logo

фарҳанг

ЗАРГАРӢ. ОНРО ДАР ХАТЛОН РУШД БОЯД ДОД

Заргарӣ яке аз санъатҳои қадимаи ороишию амалии тоҷикон ба шумор рафта, то имрӯз чун ҷузъи муҳими ҳунару фарҳанги миллӣ дар он мақому манзалати махсус дорад. Имрӯзҳо кам нестанд оилаҳое, ки аз баракати дастони муъҷизаофарашон рӯзии худу фарзандон ва наздикону пайвандонашонро таъмин мекунанд.

Шерзод  Валиев, сокини деҳаи Камари шаҳри Кӯлоб, ки худ аз табори ҳунар аст, дар ин бора чунин андеша дорад:
- Дар заргарӣ амалҳои гуногун истифода мешаванд. Аз ҷумла, рехтагарӣ, кандакорӣ, ҳаккокӣ, заробӣ, сайқалдиҳӣ, халоҷӣ (тануккунӣ), ҳалдавонӣ ва амсоли инҳо. Амали аз маъданҳои дигар ҷудо кардани нуқраю тиллоро  гаҳбандӣ меноманд.
 Фулузи интихобшударо бо болға дар болои сандон то ба ҳамвор шуданаш мекӯбанд. Хӯлаи ягонаи барои ин кор созгор хӯлаи тиллову нуқра ба ҳисоб меравад, ки онро «тиллои  ҷурғотӣ» низ меноманд. Дар кори заргарон  омехтаи нуқра  бо мис низ истифода мешавад, ки тақрибан дар охирҳои асри  19 дар натиҷаи робитаҳои тиҷоратию  иқтисодӣ бо Русия ба вуҷуд омадааст.
Амирхони Бобохон, сокини деҳаи Даҳанаи  ҳамин шаҳр бошад, иброз  медорад, ки заргарон дар истеҳсоли маснуоти бадеӣ (зару зевар, асбобу ашёи рӯзгор, либосу аслиҳаи ҷангӣ) аз фулузот: тилло, нуқра, мис, биринҷӣ, оҳан ва ғайра; аз сангҳои гаронбаҳову ранга, лаъл, ёқут, фирӯза, зумурад, лоҷувард, қаҳрабо, булӯри кӯҳӣ, ақиқ ва монанди инҳо; аз маводи табиӣ, устухони фил, садаф, марворид ва чанде дигар истифода мекунанд. Маснуоти сохтаи заргарон ангуштарин, гӯшвор, зеби гардан, болои  абрӯ (қоши тилло), каҷак, бозубанд, дастпона ва амсоли инҳо  буда, аз ҷумлаи зеварҳои  маъмулии занҳои тоҷик мебошад.
Барои ангуштарин сохтан хӯлаи тиллоро ба қолибҳои тавонак, ба монанди кори рехтагарҳо, гудохта мерехтанд. Сипас, бо навъҳои сӯҳон онро  соида, ҳамвор менамуданд ва  ба он нигини сурх ё ягон  санги  гаронбаҳоро насб мекарданд.
Заргарони тоҷик дар ороиши маснуоти заргарӣ, аз ҷумла дар даспона, аз муҳраҳо васеъ истифода мебурданд. Дастпона  - ороиш барои даст буда, шаклҳои гуногун дорад. Дастпонаи донадор ё гандумак як намуди онро  мегӯянд, ки  то охирҳои асри 19 арӯсон  ва занони тоҷики водии Ҳисор истифода мебурданд. Дастпонаҳоро аз нуқра месохтанд ва дастаашонро ба монанди сари мор бо сангҳои  фирӯза ороиш медоданд.
Пешовез – зевари пеши барро барои арӯсон аз нуқра бо қуббаҳои кандакоришуда  тайёр менамуданд, ки ин  қубаҳо аз ду тараф сӯрохии  сӯзангузар доштанд. Пешовезро аз матои сиёҳ ба шакли шероз  то 1метр дарозӣ ва  барашро  20 сантиметр  бурида, аз ду тарафи ин матоъ қуббаҳоро мечаспонданду  бо тугмаҳои  садаф  қатор – қатор  оро медиҳанд.
Дар давраи Шӯравӣ заргарон дар корхонаҳои истеҳсолии давлатӣ  кор мекарданд ва як қисми маснуоти сохтаи  онҳо ба хориҷ аз кишвар  содир мешуд. Имрӯзҳо низ маҳсулоти заргарӣ  дар  ҳудуди  кишвар тараққӣ  дорад, ба мақсад мувофиқ аст, ки коргоҳҳои давлатии заргарӣ ба таври фарогир фаъол гардонида шаванд. Бахусус, дар вилояти Хатлон, ки аз сернуфузтарин минтақаи Тоҷикистон маҳсуб меёбад, таъсиси корхонаҳои миёнаи ҳунарҳои дастӣ манфиати бештар хоҳад дошт.
Сарвиноз ШОДМОНОВА, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.06.016    №: 116    Мутолиа карданд: 907

22.11.2018


Баррасии таҳкими мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм

Вохӯрии Ҷамолиддин Убайдулло бо Патрис Вершер

Бахшида ба 25 - солагии баимзорасии аҳдномаи дӯстӣ намоишгоҳ доир мегардад

Баргузории машварати Шӯрои Конфедератсияи байналмилалии иттифоқҳои касабаи роҳиоҳанчиён

МАСТЧОҲ. Рӯ ба рушд

Ҳукми абад ба гунаҳгоршавандаи асосии парвандаи куштори сайёҳони хориҷӣ дар Тоҷикистон

Кишварҳои ИДМ мубодилаи маълумот оид ба террористон мекунанд

Назарбоев: «Мактабҳоро аз тафтишҳои бешумор ҳимоя бояд кард»

Дар Чин миқёси ислоҳоти моликияти давлатӣ густурдатар мегардад

Москва ва Пекин барои парвоз ба Миррих якҷоя мушак месозанд

Ҷаҳон дар як сатр

21.11.2018


Аз таркиш дар Кобул беш аз 50 нафар ҳалок шуд

Ӯзбекистон нахустин намоишгоҳ-ярмаркаи байналмилалии содиротӣ мегузаронад

Могерини: «Иттиҳоди Аврупо «артиши аврупоӣ» ташкил карданӣ нест»

Табобати гепатити С дар Беларус аз арзонтарин дар Аврупост

Ҷаҳон дар як сатр

ДУШАНБЕ. Таҷлили нахустин ҷашни занони соҳибкор

ДЕВАШТИЧ. Тантанаи Рӯзи Президент

Иштироки мунтахаби футболи бонувон дар CAFA

20.11.2018


СУҒД. Оғози сохтмони раёсати маориф

ЛЕВАКАНТ. Конфронси илмӣ - назариявӣ ба ифтихори Иҷлосияи XVI

"Парасту" дар Тоҷикобод

Сарони кишварҳои Осиёи Марказӣ барои машварат дар Тошканд ҷамъ меоянд

Финляндия ҷонибдори ҳузури Россия дар Шӯрои Аврупо

Вазорати маорифи Афғонистон 30 ҳазор занро ба кор мегирад

Баррасии рушди инклюзивии иқтисоди қитъа дар Гвинея Папуаи Нав

Ҷаҳон дар як сатр

АНВАР ЮНУСОВ СОҲИБИ КАМАРБАНДИ WBF

"СОРО КОМПАНИЯ" ҒОЛИБИ ЛИГАИ КАСБИИ ФУТЗАЛИ ТОҶИКИСТОН

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед