logo

фарҳанг

ЗАРГАРӢ. ОНРО ДАР ХАТЛОН РУШД БОЯД ДОД

Заргарӣ яке аз санъатҳои қадимаи ороишию амалии тоҷикон ба шумор рафта, то имрӯз чун ҷузъи муҳими ҳунару фарҳанги миллӣ дар он мақому манзалати махсус дорад. Имрӯзҳо кам нестанд оилаҳое, ки аз баракати дастони муъҷизаофарашон рӯзии худу фарзандон ва наздикону пайвандонашонро таъмин мекунанд.

Шерзод  Валиев, сокини деҳаи Камари шаҳри Кӯлоб, ки худ аз табори ҳунар аст, дар ин бора чунин андеша дорад:
- Дар заргарӣ амалҳои гуногун истифода мешаванд. Аз ҷумла, рехтагарӣ, кандакорӣ, ҳаккокӣ, заробӣ, сайқалдиҳӣ, халоҷӣ (тануккунӣ), ҳалдавонӣ ва амсоли инҳо. Амали аз маъданҳои дигар ҷудо кардани нуқраю тиллоро  гаҳбандӣ меноманд.
 Фулузи интихобшударо бо болға дар болои сандон то ба ҳамвор шуданаш мекӯбанд. Хӯлаи ягонаи барои ин кор созгор хӯлаи тиллову нуқра ба ҳисоб меравад, ки онро «тиллои  ҷурғотӣ» низ меноманд. Дар кори заргарон  омехтаи нуқра  бо мис низ истифода мешавад, ки тақрибан дар охирҳои асри  19 дар натиҷаи робитаҳои тиҷоратию  иқтисодӣ бо Русия ба вуҷуд омадааст.
Амирхони Бобохон, сокини деҳаи Даҳанаи  ҳамин шаҳр бошад, иброз  медорад, ки заргарон дар истеҳсоли маснуоти бадеӣ (зару зевар, асбобу ашёи рӯзгор, либосу аслиҳаи ҷангӣ) аз фулузот: тилло, нуқра, мис, биринҷӣ, оҳан ва ғайра; аз сангҳои гаронбаҳову ранга, лаъл, ёқут, фирӯза, зумурад, лоҷувард, қаҳрабо, булӯри кӯҳӣ, ақиқ ва монанди инҳо; аз маводи табиӣ, устухони фил, садаф, марворид ва чанде дигар истифода мекунанд. Маснуоти сохтаи заргарон ангуштарин, гӯшвор, зеби гардан, болои  абрӯ (қоши тилло), каҷак, бозубанд, дастпона ва амсоли инҳо  буда, аз ҷумлаи зеварҳои  маъмулии занҳои тоҷик мебошад.
Барои ангуштарин сохтан хӯлаи тиллоро ба қолибҳои тавонак, ба монанди кори рехтагарҳо, гудохта мерехтанд. Сипас, бо навъҳои сӯҳон онро  соида, ҳамвор менамуданд ва  ба он нигини сурх ё ягон  санги  гаронбаҳоро насб мекарданд.
Заргарони тоҷик дар ороиши маснуоти заргарӣ, аз ҷумла дар даспона, аз муҳраҳо васеъ истифода мебурданд. Дастпона  - ороиш барои даст буда, шаклҳои гуногун дорад. Дастпонаи донадор ё гандумак як намуди онро  мегӯянд, ки  то охирҳои асри 19 арӯсон  ва занони тоҷики водии Ҳисор истифода мебурданд. Дастпонаҳоро аз нуқра месохтанд ва дастаашонро ба монанди сари мор бо сангҳои  фирӯза ороиш медоданд.
Пешовез – зевари пеши барро барои арӯсон аз нуқра бо қуббаҳои кандакоришуда  тайёр менамуданд, ки ин  қубаҳо аз ду тараф сӯрохии  сӯзангузар доштанд. Пешовезро аз матои сиёҳ ба шакли шероз  то 1метр дарозӣ ва  барашро  20 сантиметр  бурида, аз ду тарафи ин матоъ қуббаҳоро мечаспонданду  бо тугмаҳои  садаф  қатор – қатор  оро медиҳанд.
Дар давраи Шӯравӣ заргарон дар корхонаҳои истеҳсолии давлатӣ  кор мекарданд ва як қисми маснуоти сохтаи  онҳо ба хориҷ аз кишвар  содир мешуд. Имрӯзҳо низ маҳсулоти заргарӣ  дар  ҳудуди  кишвар тараққӣ  дорад, ба мақсад мувофиқ аст, ки коргоҳҳои давлатии заргарӣ ба таври фарогир фаъол гардонида шаванд. Бахусус, дар вилояти Хатлон, ки аз сернуфузтарин минтақаи Тоҷикистон маҳсуб меёбад, таъсиси корхонаҳои миёнаи ҳунарҳои дастӣ манфиати бештар хоҳад дошт.
Сарвиноз ШОДМОНОВА, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.06.016    №: 116    Мутолиа карданд: 832

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед