳуқуқӣ ва арзишҳои идеологӣ ба роҳ монда мешавад. Аммо, муайян намудани таносуби ваҳдати давлатӣ ва ҳокимияти сиёсӣ хеле муҳим аст. Ҳокимияти сиёсӣ мувофиқат ва мутобиқати қувваҳои иҷтимоӣ ва синфӣ мебошад. Зеро синфҳои ҷамъиятӣ ва гурӯҳҳои бузурги иҷтимоӣ дар ҷомеа таъсири амиқ доранд. Ваҳдати давлатӣ бошад, бевосита маҳсули ҳокимияти сиёсӣ мебошад ва он дорои хусусиятҳои сиёсӣ аст. Зеро давлат дар фаъолиятҳои ҳаррӯзаи худ ҳимояи манфиатҳои тамоми аҳолиро дар мадди аввал мегузорад. Баъзан ҳокимияти сиёсиро ҳокимияти давлатӣ гуфтан номумкин аст. Зеро дар баробари давлат, инчунин ҳизбҳои сиёсӣ, сарварони он, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва дигарон дар ҷомеа таъсири амиқ доранд. Ҳокимияти давлатӣ низ баъзан фаъолиятҳои ғайрисиёсӣ анҷом медиҳад, ки онҳо бо баъзе сабабҳо хусусияти сиёсӣ пайдо менамоянд.
Имрӯзҳо бисёр коршиносону таҳлилгарон ва муҳаққиқони илмҳои иҷтимоию сиёсӣ суоле пеш меоранд, ки ба даст овардани чунин як ваҳдати солим чӣ гуна ба тоҷикон муйяссар гардид?
Дар ин масъала метавон ду омилеро ёдрас намуд, ки барои ба даст овардани ваҳдати миллӣ мусоидат намуданд. Ба сифати омили якум вазъияти иҷтимоию сиёсии Тоҷикистони тозаистиқлол ва кулли давлатҳои собиқ шӯравиро метавон арзёбӣ кард. Он шабу рӯз миллати тоҷик масъалаи ҳаёту мамоти хешро ҳал мекард. Дар арсаи ҷаҳонӣ ҳам ҷараёнҳое пайдо шуданд, ки мавҷудияти миллати тоҷик ва дар ин замина вуҷуд доштани давлатеро бо номи «Тоҷикистон» инкор кардан мехостанд. Яъне хатари бо дахолати аҷнабиён ва душманони таърихии тоҷикон аз байн бурдани давлати миллӣ ва пароканда кардани миллати тоҷик вуҷуд дошд. Маҳз дарки ҳамин вазъият тарафҳои мухолифро сӯи мизи музокирот кашид, ки натиҷаи он ваҳдати миллӣ гардид.
Омили дигари ба ваҳдати миллӣ мусоидаткунанда мавҷудияти фарҳанги ғанию таҷрибаи таърихии давлатдории тоҷикон буд. Чун тарафҳои мухолиф хатари аз байн рафтани давлати миллии хешро дарк карданд, бешубҳа, метавон гуфт, ки бе давлати хеш мондани чунин як миллати қадимиро ор донистанд. Ин омиле буд, ки боиси бедор кардани худогоҳии миллӣ гардид.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 28.04.2016    №: 82    Мутолиа карданд: 592

23.04.2019


ДЗЮ – ДО. Медали нуқраи Темур Раҳимов аз Чемпионати Осиё

Тиб. Муваффақияти камназири ҷарроҳони рус

Пирӯзии Зеленский дар интихоботи Украина

Фоҷиа дар Шри-Ланка Теъдоди қурбониён ба 300 нафар расид

Лукашенко Россияро ҳомии истиқлолияти Беларус номид

Ёрии низомию техникии Қазоқистон ба Тоҷикистон

Ҷаҳон дар як сатр

22.04.2019


НИММАРАФОНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДУШАНБЕ. Фенти Тилахан дар мақоми аввал

Ваҳдат ҳусни тоза мегирад

ХОРУҒ. Бунёди бинои шабакаи ёрии таъҷилӣ

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед