logo

иқтисод

РАҚОБАТ: КОРХОНАҲОИ ХУСУСӢ ЧӢ ҲОЛ ДОРАНД?

Солҳои 2013 – 2015 соҳаи парандапарварии ҷумҳурӣ дар сатҳи баланд рушд кард. Дар ин давра шумори корхонаҳо ба 92 адад расида, зиёда аз 6500 нафар бо ҷойи кори хуб ва музди дилхоҳ таъмин гашт. Аммо дар охирҳои соли 2015 ва аввали соли 2016 ба асари  буҳрони молиявии ҷаҳонӣ соҳа ба мушкилот мувоҷеҳ гардид. Корхонаҳо аз сабаби боло рафтани нархҳо ва хидматрасонӣ натавонистанд ба дараҷаи солҳои қаблӣ чӯҷаи якрӯзаи хушзот ворид намоянд. Дар  натиҷа, дар баъзе корхонаҳо саршумори паранда коҳиш ёфта, ҳаҷми умумии истеҳсоли тухм кам шудааст. Директори КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” Машокир Назаров вазъи кунунии соҳаро чунин шарҳ дод:

- Парандапарварӣ яке аз соҳаҳои муҳими кишоварзӣ буда, дар таъмини амнияти озуқавории мамлакат мавқеи назаррас дорад. Баъди роҳандозии Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти № 451 “Дар бораи Барномаи рушди соҳаи парандапарварӣ дар Ҷумҳурии  Тоҷикистон барои солҳои 2007 - 2015” соҳа хеле рушд кард. Агар дар соли 2013 дар кишвар 49 корхона амал намуда, 189,7 миллион дона тухми мурғ истеҳсол карда бошанд, дар соли 2015 шумори паранда ба 1,9 миллион сар ва истеҳсоли тухм ба 230,5 миллион дона  расонда шуд.
Бо вуҷуди дастовардҳои хуб дар соҳа мушкилот зиёд аст. Ҳарчанд корхонаҳои бекорхобидаро фаъол гардонда, навтаъсисҳо бо техника, таҷҳизот, хӯроки серғизою маблағ таъмин шуданд, соҳа ба тухми чӯҷахобонӣ ва мурғҳои модарӣ (мурғҳои хушзоте, ки аз тухмашон чӯҷа мебароранд) эҳтиёҷи зиёд дорад.
Баъди таҷдиди сохтор қариб ҳамаи корхонаҳои  парандапарварӣ хусусӣ гардонда шуданд, аммо на ҳамаи соҳибмулкон онҳоро дуруст кор фармуда тавонистанд. Аз ҷумла, корхонаҳои зотпарварӣ ташкил накарда, фабрикаҳои  парандапарвариро бо чӯҷаҳои якрӯза ва тухмҳои инкубатсионӣ таъмин насохтанд. Корхонаҳои ҷудогонаи  парандапарварӣ имкони таъмин кардани  ҶДММ “Мурғи ҳилол”- и ноҳияи Файзобод,  “Тарз” ва “Наврӯз” - и шаҳри Ваҳдат ва дигарҳоро бо чӯҷаи хушзот надоштанд. Агар ин имкон пайдо мешуд, маблағи ҳангуфт  ба хориҷи кишвар интиқол намеёфту барои пешбурди соҳа масраф мегашт. Ҳамчунин, аз рӯйи истифодаи пурсамари имкониятҳои мавҷуда саршумори паранда ду-се маротиба меафзуд ва ҷумҳурии мо аз кишвари воридсозандаи маҳсулоти паранда ба содиркунандаи он табдил меёфт.
Сабаби кам шудани шумори  паранда дар он аст, ки пештар корхонаҳо аз хориҷи кишвар тухми инкубатсионӣ ва чӯҷаи якрӯзаро тариқи ҳавопаймо меоварданд. Бо авҷ гирифтани буҳрони молиявии ҷаҳонӣ нархи хизматрасонии ҳавопаймоҳо низ хеле боло рафта, соҳибкоронро дасткӯтоҳ гардонд. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар ин давраи мушкил ба мақсади дастгирии корхонаҳо ба онҳо дар воридоти технология, хӯроки серғизои паранда ва супурдани боҷу пардохтҳои гумрукӣ имтиёз дод.
КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” якҷо бо олимони Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон  лоиҳаи нави Барномаи рушди соҳаи парандапарварии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2016 - 2020 - ро таҳия кардааст.
Айни замон корхонаҳои фаъол амсоли “Тарз” - и Ваҳдат, “Раҳмонҷон” - и Данғара, “Беҳамто” - и Ёвон, “Хуҷанд” ва “Мабрук” - и Бобоҷон Ғафуров, “Сайҳун-бодом” - и Конибодом, “Симурғ” - и Истаравшан ва “Мастчоҳ” - и Мастчоҳ бо маҳсулоти  хушсифат ва аз ҷиҳати экологӣ тоза ном баровардаанд.
Бисёр корхонаҳои парандапарварӣ, аз ҷумла ҶДММ “Мурғи марҷон” – и ноҳияи Файзобод,  “Беҳамто” - и ноҳияи Ёвон аз ҷиҳати таҷҳизонӣ бо технологияи  муосир на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар Осиёи Марказӣ ҳамто надоранд. Танҳо ҶДММ “Мурғи марҷон” 60 дарсади бозори ҷумҳуриро бо тухм таъмин мекард. Ҳоло бошад, дар бобати воридсозии чӯҷаи хушзот аз хориҷи кишвар, танқисӣ кашида истодааст.
Машокир Назаров дар посух ба суоли “Чаро дар корхонаи “Симурғ” - и шаҳри Истаравшан чӯҷаи хушзоти якрӯзаро ба фурӯш мебароранду дар корхонаҳои  дигар не?” гуфт:
- Сабаби асосӣ фарқ доштани технологияи парвариш дар ин корхонаҳо мебошад. Дар корхонаҳое, ки мурғҳои тухмдеҳ (на барои такрористеҳсолкунӣ) парвариш карда мешаванд, нигоҳубин намудани модармурғҳо манъ аст ва баръакс. Аз  ин рӯ, корхонаи “Симурғ” бо дастгирии Ҳукумати Тоҷикистон ва талошҳои Вазорати кишоварзӣ ба истеҳсоли тухми инкубатсионӣ махсус гардонда шудааст. Аммо он имкони бо чӯҷа таъмин кардани корхонаҳои азими парандапарварии мамлакатро надорад. Чунончи, барои як навбат таъмин кардани “Тарз” 40 ҳазор сар чӯҷаи якрӯза лозим аст, ки корхонаи “Симурғ” ин иқтидорро надорад. ҶДММ “Мурғи марҷон” бошад, дар як вақт то 240 ҳазор сар чӯҷаро парвариш мекунад ва эҳтиёҷоташро алъон фақат корхонаҳои  хориҷӣ, аз ҷумла Федератсияи Русия, бароварда метавонанд. Ҳукумати ҷумҳурӣ бо мақсади рушди соҳа корхонаи “Наврӯз” - и  шаҳри Ваҳдатро ба тавозуни КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” вогузошт. Бовар ҳаст, ки баъди азнавтаҷҳизонӣ таъмини корхонаҳои кишвар бо чӯҷаҳои хушзот беҳтар мегардад.
Вале масъулон вазифадоранд, ки роҳҳои дигари мусоидат ба рушди парандапарвариро ҷӯё бошанд. Зеро оқибати камтаваҷҷуҳӣ ба коҳиши истеҳсолоти худӣ мебарад, ки воқеан нигаронкунанда аст.

Мирзои ФИРӮЗ, “Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.06.016    №: 116    Мутолиа карданд: 562

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед