logo

суханрониҳо

Суханронии Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар маросими расмии оғози татбиқи Лоиҳаи минтақавии интиқоли неруи барқи CASA - 1000, шаҳри Турсунзода, 12 майи соли 2016

Ҷанобони Олӣ
Муҳаммад Навоз Шариф,
Абдулло Абдулло!
Муҳтарам Сооронбой Шарипович Жээнбеков,
Меҳмонони воломақом, шарикони рушд,
Ҳозирони гиромӣ!
Бо арзи эҳтиром ва самимияти хос ҳамаи шуморо ба сарзамини Тоҷикистон хушомадед мегӯям.
Маросими имрӯзаи оғози татбиқи лоиҳаи бунёди хати интиқоли барқи CASA - 1000 барои ҳамаи мо ҳамчун рамзи шурӯи ҳамкориҳои воқеӣ байни кишварҳои минтақаи фарохи Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ лаҳзаи хотирмону дорои аҳамияти таърихӣ мебошад.
Мусаллам аст, ки кишварҳои мо бо назардошти имконот ва ба хотири таъмини рушди устувору некуаҳволии мардумони худ ба ҳамкории бештар васеъ дар ҷодаи энергетика ниёз доранд.
Тамоюли глобалии ташаккули “иқтисоди сабз” ва дар ин замина, рӯ овардан ба манбаъҳои барқароршаванда ва аз лиҳози экологӣ тозаи тавлиди неруи барқ яке аз хусусиятҳои даврони муосир мебошад.
Зимнан, манфиатдории кишварҳои мо дар истифодаи самараноки иқтидорҳои мавҷудаи гидроэнергетикӣ баробар бо талаботи рӯзафзуни бозори минтақавии энергетикӣ омили мусоидаткунанда барои омодасозии тарҳи CASA - 1000 гардид.
Лоиҳаи асосномаи техникиву иқтисодӣ ва мавриди татбиқ қарор гирифтани он судмандии дар ин самт ба роҳ мондани ҳамёрии минтақавиро бори дигар тасдиқ менамояд.
Ҳамоҳангиҳои зарурии муштарак аз рӯи лоиҳаи CASA - 1000 аз соли 2006 оғоз гардида, онро марҳала ба марҳала аз сатҳи назария то ба пояи тарҳи мукаммал ва барои ҳамаи тарафҳои иштироккунандаи он судманд расониданд. Тайи ин давра як қатор таҳқиқоти техникӣ, иқтисодӣ ва экологии ҷавобгӯй ба талаботи байналмилалӣ ба анҷом расиданд, ки онро ҳамчун лоиҳаи устувор ва дорои аҳамияти бузурги минтақавӣ муаррифӣ менамоянд.
Дар натиҷаи музокироти асосии байни кишварҳои мо то имрӯз як силсила санадҳои лоиҳавӣ имзо гардида, ба тасвиб расиданд. Созишномаи генералӣ миёни ширкатҳои миллии интиқолдиҳандаи неруи барқ, созишномаҳои молиявӣ ва хариди неруи барқ аз ҷумлаи онҳоянд. Ҳамзамон бо ин, сарчашмаҳои асосии маблағгузории лоиҳа низ муайян карда шуданд.
Дар робита ба ин, мо барои ҳамкориҳои самарабахш ва ёриву  дастгирӣ ба шарикони байналмилалии худ, аз ҷумла Бонки ҷаҳонӣ, Бонки исломии рушд, Бонки Аврупоии таҷдид ва рушд, Бонки аврупоии сармоягузорӣ, Вазорати рушди байналмилалии Британияи Кабир ва Ирландияи Шимолӣ, ҳамчунин Агентии Иёлоти Муттаҳидаи Амрико оид ба рушди байналмилалӣ изҳори сипоси амиқ менамоем.
Бо ҳамин тартиб, лоиҳаи CASA - 1000 ба ҳайси нахустин тарҳи байниминтақавӣ аз нуқтаи назари ҳуқуқиву молиявӣ комил ва мутобиқ ба талаботи меъёрҳои байналмилалӣ мебошад. Бо дарназардошти ҷараёни омодасозии он ва мувофиқасозии санадҳои лоиҳавӣ, бо итминони комил метавон изҳор намуд, ки кишварҳои иштирокчӣ дар татбиқи тарҳи CASA - 1000 мавқеи устувор дошта, дар ҳамкорӣ бо шарикони рушдашон қодиранд тамоми мушкилоти вобаста ба раванди татбиқи онро ҳаллу фасл намоянд.
Қобили зикр аст, ки ин лоиҳа ҳам аз нигоҳи татбиқи меъёрҳои тиҷоратӣ ва ҳам аз лиҳози истифодаи воситаҳои технологӣ беҳамтост. Бунёди зиёда аз 1342 километр хатҳои интиқоли барқи баландшиддати ҷараёни доимӣ ва тағйирёбанда, зеристгоҳҳои табдили шиддат, истифодаи таҷҳизоти навтарини ҷараёни доимӣ дар назди энергетикҳову сохтмончиён вазифаҳои ҷиддӣ мегузорад.
Дар назар аст, ки тавассути CASA - 1000 солона то 5 миллиард киловатт - соат неруи барқи аз назари экологӣ тоза аз Тоҷикистон ва Қирғизистон ба Афғонистону Покистон таҳвил карда шавад. Ин иқдом имкон медиҳад, ки як силсила мушкилоти иҷтимоӣ ва иқтисодиву экологӣ дар ҳар чор кишвар ҳаллу фасл гарданд.
Таъсис додани ҷойҳои нави корӣ, паст кардани сатҳи камбизоатӣ ва баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагии мардум аз ҷумлаи онҳост. Зиёда аз ин, тарҳи CASA - 1000 аз лиҳози коҳиш додани таъсири манфии партовҳои истеҳсолӣ ба муҳит созгори ҳадафҳои Созишномаи Париж оид ба тағйирёбии иқлим дар мавриди дастрасӣ ба манбаъҳои алтернативии энергия мебошад.
Як нуктаи дигари муҳимро низ зикр бояд кард: татбиқи лоиҳаи мазкур ба рушди тиҷорату истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ такони тоза бахшида, амнияти энергетикиро дар минтақа таъмин хоҳад кард.
Дӯстони гиромиқадр!
Тавре ки маълум аст, энергетика зербинои асосии рушди устувори иқтисод ба шумор меравад.
Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги ҳанӯз истифоданашудаи гидроэнергетикӣ - манбаи барқароршавандаи тавлиди неруи барқ мебошад. Иқтидорҳои истеҳсолии ин захираҳо беш аз 527 миллиард киловатт - соатро ташкил медиҳанд ва айни замон танҳо панҷ фоизи онҳо ба кор бурда мешавад.
Мо мехоҳем ин имкониятҳои азимро на танҳо ба нафъи худ, балки кулли минтақаи фарохи Осиёи Марказӣ ва Ҷанубӣ истифода барем. Бо мақсади расидан ба яке аз ҳадафҳои стратегӣ – дастёбӣ ба истиқлолияти энергетикии кишвар – мо масъалаи рушди устувори соҳаи энергетикаро мавриди пайгирии пайваста қарор додаем.
Дар ин замина, тайи солҳои охир аз ҷониби мо, бо дарназардошти риояи тавозуни манфиатҳои милливу минтақавӣ, як қатор лоиҳаҳои гидроэнергетикӣ таҳия шудаанд, ки ба зиёд кардани ҳаҷми тавлиди неруи барқ ва тавсеаи шабакаҳои интиқоли он нигаронида шудаанд.
Айни замон ба таври шаффоф мавриди амалӣ гардонидани қисмате аз ин лоиҳаҳо идома дошта, татбиқи қисмати дигари онҳо дар ҳамдастӣ бо шарикони байналмилалӣ ба итмом расидааст. То имрӯз ҷиҳати зиёд намудани иқтидорҳои истеҳсолӣ ва таҳкими инфрасохтори соҳаи энергетикаи кишвар даҳҳо лоиҳаи давлатии сармоягузорӣ бо ҷалби беш аз 1 миллиарду 800 миллион доллари амрикоӣ татбиқ гардидаанд.
Мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтани иқтидорҳои нави тавлиди нерӯи барқ, аз қабили неругоҳҳои барқи обии «Сангтӯда - 1», «Сангтӯда - 2», марҳалаи аввали Маркази барқу гармидиҳии Душанбе - 2, силсилаи неругоҳҳои барқи обии хурд бо иқтидори умумии зиёда аз 1020 мегаватт, аз ҷумлаи муҳимтарин дастовардҳои соҳа ба шумор мераванд.
Бунёди хатҳои интиқоли барқи “Ҷануб - Шимол”, “Лолазор - Хатлон”, “Тоҷикистон - Афғонистон” ва монанди инҳо ба масофаи умумии зиёда аз 670 километр, ҳамчунин аз ҷумлаи лоиҳаҳое мебошанд, ки татбиқашон то ба имрӯз ба анҷом расидааст. Илова бар ин, дар қаламрави кишвар корҳои вобаста ба таҷдиди иқтидорҳои мавҷуда, сохтмони дигар иншооти муҳими тавлиди неруи барқ ва хатҳои интиқоли он идома доранд. Дар назар аст, ки қисмати зиёди онҳо дар муҳлатҳои наздиктарин ба истифода дода шаванд.
Ҳамаи ин нишонаи возеҳи бамаротиб зиёд гардидани имкониятҳои Тоҷикистон дар ҷодаи тавлиди энергияи «сабз», ки аз рӯи фоизи истеҳсоли он кишвари мо, тибқи арзёбии Бонки ҷаҳонӣ, дар қатори шаш кишвари пешсафи сайёра ҷой гирифтааст, мебошад.
Зимнан, изҳори итминон менамоям, ки истифодаи васеи захираҳои ғании гидроэнергетикӣ мақоми Тоҷикистонро ҳамчун шарики устувори содиркунандаи неруи барқи аз ҷиҳати экологӣ тоза боз ҳам устувортар ҳоҳад кард.
Ҳозирони гиромӣ!
Пайваст намудани шабакаҳои энергетикии кишварҳои масир, бунёди инфрасохтори зарурӣ ва дар ин замина таъмин гардонидани рушди иқтисодӣ ва иҷтимоии кишварҳои ҳамҷавори минтақа ҳадафи асосии татбиқи лоиҳаҳои зикршуда ба шумор мераванд. Аз ин нигоҳ, лоиҳаи CASA - 1000 на танҳо хати интиқоли неруи барқ аст, ки кишварҳои моро ба ҳамдигар пайванд медиҳад, балки рамзи эҳё ва таҳкими робитаҳои таърихии тиҷоративу иқтисодии кишварҳои мо ва оғози ҳамгироии онҳо дар самтҳои дигари иқтисодиёт мебошад. Яъне, бо гузоштани хишти аввали сохтмони хати интиқоли неруи барқи CASA - 1000 мо заминаи шаклҳои нави ҳамёрии минтақавии ҷавобгӯ ба талаботи замони муосирро мегузорем.
Ба ин манзур итминони комил дорам, ки лоиҳаи CASA - 1000 заминаи мусоидро барои банақшагирӣ ва татбиқи як қатор тарҳҳои инфрасохтории дигар фароҳам оварда, дар рушду устувор гардонидани муносибат ва ҳамкориҳои иқтисодии кишварҳои минтақа саҳми арзишманд хоҳад бозид.
Татбиқи муваффақонаи лоиҳаи CASA - 1000 гувоҳи он хоҳад буд, ки кишварҳои мо минбаъд низ метавонанд дар якҷоягӣ барномаҳои сатҳи баланди байналмилалиро амалӣ гардонанд.
Ба ҳамагон дар роҳи расидан ба ин ҳадафҳои нек комёбӣ орзу намуда, ба мутахассисону сохтмончиён оғози бобарори кор мехоҳам.
Аз таваҷҷуҳатон сипосгузорам.
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.05.2016    №: 91    Мутолиа карданд: 582

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед