logo

суханрониҳо

Суханронии Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар маросими расмии оғози татбиқи Лоиҳаи минтақавии интиқоли неруи барқи CASA - 1000, шаҳри Турсунзода, 12 майи соли 2016

Ҷанобони Олӣ
Муҳаммад Навоз Шариф,
Абдулло Абдулло!
Муҳтарам Сооронбой Шарипович Жээнбеков,
Меҳмонони воломақом, шарикони рушд,
Ҳозирони гиромӣ!
Бо арзи эҳтиром ва самимияти хос ҳамаи шуморо ба сарзамини Тоҷикистон хушомадед мегӯям.
Маросими имрӯзаи оғози татбиқи лоиҳаи бунёди хати интиқоли барқи CASA - 1000 барои ҳамаи мо ҳамчун рамзи шурӯи ҳамкориҳои воқеӣ байни кишварҳои минтақаи фарохи Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ лаҳзаи хотирмону дорои аҳамияти таърихӣ мебошад.
Мусаллам аст, ки кишварҳои мо бо назардошти имконот ва ба хотири таъмини рушди устувору некуаҳволии мардумони худ ба ҳамкории бештар васеъ дар ҷодаи энергетика ниёз доранд.
Тамоюли глобалии ташаккули “иқтисоди сабз” ва дар ин замина, рӯ овардан ба манбаъҳои барқароршаванда ва аз лиҳози экологӣ тозаи тавлиди неруи барқ яке аз хусусиятҳои даврони муосир мебошад.
Зимнан, манфиатдории кишварҳои мо дар истифодаи самараноки иқтидорҳои мавҷудаи гидроэнергетикӣ баробар бо талаботи рӯзафзуни бозори минтақавии энергетикӣ омили мусоидаткунанда барои омодасозии тарҳи CASA - 1000 гардид.
Лоиҳаи асосномаи техникиву иқтисодӣ ва мавриди татбиқ қарор гирифтани он судмандии дар ин самт ба роҳ мондани ҳамёрии минтақавиро бори дигар тасдиқ менамояд.
Ҳамоҳангиҳои зарурии муштарак аз рӯи лоиҳаи CASA - 1000 аз соли 2006 оғоз гардида, онро марҳала ба марҳала аз сатҳи назария то ба пояи тарҳи мукаммал ва барои ҳамаи тарафҳои иштироккунандаи он судманд расониданд. Тайи ин давра як қатор таҳқиқоти техникӣ, иқтисодӣ ва экологии ҷавобгӯй ба талаботи байналмилалӣ ба анҷом расиданд, ки онро ҳамчун лоиҳаи устувор ва дорои аҳамияти бузурги минтақавӣ муаррифӣ менамоянд.
Дар натиҷаи музокироти асосии байни кишварҳои мо то имрӯз як силсила санадҳои лоиҳавӣ имзо гардида, ба тасвиб расиданд. Созишномаи генералӣ миёни ширкатҳои миллии интиқолдиҳандаи неруи барқ, созишномаҳои молиявӣ ва хариди неруи барқ аз ҷумлаи онҳоянд. Ҳамзамон бо ин, сарчашмаҳои асосии маблағгузории лоиҳа низ муайян карда шуданд.
Дар робита ба ин, мо барои ҳамкориҳои самарабахш ва ёриву  дастгирӣ ба шарикони байналмилалии худ, аз ҷумла Бонки ҷаҳонӣ, Бонки исломии рушд, Бонки Аврупоии таҷдид ва рушд, Бонки аврупоии сармоягузорӣ, Вазорати рушди байналмилалии Британияи Кабир ва Ирландияи Шимолӣ, ҳамчунин Агентии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико оид ба рушди байналмилалӣ изҳори сипоси амиқ менамоем.
Бо ҳамин тартиб, лоиҳаи CASA - 1000 ба ҳайси нахустин тарҳи байниминтақавӣ аз нуқтаи назари ҳуқуқиву молиявӣ комил ва мутобиқ ба талаботи меъёрҳои байналмилалӣ мебошад. Бо дарназардошти ҷараёни омодасозии он ва мувофиқасозии санадҳои лоиҳавӣ, бо итминони комил метавон изҳор намуд, ки кишварҳои иштирокчӣ дар татбиқи тарҳи CASA - 1000 мавқеи устувор дошта, дар ҳамкорӣ бо шарикони рушдашон қодиранд тамоми мушкилоти вобаста ба раванди татбиқи онро ҳаллу фасл намоянд.
Қобили зикр аст, ки ин лоиҳа ҳам аз нигоҳи татбиқи меъёрҳои тиҷоратӣ ва ҳам аз лиҳози истифодаи воситаҳои технологӣ беҳамтост. Бунёди зиёда аз 1342 километр хатҳои интиқоли барқи баландшиддати ҷараёни доимӣ ва тағйирёбанда, зеристгоҳҳои табдили шиддат, истифодаи таҷҳизоти навтарини ҷараёни доимӣ дар назди энергетикҳову сохтмончиён вазифаҳои ҷиддӣ мегузорад.
Дар назар аст, ки тавассути CASA - 1000 солона то 5 миллиард киловатт - соат неруи барқи аз назари экологӣ тоза аз Тоҷикистон ва Қирғизистон ба Афғонистону Покистон таҳвил карда шавад. Ин иқдом имкон медиҳад, ки як силсила мушкилоти иҷтимоӣ ва иқтисодиву экологӣ дар ҳар чор кишвар ҳаллу фасл гарданд.
Таъсис додани ҷойҳои нави корӣ, паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагии мардум аз ҷумлаи онҳост. Зиёда аз ин, тарҳи CASA - 1000 аз лиҳози коҳиш додани таъсири манфии партовҳои истеҳсолӣ ба муҳит созгори ҳадафҳои Созишномаи Париж оид ба тағйирёбии иқлим дар мавриди дастрасӣ ба манбаъҳои алтернативии энергия мебошад.
Як нуктаи дигари муҳимро низ зикр бояд кард: татбиқи лоиҳаи мазкур ба рушди тиҷорату истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ такони тоза бахшида, амнияти энергетикиро дар минтақа таъмин хоҳад кард.
Дӯстони гиромиқадр!
Тавре ки маълум аст, энергетика зербинои асосии рушди устувори иқтисод ба шумор меравад.
Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги ҳанӯз истифоданашудаи гидроэнергетикӣ - манбаи барқароршавандаи тавлиди неруи барқ мебошад. Иқтидорҳои истеҳсолии ин захираҳо беш аз 527 миллиард киловатт - соатро ташкил медиҳанд ва айни замон танҳо панҷ фоизи онҳо ба кор бурда мешавад.
Мо мехоҳем ин имкониятҳои азимро на танҳо ба нафъи худ, балки кулли минтақаи фарохи Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ истифода барем. Бо мақсади расидан ба яке аз ҳадафҳои стратегӣ – дастёбӣ ба истиқлолияти энергетикии кишвар – мо масъалаи рушди устувори соҳаи энергетикаро мавриди пайгирии пайваста қарор додаем.
Дар ин замина, тайи солҳои охир аз ҷониби мо, бо дарназардошти риояи тавозуни манфиатҳои милливу минтақавӣ, як қатор лоиҳаҳои гидроэнергетикӣ таҳия шудаанд, ки ба зиёд кардани ҳаҷми тавлиди неруи барқ ва тавсеаи шабакаҳои интиқоли он нигаронида шудаанд.
Айни замон ба таври шаффоф мавриди амалӣ гардонидани қисмате аз ин лоиҳаҳо идома дошта, татбиқи қисмати дигари онҳо дар ҳамдастӣ бо шарикони байналмилалӣ ба итмом расидааст. То имрӯз ҷиҳати зиёд намудани иқтидорҳои истеҳсолӣ ва таҳкими инфрасохтори соҳаи энергетикаи кишвар даҳҳо лоиҳаи давлатии сармоягузорӣ бо ҷалби беш аз 1 миллиарду 800 миллион доллари амрикоӣ татбиқ гардидаанд.
Мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани иқтидорҳои нави тавлиди нерӯи барқ, аз қабили неругоҳҳои барқи обии «Сангтӯда - 1», «Сангтӯда - 2», марҳалаи аввали Маркази барқу гармидиҳии Душанбе - 2, силсилаи неругоҳҳои барқи обии хурд бо иқтидори умумии зиёда аз 1020 мегаватт, аз ҷумлаи муҳимтарин дастовардҳои соҳа ба шумор мераванд.
Бунёди хатҳои интиқоли барқи “Ҷануб - Шимол”, “Лолазор - Хатлон”, “Тоҷикистон - Афғонистон” ва монанди инҳо ба масофаи умумии зиёда аз 670 километр, ҳамчунин аз ҷумлаи лоиҳаҳое мебошанд, ки татбиқашон то ба имрӯз ба анҷом расидааст. Илова бар ин, дар қаламрави кишвар корҳои вобаста ба таҷдиди иқтидорҳои мавҷуда, сохтмони дигар иншооти муҳими тавлиди неруи барқ ва хатҳои интиқоли он идома доранд. Дар назар аст, ки қисмати зиёди онҳо дар муҳлатҳои наздиктарин ба истифода дода шаванд.
Ҳамаи ин нишонаи возеҳи бамаротиб зиёд гардидани имкониятҳои Тоҷикистон дар ҷодаи тавлиди энергияи «сабз», ки аз рӯи фоизи истеҳсоли он кишвари мо, тибқи арзёбии Бонки ҷаҳонӣ, дар қатори шаш кишвари пешсафи сайёра ҷой гирифтааст, мебошад.
Зимнан, изҳори итминон менамоям, ки истифодаи васеи захираҳои ғании гидроэнергетикӣ мақоми Тоҷикистонро ҳамчун шарики устувори содиркунандаи неруи барқи аз ҷиҳати экологӣ тоза боз ҳам устувортар ҳоҳад кард.
Ҳозирони гиромӣ!
Пайваст намудани шабакаҳои энергетикии кишварҳои масир, бунёди инфрасохтори зарурӣ ва дар ин замина таъмин гардонидани рушди иқтисодӣ ва иҷтимоии кишварҳои ҳамҷавори минтақа ҳадафи асосии татбиқи лоиҳаҳои зикршуда ба шумор мераванд. Аз ин нигоҳ, лоиҳаи CASA - 1000 на танҳо хати интиқоли неруи барқ аст, ки кишварҳои моро ба ҳамдигар пайванд медиҳад, балки рамзи эҳё ва таҳкими робитаҳои таърихии тиҷоративу иқтисодии кишварҳои мо ва оғози ҳамгироии онҳо дар самтҳои дигари иқтисодиёт мебошад. Яъне, бо гузоштани хишти аввали сохтмони хати интиқоли неруи барқи CASA - 1000 мо заминаи шаклҳои нави ҳамёрии минтақавии ҷавобгӯ ба талаботи замони муосирро мегузорем.
Ба ин манзур итминони комил дорам, ки лоиҳаи CASA - 1000 заминаи мусоидро барои банақшагирӣ ва татбиқи як қатор тарҳҳои инфрасохтории дигар фароҳам оварда, дар рушду устувор гардонидани муносибат ва ҳамкориҳои иқтисодии кишварҳои минтақа саҳми арзишманд хоҳад бозид.
Татбиқи муваффақонаи лоиҳаи CASA - 1000 гувоҳи он хоҳад буд, ки кишварҳои мо минбаъд низ метавонанд дар якҷоягӣ барномаҳои сатҳи баланди байналмилалиро амалӣ гардонанд.
Ба ҳамагон дар роҳи расидан ба ин ҳадафҳои нек комёбӣ орзу намуда, ба мутахассисону сохтмончиён оғози бобарори кор мехоҳам.
Аз таваҷҷуҳатон сипосгузорам.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.05.2016    №: 91    Мутолиа карданд: 449

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед