logo

фарҳанг

«ЗОЛУШКА». АФСОНА БАРОИ КАЛОНСОЛОН

Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ ба тамошобинони худ балети «Золушка» - ро пешкаш намуд. Он ба 125 – солагии композитори машҳури рус Сергей Профкофев бахшида шуда, аз рӯи афсонаи ҳамноми афсонагӯи фаронсавӣ Шарл Перро ва либретои Николай Волков (дар таҳрири Мария Левитская) ба саҳна омадааст.
Анқариб 40 сол мешавад, ки ин балети афсонавӣ рӯйи саҳнаи театри опера ва балет наомада буд. Аз бар намудани партитураи мусиқии асар барои ҳайати навозандагони оркестр, ки ҳамагӣ бо он бори нахуст сару кор мегиранд, хеле мушкил афтод. «Аз бар намудани асарҳое, ки зуд – зуд иҷро мешаванд ва ё боре иҷро шудаанд, осонтар аст, - мегӯяд дирежёр Далер Тиллоев. – Новобаста аз ин, мо тавонистем дар муддати бештар аз як моҳ онро пурра аз бар намоем. Баъзе ноҷуриҳое, ки дар нахустнамоиш ба амал омад, фикр мекунам, ислоҳшаванда аст».   
Балейтместер – басаҳнагузорандаи асар, барандаи озмунҳои байналмилалӣ Мария Левитская пинҳон намедорад, ки рӯи саҳна овардани балет аз орзуҳои деринаи ӯст. «Дар замони мушкили мо танҳо некӣ, муҳаббат ва самимият метавонанд инсонҳоро аз роҳи бад баргардонад», - иқрор мешавад худи балейтместер.
Бо шунидани исми «Золушка» ҳамоно интизор мерафт, ки мо боз ба муҳити ашрофзодагони фаронсавӣ бо  парику бодбезакҳояшон рӯ ба рӯ мешавем. Вале аз лаҳзаҳои нахустини намоиш ботил будани ин андешаи моро рассом Ҷамшед Юнусов нишон медиҳад. Ҳунармандон бо либосҳои  нисбатан такмилёфта, вале хеле хуштарҳу зебо дӯхташуда, ки ба замони муайяне  нисбат дода нашудаанд, рӯи саҳна меоянд. Новобаста аз ин, онҳо ба ҳусни ҳунармандон ҳусн зам намуда, зебогии ботинӣ ва зоҳирии қаҳрамонҳоро таъкид месозанд. Бахусус, либосҳои шоҳзода ва худи Золушка дар саҳнаи бал хеле хуштарҳу зебо офарида шудаанд.    
Ба ҷойи қасру кушкҳои боҳашамат саҳнаро паспардаи бо осмони нилгуну ситоразор  ороёфта печонида гирифтааст, ки аз расидан ба орзу ва ба даст овардани ситораи мақсуд ҳадс мезанад. Чанд буҷети алоҳида ба мисли камин (оташдон) ва поғундаҳою оинаи барқад аз ивазшавии ҷову макон шаҳодат медиҳад. Боқӣ худи раққосон бо ҳунари афсонавии хеш саҳна ва фазои онро пуру рангин месозанд.
Мусиқии офаридаи Сергей Прокофев, ки ҳамчун классика муаррифӣ шудааст, тақозо менамояд, ки дар асоси он асари ҳамосавӣ (монументалӣ) офарида шавад. Вале балети рӯйи саҳна овардаи Мария Левитская характери камеравӣ дорад. Балетмейстер ба ин амал барои он даст задааст, ки мехоҳад моро аз муҳити муҳташами дарборҳо ва олами афсонаҳо берун оварда, бо инсонҳои заминӣ ва самимие, ки бахти худро бо дасти худ месозанд ва барои расидан ба он заҳмат мекашанд, ошно созад. Ба ақидаи М. Левитская ошиқ шудан ин ҳоло маънии хушбахт буданро надорад, барои он мубориза бояд бурд, ба он бовар бояд кард.
Ва ҳамин гуна ҳам балет рӯи саҳна омадааст. Золушкаи хеле ҳақиру заиф дар театри тоҷик ба қаҳрамони танҳо аз назар дурмонда табдил дода шудааст. Модарандараш ба тарбияи духтарони худ машғул шуда, аз тақдири духтархондаш Золушка бехабар мемонад. Вале меҳнатқариниву боварӣ ба ояндаашро дида, тамоми қувваҳои афсонавии табиат барои расидан ба ниятҳои некаш ба ӯ кумак мерасонанд.
Партияи Золушкаро дар асар балеринаи ҷавон ва умедбахш Фарангис Қосимова офаридааст. Аз лаҳзаҳои аввалини ба саҳна ворид шудани ӯ тамошобин аз ӯ чашм канда наметавонад. Назокат ва нафосати ба ҳунари ӯ хос бо ҷавонӣ ва ҳусну малоҳаташ ҳар бинандаро мафтун месозад. Меҳнатқаринӣ ва қавииродагиаш бошад, дар ниҳояти кор ӯро ба қуллаи мақсуд мерасонад.
Хусусан, тамоми ҷозибаи маҳораташ дар саҳнаи бал, ҳангоми иҷрои рақси дукаса бо Шоҳзода (Муҳаммад Азимзода), муайян мегардад. Пироҳани ҳарири сафед дар тан ва тоҷи заррин дар сар вориди базмгоҳ гардида, ӯ ҳам маликаи ҳақиқии бал ва ҳам маликаи Шоҳзода мегардад.    Новобаста аз ин, қисмати аввали образашро Фарангис якранг офаридааст. Ба ӯ дар баробари техникаи хуби балет маҳорати драмавӣ намерасад. Чеҳрааш дар тӯлӣ намоиш тағйир намеёбад. Дар ҳоле, ки як ҷаҳон шӯру туғён дар ботинаш ба амал меояд, чашмони ӯ ҳамоно ба сӯйи чӯбдасти дирежёр аст. Ӯ бештар гирифтори андешаи дуруст иҷро намудани ҳаракоташ аст, на риояи инкишофи табиати хислати қаҳрамон. Вале, як нуктаро бояд махсус зикр намуд, ки ин ҳолат хоси тамоми ҳунарпешаҳои ҷавон аст, ки ислоҳи он вақт ва корхӯрда шудани намоишро тақозо мекунад.
Миёни дигар иҷрокунандагони нақшҳои асосӣ метавон партияи Модарандарро дар иҷрои Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон Александр Бахман махсус зикр намуд.
Александр Бахман ин образи мазҳакавиро то ҳадди гротеск (иғроқ) бурда мерасонад. Ба ҷуз ҳунари баланди балет ӯ аз маҳорати драмавӣ хеле васеъ истифода бурдааст. Мутаассифона, ин ҳунар ба иҷрокунандагони партияҳои хоҳарони Золушка Мавлуда Орифова ва Малика Гулмуродова намерасад. Ҳарчанд ки онҳо ба муҳити афсонавии намоиш як ҷаҳон шодиву сурур ворид менамоянд. Ҳар амали онҳоро, ки далолат ба беҳунариву дуруштӣ ва беназокатии қаҳрамонҳояшон мекунад, тамошобинон бо ханда мепазиранд.
Нақши Шоҳзода яке аз образҳои мураккабтарини балет ба шумор меравад. Он аз балерин маҳорати баланд, техникаи мукаммал ва ҳаракоти суфташударо тақозо менамояд. Аз як тараф салобат ва аз ҷониби дигар самимияти эҳсосоти Шоҳзода.  Бояд ин ҳар ду бо партитураи мураккаби ҳаракоташ рӯйи саҳна чунон нишон дода шаванд, ки кас ба самимият ва ҷиддияти ӯ ҳамвора бовар намояд. Ҳунарпешаи ҷавон Муҳаммад Азимзода аз иҷрои ин амалҳо ба хубӣ баромадааст. Бо пероҳани сафед фариштасон ва мӯйҳои ҷингилаи маҷнунмонандаш ӯ дили, на танҳо Золушка, балки садҳо тамошобинонро аз шумори ҷинси латиф тасхир месозад. Бо ҳаракоти суфтаву чида ва парвозҳои баландаш Муҳаммад Азимзода Шоҳзодаи худро, воқеан ҳам, қаҳрамони афсонавӣ гардонидааст.  
Новобаста аз ин, намоиш аз камбудиҳо орӣ нест. Баъзе саҳнаҳои он ба дарозо мекашанд, дар ин ҳолат ба набзи он (темпо – ритми он) халал ворид мегардад. Дар баъзе ҳолатҳо ноҷӯрии оркестр бо ҳаракоти раққосон ба чашм мерасад. Дар ҳолатҳои дигар дар ҳаракоти худи раққосон ҳамнавоӣ (синхронность) намерасад. Вале ин ҳама камбудиҳои ҷузъие ҳастанд, ки дар рафти намоишҳо суфта мегарданд.
Умед аст, ки асар дилу дидаи чандин ҳазор тамошобинро пурнур мегардонад. Бо ин асари хеш балетмейстер Мария Левитская собит месозад, ки ҳанӯз ҳам дар зиндагии мо барои афсона ҷой ҳаст. Ин аз худи мо вобаста аст, ки зиндагиамонро ба афсонаи ширин табдил медиҳем ё ба қиссаи талх. 

Муҳаммадуллоҳи ТАБАРӢ,
мунаққиди театр


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.05.2016    №: 100    Мутолиа карданд: 652

22.02.2019


Ҷаласаи Комиссияи сетарафаи танзими муносибатҳои иҷтимоию меҳнатӣ

Забони тоҷикӣ таърихи зиёда аз чорҳазорсолаи хату алифбо дорад

ББТ барои фаъолияти оператори низоми пардохтии “Осон” иҷозатнома гирифт

МАВСИМИ НАВИ ЛИГАИ ОЛӢ МОҲИ АПРЕЛ ОҒОЗ МЕГАРДАД

Путин самтҳои асосии сиёсати хориҷии Россияро тавзеҳ дод

Хадамоти вижаи 7 кишвари ИДМ машқи "Арарат-Антитеррор" мегузаронанд

Чин дар кайҳон неругоҳи барқи офтобӣ месозад

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед