logo

иҷтимоиёт

МУЖДАИ ИСТИҚЛОЛ

Ба озмун

Номи ӯ шуру валвала ва тӯфони адолатро дар самои адабиёти онрӯзаи тоҷик ба по андохта буд. Ин худ гувоҳи он буд, ки истеъдоди фавқулодаи рӯзноманигорӣ ва ҳунари шоириаш миёни кулли донишмандони кишвар эътироф гардидааст.

Агар одитарин таъбиру ибораи адабӣ ба гӯши аркони сиёсати сотсиалистӣ гӯшхароштар мерасид, гӯянда ва ё нависандаи он таъбир ғарқи гирдоби маломат мешуд. Ғоиби донишманд, Ғоиби пурҷасорат, Ғоиби саропо валвалу шӯри миллат, Ғоиби шаҳсутуни нигоришҳои адабӣ - бадеӣ, Ғоиби фидоии миллат аз миёни ҳамсабақҳо, ҳамназарҳо аввалини аввалинҳо шуда садояшро он гуна ки қалби поку беолоиши малакутии шоиронааш мехост, баланд кард. Таъбири Ҳофизи бузургвор сари зулфи суханро он гуна шона мекард, ки агар дар мавриди худованди замин (деҳқон) ҳунарманди тавоно ва шоири матин суханро дар киштзори маонӣ мекошт, чун майсаҳои гандумзори доманаи кӯҳҳои сарбафалаккашидаи диёраш хоса хонандаро маҳву моти нигоришаш мекард. Хушбахтиеро, ки Худованди меҳрубон, Офаридгори замину осмон ва рӯзирасони бандагон хеле ба арзонӣ насиби банда гардонида буд, ин бар маҳсули эҷоди таффакури миллии ӯ ошно гардиданам буд. Аввалин нигоштае, ки мавриди омӯзиш ва тадқиқоти банда қарор гирифта буд, ин посухи шоир ба «мунаққиди шитобкор» буд, ки соли 1964 дар хирмани адабиёти милливу сотсиалистӣ оташ афрӯхт. Маҳз ҳамин нигоштаи шоир бандаро маҷбур сохт, ки гом бар гоми ӯ бигзорам. Ва сарнавишт бандаро аз курсии соли чоруми донишҷӯӣ бо дастгирии бевоситаи устод Сайф Раҳимзоди Афардӣ ба рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» овард. Аз ин ба баъд аз наздик бо нигоштаҳои ин шоири шаҳири зиндаёд ошно гардидам.  Ва таъми истиқлоли милливу давлатӣ, пойдории забону фарҳанги миллиро аз нигоштаҳои ин шоири шаҳир чашидам. Ҳамин як пора шеъри саропо сӯзу гудоз ва пур аз муҳаббату назокату нафосати забони модарӣ ҳатто метавонад чеҳраи шоирро кушода бошад:
Забони модариам, ҷони покам,
Ту бо шир омадӣ дар ҷони покам.
Бупайвастӣ маро бо рафтагонам,
Туӣ, ман зиндаам, бе ту ҳалокам.

Нобасомониҳои зиндагӣ шоирро ором нагузошт. Шоири саропо сӯзу гудози миллат ва ҳассос аз андак ноҳамвориҳои замон дард мекашид. Забони модариашро он гуна ки худи ӯ бо ҳама назокату фасоҳат ва таровату зебоиаш медонист, мехост, ки ҳамагон ба он чун ӯ арҷгузор бошанд. Овезаҳои саропо ғалат ва таҳқиромези забони модарӣ ӯро маҷбур сохт, ки боҷуръат ва ҷасорати зиёд аз минбари баланди он замон сӯзу сози миллатро бар гӯши раҳбарони вақт бирасонад. Ва ҳамин буд, ки соли 1968 мақолаҳои «Пул додану дарди сар харидан?» ва «Таровати зиндагӣ дар зебоист» - ро рӯи чоп овард.
Баъди ин борони маломат ва таҳдиду таҳқирҳо бар сари шоир рехтанд. Ҳасудони истеъдоди фавқулодааш аз фурсат истифода бурда, ӯро дар пеши раҳбарони вақт бадном мекарданд. Шоири ҷавон ва миллатхоҳу тавонманд дар чунин набарди ноадолатона тани танҳо буд. Шояд касе аз ҳамсабақон ва наздикон мехостанд аз ӯ пуштибонӣ намоянд, аммо аз тезии теғи сиёсати замон метарсиданд.
Оре, ҳамон Ғоибе, ки беш аз панҷоҳ сол боз шеъраш моро ба ватанхоҳиву миллатдӯстӣ ҳидоят менамояд, ҳамон Ғоибе, ки ҳар ваҷаб хоки диёр барояш муқаддас ва саҷдагоҳ буд. Магар аз ин волотару хубтар он замон касе метавонист бигӯяд:
Кишваре, ки Рӯдакиро зод ӯ,
Шеъри оламгир моро дод ӯ.
Кишваре, ки дод бо табъи баланд
Булбули дар ишқ шайдои Хуҷанд.
Хусрави моро баланд овоз дод,
Шоҳини Кӯлобро парвоз дод.
То занад ханҷар ба қалби душманон,
Шердил Темурмаликро зод он.
Кишваре, ки Вахши ӯ афсона шуд,
Аз фурӯғаш нур дар ҳар хона шуд.
Кишваре, ки кӯҳсораш тоҷи ӯст,
Лолазораш дар баҳор амвоҷи ӯст.
Мардуми он бо баду неки ҷаҳон
Мекунад наззора аз Боми ҷаҳон.
Кишваре, к-афтода буд, аз пой хест,
Тоҷикистони ман аст он, хурд нест.

Шоири дар кураи оташи меҳру муҳаббати ватанхоҳиву ватандорӣ дар гудоз, новобаста аз фишорҳои сахти бадхоҳон дар андешаи ояндаи дурахшони миллат дар такопӯ буд. Истиқлолияти милливу фарҳангиро тараннум мекард. Бар машоми муштоқони Ватан муждаи истиқлол меовард. Ҷасорати ватанхоҳиву ватандорӣ, муҳаббат ба манзараҳои биҳиштосои кишвар набзи ӯро дар тапиш меовард. Он гуна, ки ӯ мефармояд:
Овои маро зи кӯҳсорон шунавед,
Аз савти нафиси обшорон шунавед.
Мурғони диёри ман шиносанд маро,
Овози ман аз нолаи онон шунавед.

Таърихи пур аз ғановату рангин ва матонату қаҳрамонии миллати тоҷик дар тӯли муқовимати беш аз шашҳазорсола дар муқобили ғосибон ва таҷовузкорон сафҳаҳои нави миллатро ба рӯи ӯ боз мекард. Ва ин дарду ранҷи шоирона вуҷудашро ором намегузошт. Ӯ соҳибмактаб буд, мактаби шеър ва тарона, ӯ соҳибмактаб буд, мактаби нави рӯзноманигорӣ. Ҳамааш аз рангу бори зиндагӣ об мехӯрд. Нигоришаш зебо, ҳазорранг ва оҳанги нигоришаш пур аз дарди миллат буд. Ва ҳамин дардҳои рӯзгор нигоришҳояшро ҳамнишини қалбҳои ҳазорон ҳазор мухлисон намуда буд. Рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ», ки оинаи рӯзгори онрӯзаи кишвар буд, бо навиштаҳои ӯ миёни мардум соҳиби эътибори баланди хонандагон буд.
Он замонро шоири шаҳири зиндаёди мардумӣ, устод Лоиқ Шералӣ, ки яке аз дӯстони наздик ва шарикдарсони донишгоҳии ӯ буд ва баъди бисту як соли рӯи чоп омадани он мақолаҳо ба забони модарии шоир мақоми давлатӣ доданд чунин ёдоварӣ кардааст:  «Ин ифтихор ва шарафмандиеро, ки барои миллати қаҳрамони тоҷик дар қаламрави Шӯравӣ аввалиншуда насиб гардидааст, хишти аввалашро шоири шаҳири зиндаёд, дӯсти бисёр ҳам азиз, рӯзноманигори шинохта Ғоиб Сафарзода гузошта буд. Худо хоста бошад, ҷоизаеро бо арзиши хеле баланд бо номи ҷоизаи Ғоиб Сафарзода дар Бунёди байналмилалии забони форсӣ - тоҷикӣ таъсис хоҳем дод».
Бо аз байн рафтани давлати абарқудрати Шӯравӣ кишвари мо ба набарди мансабхоҳону мансабталошон мубаддал гашт. Орзуву омоли миллат, давлат ва забони поки тоҷикӣ дар вартаи ҳалокат қарор гирифта буд. Дар ҳамон рӯзгори тангу тор Худованди бузург раҳм бар ин миллати музтазъаф намуда, аз миёни миллати паҳну парешонгашта абармарди таърихиеро аз дудаи Сосону Сомон рӯи кор овард. Ва ҳама орзуҳои барбодрафтаи миллат ва фарзандони фарзонаи онро бо матонату ҷасорат ва қаҳрамонӣ ба Ватан боз овард. Парчами миллат аз нав афрохта шуд. Дар як муддати кӯтоҳ пораҳоро ҷамъ кард, кишварро аз вартаи яъсу навмедӣ раҳо сохт, забонҳои баста кушода шуданд. Хомаҳо дар киштзори маърифат нашъунамо ёфтанд, амну осудагӣ чароғи хонаи ҳар як тоҷикистонӣ гардид. Модарон бо кафи пур аз дуо аз даргоҳи Яздони пок ба ӯ сиҳатмандиву сарбаландӣ хоста, мардум дар сурати ӯ ғамхору ғамшарики хешро медиданд. Ғамгусориву меҳрубонӣ, миллатдӯстиву ватанхоҳӣ, ифтихор бар Ватану миллати хеш доштанаш ӯро сазовори боварии миллионҳо намуд. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти муҳтарами мардумӣ Эмомалӣ Раҳмон рӯҳи поки ҳамаи бузургони таърихи беш аз шашҳазорсолаи миллатро шод гардонид. Орзуву ормонҳои шоири шаҳири зиндаёд Ғоиб Сафарзода ҷомаи амал пӯшид. Имрӯз номи Ғоиб зинати сафаҳоти рангини таърихи адабиёти миллат мебошад.
Он ормонҳои ҳазорсолае, ки чун Ғоиб Сафарзода садҳо фарзандони миллат бо худ ба абадият бурдаанд, ба ғамхорӣ ва ватанхоҳиву башардӯстии Роҳбари муаззами кишвар, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон аз афсона ба ҳақиқати воқеӣ табдил ёфтаанд.
Ҷумъахони ТЕМУРЗОДА,
шаҳри Душанбе


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 9.06.2016    №: 111    Мутолиа карданд: 406

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед