logo

ҳуқуқ

МАЪРИФАТИ ҲУҚУҚӢ - ҶАВҲАРИ ҶОМЕАИ ИМРӮЗА

Фарҳанги ҳуқуқӣ ва илми ҳуқуқ муҳофизони босуботи низоми ҷомеаи инсонӣ мебошанд. Онҳо, ҳамчунин, ҷавҳари ҳамагуна донишҳо ҳастанд. Сабаби аз таназзул баромадани Юнони қадим ва ба зинаҳои баланди илму тамаддун расидани он қонун ва амали фарҳанги қонун шуд. Муаллифи аксари қонунҳо Платон буд. Он замон шиоре ҳам аз Платон машҳур шуд: «Хоҳӣ озод бошӣ, ғуломи қонун бош».

Юнониҳо аз мардуми одӣ то мансабдорони зинаҳои баланди давлатӣ диданд, ки итоат ба қонун аз ҳукумфармоӣ ба қонун беҳтару авлотар аст, ғуломи қонун шуданд. Ва диданд, ки ин хуб ҳам ҳаст. Додгустарону додситониён, сипоҳиёну навкарон ҳам ба қонун эътиқод бастанд, то оммаи мардумро ба итоати қонун дароранд.
Рушди Юнони ҳуқуқбунёд чашмрас шуд. Ба пешрафти давлат ва вусъати зиндагии юнониҳо ҳаваси мамлакатҳои гирду атроф ва тамоми ҷаҳониён омад. Шоҳон шавқи кишвари мутараққӣ карданд. Талабгорони Платон афзуданд.  Аз Платон хоҳиш намуданд, баҳри давлати онҳо низ қонун бинависад. Чунки мехостанд мисли Юнон мамлакати мутараққӣ гарданд. Платон рад накард, қонун навишт. Ва фарҳанги ҳуқуқии бисёр мулку раъиятҳоро аз ваҳшоният раҳонид ва онҳо рӯ ба рушди иқтисод, илму тамаддун ниҳоданд.
Платон танҳо хоҳиши шоҳи Корсикаро рад намуд. Барои ҳокими Корсика қонун нанавишт. Гуфт, ки корсикагиҳо мардуми худхоҳу якраванд. Ва меҳнати ӯ барабас хоҳад буд.
Солҳои 90 – уми асри гузашта ошкор карданд, ки ҷомеаи имрӯза низ аз худхоҳону якравони дур аз фарҳанги ҳуқуқӣ орӣ нест. Боз собит шуд, ки пояи ин фарҳанги покизасози ҷомеа аз барномаҳои таълимии таълимгоҳҳо берун мондааст. Воситаҳои ахбори омма ҳам ба дарки он намерасиданд. Як намоиши шабакаи якуми телевизиони умумииттифоқ, инчунин тақлиди телевизионҳои дигар ҷумҳуриҳо, бахусус Тоҷикистон бо номи «Человек и закон» ё «Инсон ва қонун» қатрае аз баҳр буд, дар роҳи фарогир гардондани фарҳанги ҳуқуқӣ ва ба ғояи асосӣ табдил додани он. То ин замон рӯзномае, ки бевосита ба ташвиқу тарғиби илму фарҳанги ҳуқуқӣ дар роҳи ба ғояи муқаддаси мардум табдил додани он талош намояд, ба вуҷуд наомад. Сол ба сол зиёд гаштани ҷинояткориҳо, пайдо шудани зуҳуроти номатлуб, аз қабили ваҳму ваҳмандозиҳо (терроризм),  ифротгароӣ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, гаравгонгирӣ, ташвиқи дину мазҳабҳои мухталиф шаҳодати ин муддаост.
Имрӯзҳо мо давлати чун кӯҳ собиту мустаҳкаму соҳибқудрат дорем. Ва он муҳофизи тавонои падидаҳои нав, аз ҷумла шаклҳои моликияту бозори нархҳои озод, шароити мусоиди рақобат байни корхонаҳои хусусию саҳомӣ, бизнеси калон ва миёнаву хурд, намудҳои гуногуни соҳибкорӣ аст. Барои ривоҷу равнақи ин шаклҳои нав ва баланд бардоштани самаранокиву ба даст овардани фоида, инчунин такмил додану пойдор гардондани муносибат ба одамону истеҳсолоти ба тозагӣ арзи вуҷудкарда, баробари ғамхорӣ ва кӯшишу талошҳои давлати соҳибистиқлолу ҳуқуқбунёди тоҷикон, нангу номуси миллатдорӣ, раиятпарвариву ватанхоҳии сарватмандон зарур аст.
Ҳамчунин, соҳибони давлати ҳуқуқбунёд бояд дорои маърифати ҳуқуқӣ бошанд. Вале бояд иқрор шуд, ки фарҳанги ҳуқуқ, бахусус дар соҳаи иқтисоди андоз аз фаъолияти ҷамъиятӣ қафо мондааст. Ва ин ба сари вақт ҷамъ овардани ҳамаи шаклҳои андозу соҳиб шудан ба нишондиҳандаҳои беҳтарин монеаи асосӣ аст. Барои бартараф намудани ин монеа Президенти мамлакат борҳо таъкид карда, гуфтааст: «Агар хоҳед, ки андозро ҷамъ оварда тавонед, бесаводии мардумро дар соҳаи андоз бартараф кунед».
 Аз байн бурдани бесаводии ҳуқуқӣ ва кушодани забони лоли маърифати ҳуқуқиву иқтисодӣ зарур аст. Ин маърифат мардумро ба фардои неку фирӯз дилпур месозад. Ин дилпурӣ самараи заҳмати ӯро дучанду сечанду даҳчанд мекунад. Ин пешравӣ дар ҷойҳое эҳсос мегардад, ки кормандони андоз кайҳо неруи тавонои фарҳанги ҳуқуқиро дарк карда,  барои маърифатнокии соҳибкорон талош меварзанд.
Айни замон ислоҳоти идораи давлатӣ давом дорад. Ва ин ислоҳот ба ташкил додани низоми идоракунӣ нигаронда шудааст. Хусусияти низоми идоракунӣ шаффофияти фаъолияти тамоми рукнҳои ҳокимияти давлатӣ ба мубориза алайҳи коррупсия нигаронда шудааст, ки имкон медиҳад, соҳибкории хурду миёна рушд кунад. Ин амал дар сурате натиҷаҳои назаррас медиҳад, ки қонун дар тамоми самтҳо аз ҳамагуна орзуву ҳавасҳои инсонӣ воло дониста шавад. Ва мардуми кишвар дар раванди рушди давлат ва таҳкими иҷтимоӣ бояд фаъолона ширкат намоянд.

Раҷаб МАРДОН,
публитсист
 


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.06.2016    №: 113    Мутолиа карданд: 495

19.07.2019


ПАЛАТАИ ҲИСОБ. 88,З миллион сомонӣ зарари молиявӣ ошкор гашт

УМЕД БОБОЗОДА: "Аксари муроҷиатҳо оид ба адолати судиянд"

Кӯдакони аз Ироқ овардашуда ба зиндагии муқаррарӣ бармегарданд

"EXPO 2019 BEIJING". Гӯшаи Тоҷикистонро беш аз як миллион нафар тамошо кард

НИГАРОНӢ. Ҷудошавии 6065 оила дар ним сол

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед