logo

ҳуқуқ

МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ - ҶАВҲАРИ ҶОМЕАИ ИМРӮЗА

Фарҳанги ҳуқуқӣ ва илми ҳуқуқ муҳофизони босуботи низоми ҷомеаи инсонӣ мебошанд. Онҳо, ҳамчунин, ҷавҳари ҳамагуна донишҳо ҳастанд. Сабаби аз таназзул баромадани Юнони қадим ва ба зинаҳои баланди илму тамаддун расидани он қонун ва амали фарҳанги қонун шуд. Муаллифи аксари қонунҳо Платон буд. Он замон шиоре ҳам аз Платон машҳур шуд: «Хоҳӣ озод бошӣ, ғуломи қонун бош».

Юнониҳо аз мардуми одӣ то мансабдорони зинаҳои баланди давлатӣ диданд, ки итоат ба қонун аз ҳукумфармоӣ ба қонун беҳтару авлотар аст, ғуломи қонун шуданд. Ва диданд, ки ин хуб ҳам ҳаст. Додгустарону додситониён, сипоҳиёну навкарон ҳам ба қонун эътиқод бастанд, то оммаи мардумро ба итоати қонун дароранд.
Рушди Юнони ҳуқуқбунёд чашмрас шуд. Ба пешрафти давлат ва вусъати зиндагии юнониҳо ҳаваси мамлакатҳои гирду атроф ва тамоми ҷаҳониён омад. Шоҳон шавқи кишвари мутараққӣ карданд. Талабгорони Платон афзуданд.  Аз Платон хоҳиш намуданд, баҳри давлати онҳо низ қонун бинависад. Чунки мехостанд мисли Юнон мамлакати мутараққӣ гарданд. Платон рад накард, қонун навишт. Ва фарҳанги ҳуқуқии бисёр мулку раъиятҳоро аз ваҳшоният раҳонид ва онҳо рӯ ба рушди иқтисод, илму тамаддун ниҳоданд.
Платон танҳо хоҳиши шоҳи Корсикаро рад намуд. Барои ҳокими Корсика қонун нанавишт. Гуфт, ки корсикагиҳо мардуми худхоҳу якраванд. Ва меҳнати ӯ барабас хоҳад буд.
Солҳои 90 – уми асри гузашта ошкор карданд, ки ҷомеаи имрӯза низ аз худхоҳону якравони дур аз фарҳанги ҳуқуқӣ орӣ нест. Боз собит шуд, ки пояи ин фарҳанги покизасози ҷомеа аз барномаҳои таълимии таълимгоҳҳо берун мондааст. Воситаҳои ахбори омма ҳам ба дарки он намерасиданд. Як намоиши шабакаи якуми телевизиони умумииттифоқ, инчунин тақлиди телевизионҳои дигар ҷумҳуриҳо, бахусус Тоҷикистон бо номи «Человек и закон» ё «Инсон ва қонун» қатрае аз баҳр буд, дар роҳи фарогир гардондани фарҳанги ҳуқуқӣ ва ба ғояи асосӣ табдил додани он. То ин замон рӯзномае, ки бевосита ба ташвиқу тарғиби илму фарҳанги ҳуқуқӣ дар роҳи ба ғояи муқаддаси мардум табдил додани он талош намояд, ба вуҷуд наомад. Сол ба сол зиёд гаштани ҷинояткориҳо, пайдо шудани зуҳуроти номатлуб, аз қабили ваҳму ваҳмандозиҳо (терроризм),  ифротгароӣ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, гаравгонгирӣ, ташвиқи дину мазҳабҳои мухталиф шаҳодати ин муддаост.
Имрӯзҳо мо давлати чун кӯҳ собиту мустаҳкаму соҳибқудрат дорем. Ва он муҳофизи тавонои падидаҳои нав, аз ҷумла шаклҳои моликияту бозори нархҳои озод, шароити мусоиди рақобат байни корхонаҳои хусусию саҳомӣ, бизнеси калон ва миёнаву хурд, намудҳои гуногуни соҳибкорӣ аст. Барои ривоҷу равнақи ин шаклҳои нав ва баланд бардоштани самаранокиву ба даст овардани фоида, инчунин такмил додану пойдор гардондани муносибат ба одамону истеҳсолоти ба тозагӣ арзи вуҷудкарда, баробари ғамхорӣ ва кӯшишу талошҳои давлати соҳибистиқлолу ҳуқуқбунёди тоҷикон, нангу номуси миллатдорӣ, раиятпарвариву ватанхоҳии сарватмандон зарур аст.
Ҳамчунин, соҳибони давлати ҳуқуқбунёд бояд дорои маърифати ҳуқуқӣ бошанд. Вале бояд иқрор шуд, ки фарҳанги ҳуқуқ, бахусус дар соҳаи иқтисоди андоз аз фаъолияти ҷамъиятӣ қафо мондааст. Ва ин ба сари вақт ҷамъ овардани ҳамаи шаклҳои андозу соҳиб шудан ба нишондиҳандаҳои беҳтарин монеаи асосӣ аст. Барои бартараф намудани ин монеа Президенти мамлакат борҳо таъкид карда, гуфтааст: «Агар хоҳед, ки андозро ҷамъ оварда тавонед, бесаводии мардумро дар соҳаи андоз бартараф кунед».
 Аз байн бурдани бесаводии ҳуқуқӣ ва кушодани забони лоли маърифати ҳуқуқиву иқтисодӣ зарур аст. Ин маърифат мардумро ба фардои неку фирӯз дилпур месозад. Ин дилпурӣ самараи заҳмати ӯро дучанду сечанду даҳчанд мекунад. Ин пешравӣ дар ҷойҳое эҳсос мегардад, ки кормандони андоз кайҳо неруи тавонои фарҳанги ҳуқуқиро дарк карда,  барои маърифатнокии соҳибкорон талош меварзанд.
Айни замон ислоҳоти идораи давлатӣ давом дорад. Ва ин ислоҳот ба ташкил додани низоми идоракунӣ нигаронда шудааст. Хусусияти низоми идоракунӣ шаффофияти фаъолияти тамоми рукнҳои ҳокимияти давлатӣ ба мубориза алайҳи коррупсия нигаронда шудааст, ки имкон медиҳад, соҳибкории хурду миёна рушд кунад. Ин амал дар сурате натиҷаҳои назаррас медиҳад, ки қонун дар тамоми самтҳо аз ҳамагуна орзуву ҳавасҳои инсонӣ воло дониста шавад. Ва мардуми кишвар дар раванди рушди давлат ва таҳкими иҷтимоӣ бояд фаъолона ширкат намоянд.

Раҷаб МАРДОН,
публитсист
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.06.2016    №: 113    Мутолиа карданд: 447

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед