logo

иқтисод

МАҲСУЛОТИ ТРАНСГЕНӢ. ТО ЧӢ АНДОЗА АЗ ХАТАРИ ОН ЭМИНЕМ?

Бо супориши  Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2015  бо мақсади муайян кардани ҳолати гардиши маҳсулоти трансгенӣ ё ба таври генетикӣ тағйирдодашуда (ГМО) дар назди Агентии Тоҷикстандарт  аз ҳисоби кормандони вазоратҳои адлия, рушди иқтисод ва савдо, кишоварзӣ, тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоӣ, Академияи илмҳои Тоҷикистон ва Академияи илмҳои кишоварзӣ гурӯҳи корӣ таъсис ёфт.
Чанде пеш бо иштироки намояндагони вазоратҳои мазкур  ва роҳбарону мутахассисони «Тоҷикстандарт»  ҷаласаи аъзои гурӯҳи корӣ баргузор гардид, ки дар он  пешгирӣ намудани  воридоти маҳсулоти дорои ГМО, аз ташхис гузарондани ин гуна маҳсулот, такмили қонунгузориҳо дар ин самт, омӯзиши таҷрибаи дигар давлатҳо,  ҷалб намудани мутахассисон аз ҳисоби олимону коршиносони соҳа, такмил додани озмоишгоҳҳои ташхисӣ, таъсиси мақомоти ваколатдор, муайян намудани меъёри дақиқи  мавҷудияти ГМО дар таркиби маҳсулоти хӯрокворӣ ва тақвият додани корҳои фаҳмондадиҳӣ  мавриди баррасӣ ва мубоҳиса қарор гирифтанд.
Инак, андешаҳои чанде аз ширкатдорони ин ҷаласаи муҳим:

Шавкат Саидмуродов,
муовини директори Маркази инноватсионии биологӣ ва тиббии Академияи илмҳои ҶТ, масъули мавзӯи илмӣ доир ба бехатарии биологӣ:
- Тоҷикистон аз соли 2013 узви Созмони умумиҷаҳонии савдо (СУС)   гардид ва бозорҳои мо акнун  мутобиқи меъёрҳои ин созмон барои кишварҳои аъзои СУС  кушодаанд.  Беназоратӣ дар ин бахш метавонад ба мушкилоти муайян, аз ҷумла  ба воридоти маҳсулоти дорои  ГМО  ба ҳудуди кишвар оварда расонад. Маълум аст, ки дар низомнома ва қоидаҳои созишнома  назорати муомилоти ГМО ва гардиши маҳсулоти он дар ҳолати интиқол аз  сарҳади давлатӣ пешбинӣ нашудааст. Бинобар ин, зарурияти гузарондани таҳлили дақиқи «Барномаи мутобиқгардонии иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар робита ба узвият дар СУС», ки аз ҷониби Ҳукумати ҷумҳурӣ аз 31 октябри  соли 2014, № 691 тасдиқ шудааст, баманфиат хоҳад буд. Дар муқоиса бо дастурҳои созмон пешниҳод намудани тағйиру иловаҳо ба ин дастурҳо ва барнома зарурият дорад.  Мувофиқгардонии  қонун, низомнома ва муқаррарот, аз ҷумла қоида ва меъёрҳои санитарӣ (СанПиН), ки онҳо назорат доир ба масоили ГМО, аз қабили бехатарии маҳсулоти озуқаворӣ, масъалаҳои назорати ГМО дар бунгоҳҳои гумрукиро дар бар мегиранд,  ба санадҳои меъёрии байналмилалӣ тадбири зарурӣ ва  саривақтист, аммо манфиати давлат (ҳароина, саломатии мардум дороии бузурги  мамлакат аст) бояд дар мадди аввал бошад.

Раҳимзода Ҷӯрахон,
сардори Раёсати бамеъёрдарории техникӣ ва стандартонии  Агентии Тоҷикстандарт:  
- Дар Агентии Тоҷикстандарт бо мақсади ба як хулосаи амиқ омадан доир ба масъалаи организмҳои ба таври генетикӣ тағйирдодашуда (трансгенӣ ва ё ГМО) таъсиси озмоишгоҳ ҷиҳати муайян намудани маҳсулоти дорои ГМО дар маҳсулоти ғизоӣ ба нақша гирифта шуд.
Дар ин замина, соли 2013  мутахассисони  агентӣ дар шаҳри Москваи Русия (ширкати «БИОКОМ»)  аз курси омӯзишӣ гузаштанд. Айни замон 2 озмоишгоҳ (дар дастгоҳи марказӣ ва вилояти Суғд) фаъолият дорад. Ҳамчунин, мутобиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ба-меъёрдарории техникӣ» аз ҷониби мутахассисони Агентии Тоҷикстандарт  бо  ҷалби мақомоти дахлдор  Регламенти техникии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Тамғагузории маҳсулоти хӯрокворӣ» таҳия ва бо қарори Ҳукумати ҷумҳурӣ қабул гардид, ки дар он маълумот оид ба маҳсулоти трансгенӣ муқаррар гардидааст. 

Ҷамшед Носиров, 
корманди Хадамоти назорати давлатии фитосанитарӣ ва карантини рустании Вазорати кишоварзӣ:
Тибқи моддаи 8 - и  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи бехатарии биологӣ», ки аз 1 марти соли 2005, № 88 ба тасвиб расидааст,   мақоми махсуси ваколатдори давлатӣ оид ба таъмини бехатарии биологӣ Комиссияи миллӣ мебошад. Комиссияи миллӣ метавонад  ворид сохтани таркиби организмҳои аз ҷиҳати генетикӣ тағйирёфтаро  бо мақсади муайян  ва дар давраи маҳдуд иҷозат диҳад.
Иҷозати  Комиссияи миллӣ барои  ворид сохтани  рустаниҳои аз ҷиҳати генетикӣ тағйирёфта  ҳангоми бақайдгирии навъҳо барои санҷиши арзишҳои агрономӣ ва технологӣ ҳатмӣ мебошад.  Ҳамаи навъҳое, ки аз маҳсулоти организмҳои ба таври генетикӣ тағйирдодашуда бавуҷудомада, ба шароитҳои  агрономӣ ва технологӣ мувофиқанд, дар феҳристи навъҳои рустаниҳои ҷумҳурӣ ба қайд гирифта мешаванд.  Бинобар ин, ба мо лозим аст, ки меъёрҳои стандартии организмҳои зиндаи аз ҷиҳати генетикӣ тағйирёфта дар таркиби тухмӣ ва рустаниҳо ба воситаи таҷҳизоти ҳозиразамони ташхисӣ муайян карда, ҳамчун ҷадвали намунавӣ ба тариқи дастурамал  пешниҳод карда шаванд.

***
Ширкатдорони ҷаласа баъди таҳлилу баррасии амиқи масъала тасмим гирифтанд, ки  ба маҳсулоти хӯрокворӣ, ки миқдори ГМО - и он то 0,9 фоиз мебошад, тамғаи иҷозатнома барои истифода гузошта шавад. Агар миқдори ГМО дар маҳсулот аз 0,9 фоиз зиёд бошад, дар ин сурат аз истифодаи он  бояд худдорӣ кард. 
Алъон вазъи эминии саломатии мо, сокинони Тоҷикистон, аз хатари маҳсулоти трансгенӣ (ГМО)  ба тасмиму натиҷагириҳои аъзои ин гурӯҳи корӣ вобастагӣ пайдо намудааст. Итминон дорем, аъзои гурӯҳи корӣ масъулияти азими худро эҳсос намуда, барои ҳифзи саломатии мардум, бозори истеъмолии мамлакат ва таъмини амнияти озуқаворӣ тадбиру иқдомҳои фарогир роҳандозӣ менамоянд.
Матлубаи АБДУҚАҲҲОР,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.06.2016    №: 112    Мутолиа карданд: 636

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед