logo

иқтисод

МАҲСУЛОТИ ТРАНСГЕНӢ. ТО ЧӢ АНДОЗА АЗ ХАТАРИ ОН ЭМИНЕМ?

Бо супориши  Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2015  бо мақсади муайян кардани ҳолати гардиши маҳсулоти трансгенӣ ё ба таври генетикӣ тағйирдодашуда (ГМО) дар назди Агентии Тоҷикстандарт  аз ҳисоби кормандони вазоратҳои адлия, рушди иқтисод ва савдо, кишоварзӣ, тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоӣ, Академияи илмҳои Тоҷикистон ва Академияи илмҳои кишоварзӣ гурӯҳи корӣ таъсис ёфт.
Чанде пеш бо иштироки намояндагони вазоратҳои мазкур  ва роҳбарону мутахассисони «Тоҷикстандарт»  ҷаласаи аъзои гурӯҳи корӣ баргузор гардид, ки дар он  пешгирӣ намудани  воридоти маҳсулоти дорои ГМО, аз ташхис гузарондани ин гуна маҳсулот, такмили қонунгузориҳо дар ин самт, омӯзиши таҷрибаи дигар давлатҳо,  ҷалб намудани мутахассисон аз ҳисоби олимону коршиносони соҳа, такмил додани озмоишгоҳҳои ташхисӣ, таъсиси мақомоти ваколатдор, муайян намудани меъёри дақиқи  мавҷудияти ГМО дар таркиби маҳсулоти хӯрокворӣ ва тақвият додани корҳои фаҳмондадиҳӣ  мавриди баррасӣ ва мубоҳиса қарор гирифтанд.
Инак, андешаҳои чанде аз ширкатдорони ин ҷаласаи муҳим:

Шавкат Саидмуродов,
муовини директори Маркази инноватсионии биологӣ ва тиббии Академияи илмҳои ҶТ, масъули мавзӯи илмӣ доир ба бехатарии биологӣ:
- Тоҷикистон аз соли 2013 узви Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)   гардид ва бозорҳои мо акнун  мутобиқи меъёрҳои ин созмон барои кишварҳои аъзои СУС  кушодаанд.  Беназоратӣ дар ин бахш метавонад ба мушкилоти муайян, аз ҷумла  ба воридоти маҳсулоти дорои  ГМО  ба ҳудуди кишвар оварда расонад. Маълум аст, ки дар низомнома ва қоидаҳои созишнома  назорати муомилоти ГМО ва гардиши маҳсулоти он дар ҳолати интиқол аз  сарҳади давлатӣ пешбинӣ нашудааст. Бинобар ин, зарурияти гузарондани таҳлили дақиқи «Барномаи мутобиқгардонии иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар робита ба узвият дар СУС», ки аз ҷониби Ҳукумати ҷумҳурӣ аз 31 октябри  соли 2014, № 691 тасдиқ шудааст, баманфиат хоҳад буд. Дар муқоиса бо дастурҳои созмон пешниҳод намудани тағйиру иловаҳо ба ин дастурҳо ва барнома зарурият дорад.  Мувофиқгардонии  қонун, низомнома ва муқаррарот, аз ҷумла қоида ва меъёрҳои санитарӣ (СанПиН), ки онҳо назорат доир ба масоили ГМО, аз қабили бехатарии маҳсулоти озуқаворӣ, масъалаҳои назорати ГМО дар бунгоҳҳои гумрукиро дар бар мегиранд,  ба санадҳои меъёрии байналмилалӣ тадбири зарурӣ ва  саривақтист, аммо манфиати давлат (ҳароина, саломатии мардум дороии бузурги  мамлакат аст) бояд дар мадди аввал бошад.

Раҳимзода Ҷӯрахон,
сардори Раёсати бамеъёрдарории техникӣ ва стандартонии  Агентии Тоҷикстандарт:  
- Дар Агентии Тоҷикстандарт бо мақсади ба як хулосаи амиқ омадан доир ба масъалаи организмҳои ба таври генетикӣ тағйирдодашуда (трансгенӣ ва ё ГМО) таъсиси озмоишгоҳ ҷиҳати муайян намудани маҳсулоти дорои ГМО дар маҳсулоти ғизоӣ ба нақша гирифта шуд.
Дар ин замина, соли 2013  мутахассисони  агентӣ дар шаҳри Москваи Русия (ширкати «БИОКОМ»)  аз курси омӯзишӣ гузаштанд. Айни замон 2 озмоишгоҳ (дар дастгоҳи марказӣ ва вилояти Суғд) фаъолият дорад. Ҳамчунин, мутобиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ба-меъёрдарории техникӣ» аз ҷониби мутахассисони Агентии Тоҷикстандарт  бо  ҷалби мақомоти дахлдор  Регламенти техникии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Тамғагузории маҳсулоти хӯрокворӣ» таҳия ва бо қарори Ҳукумати ҷумҳурӣ қабул гардид, ки дар он маълумот оид ба маҳсулоти трансгенӣ муқаррар гардидааст. 

Ҷамшед Носиров, 
корманди Хадамоти назорати давлатии фитосанитарӣ ва карантини рустании Вазорати кишоварзӣ:
Тибқи моддаи 8 - и  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи бехатарии биологӣ», ки аз 1 марти соли 2005, № 88 ба тасвиб расидааст,   мақоми махсуси ваколатдори давлатӣ оид ба таъмини бехатарии биологӣ Комиссияи миллӣ мебошад. Комиссияи миллӣ метавонад  ворид сохтани таркиби организмҳои аз ҷиҳати генетикӣ тағйирёфтаро  бо мақсади муайян  ва дар давраи маҳдуд иҷозат диҳад.
Иҷозати  Комиссияи миллӣ барои  ворид сохтани  рустаниҳои аз ҷиҳати генетикӣ тағйирёфта  ҳангоми бақайдгирии навъҳо барои санҷиши арзишҳои агрономӣ ва технологӣ ҳатмӣ мебошад.  Ҳамаи навъҳое, ки аз маҳсулоти организмҳои ба таври генетикӣ тағйирдодашуда бавуҷудомада, ба шароитҳои  агрономӣ ва технологӣ мувофиқанд, дар феҳристи навъҳои рустаниҳои ҷумҳурӣ ба қайд гирифта мешаванд.  Бинобар ин, ба мо лозим аст, ки меъёрҳои стандартии организмҳои зиндаи аз ҷиҳати генетикӣ тағйирёфта дар таркиби тухмӣ ва рустаниҳо ба воситаи таҷҳизоти ҳозиразамони ташхисӣ муайян карда, ҳамчун ҷадвали намунавӣ ба тариқи дастурамал  пешниҳод карда шаванд.

***
Ширкатдорони ҷаласа баъди таҳлилу баррасии амиқи масъала тасмим гирифтанд, ки  ба маҳсулоти хӯрокворӣ, ки миқдори ГМО - и он то 0,9 фоиз мебошад, тамғаи иҷозатнома барои истифода гузошта шавад. Агар миқдори ГМО дар маҳсулот аз 0,9 фоиз зиёд бошад, дар ин сурат аз истифодаи он  бояд худдорӣ кард. 
Алъон вазъи эминии саломатии мо, сокинони Тоҷикистон, аз хатари маҳсулоти трансгенӣ (ГМО)  ба тасмиму натиҷагириҳои аъзои ин гурӯҳи корӣ вобастагӣ пайдо намудааст. Итминон дорем, аъзои гурӯҳи корӣ масъулияти азими худро эҳсос намуда, барои ҳифзи саломатии мардум, бозори истеъмолии мамлакат ва таъмини амнияти озуқаворӣ тадбиру иқдомҳои фарогир роҳандозӣ менамоянд.
Матлубаи АБДУҚАҲҲОР,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.06.2016    №: 112    Мутолиа карданд: 572

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед