logo

иқтисод

РАҚОБАТ: КОРХОНАҲОИ ХУСУСӢ ЧӢ ҲОЛ ДОРАНД?

Солҳои 2013 – 2015 соҳаи парандапарварии ҷумҳурӣ дар сатҳи баланд рушд кард. Дар ин давра шумори корхонаҳо ба 92 адад расида, зиёда аз 6500 нафар бо ҷойи кори хуб ва музди дилхоҳ таъмин гашт. Аммо дар охирҳои соли 2015 ва аввали соли 2016 ба асари  буҳрони молиявии ҷаҳонӣ соҳа ба мушкилот мувоҷеҳ гардид. Корхонаҳо аз сабаби боло рафтани нархҳо ва хидматрасонӣ натавонистанд ба дараҷаи солҳои қаблӣ чӯҷаи якрӯзаи хушзот ворид намоянд. Дар  натиҷа, дар баъзе корхонаҳо саршумори паранда коҳиш ёфта, ҳаҷми умумии истеҳсоли тухм кам шудааст. Директори КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” Машокир Назаров вазъи кунунии соҳаро чунин шарҳ дод:

- Парандапарварӣ яке аз соҳаҳои муҳими кишоварзӣ буда, дар таъмини амнияти озуқавории мамлакат мавқеи назаррас дорад. Баъди роҳандозии Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти № 451 “Дар бораи Барномаи рушди соҳаи парандапарварӣ дар Ҷумҳурии  Тоҷикистон барои солҳои 2007 - 2015” соҳа хеле рушд кард. Агар дар соли 2013 дар кишвар 49 корхона амал намуда, 189,7 миллион дона тухми мурғ истеҳсол карда бошанд, дар соли 2015 шумори паранда ба 1,9 миллион сар ва истеҳсоли тухм ба 230,5 миллион дона  расонда шуд.
Бо вуҷуди дастовардҳои хуб дар соҳа мушкилот зиёд аст. Ҳарчанд корхонаҳои бекорхобидаро фаъол гардонда, навтаъсисҳо бо техника, таҷҳизот, хӯроки серғизою маблағ таъмин шуданд, соҳа ба тухми чӯҷахобонӣ ва мурғҳои модарӣ (мурғҳои хушзоте, ки аз тухмашон чӯҷа мебароранд) эҳтиёҷи зиёд дорад.
Баъди таҷдиди сохтор қариб ҳамаи корхонаҳои  парандапарварӣ хусусӣ гардонда шуданд, аммо на ҳамаи соҳибмулкон онҳоро дуруст кор фармуда тавонистанд. Аз ҷумла, корхонаҳои зотпарварӣ ташкил накарда, фабрикаҳои  парандапарвариро бо чӯҷаҳои якрӯза ва тухмҳои инкубатсионӣ таъмин насохтанд. Корхонаҳои ҷудогонаи  парандапарварӣ имкони таъмин кардани  ҶДММ “Мурғи ҳилол”- и ноҳияи Файзобод,  “Тарз” ва “Наврӯз” - и шаҳри Ваҳдат ва дигарҳоро бо чӯҷаи хушзот надоштанд. Агар ин имкон пайдо мешуд, маблағи ҳангуфт  ба хориҷи кишвар интиқол намеёфту барои пешбурди соҳа масраф мегашт. Ҳамчунин, аз рӯйи истифодаи пурсамари имкониятҳои мавҷуда саршумори паранда ду-се маротиба меафзуд ва ҷумҳурии мо аз кишвари воридсозандаи маҳсулоти паранда ба содиркунандаи он табдил меёфт.
Сабаби кам шудани шумори  паранда дар он аст, ки пештар корхонаҳо аз хориҷи кишвар тухми инкубатсионӣ ва чӯҷаи якрӯзаро тариқи ҳавопаймо меоварданд. Бо авҷ гирифтани буҳрони молиявии ҷаҳонӣ нархи хизматрасонии ҳавопаймоҳо низ хеле боло рафта, соҳибкоронро дасткӯтоҳ гардонд. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар ин давраи мушкил ба мақсади дастгирии корхонаҳо ба онҳо дар воридоти технология, хӯроки серғизои паранда ва супурдани боҷу пардохтҳои гумрукӣ имтиёз дод.
КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” якҷо бо олимони Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон  лоиҳаи нави Барномаи рушди соҳаи парандапарварии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2016 - 2020 - ро таҳия кардааст.
Айни замон корхонаҳои фаъол амсоли “Тарз” - и Ваҳдат, “Раҳмонҷон” - и Данғара, “Беҳамто” - и Ёвон, “Хуҷанд” ва “Мабрук” - и Бобоҷон Ғафуров, “Сайҳун-бодом” - и Конибодом, “Симурғ” - и Истаравшан ва “Мастчоҳ” - и Мастчоҳ бо маҳсулоти  хушсифат ва аз ҷиҳати экологӣ тоза ном баровардаанд.
Бисёр корхонаҳои парандапарварӣ, аз ҷумла ҶДММ “Мурғи марҷон” – и ноҳияи Файзобод,  “Беҳамто” - и ноҳияи Ёвон аз ҷиҳати таҷҳизонӣ бо технологияи  муосир на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар Осиёи Марказӣ ҳамто надоранд. Танҳо ҶДММ “Мурғи марҷон” 60 дарсади бозори ҷумҳуриро бо тухм таъмин мекард. Ҳоло бошад, дар бобати воридсозии чӯҷаи хушзот аз хориҷи кишвар, танқисӣ кашида истодааст.
Машокир Назаров дар посух ба суоли “Чаро дар корхонаи “Симурғ” - и шаҳри Истаравшан чӯҷаи хушзоти якрӯзаро ба фурӯш мебароранду дар корхонаҳои  дигар не?” гуфт:
- Сабаби асосӣ фарқ доштани технологияи парвариш дар ин корхонаҳо мебошад. Дар корхонаҳое, ки мурғҳои тухмдеҳ (на барои такрористеҳсолкунӣ) парвариш карда мешаванд, нигоҳубин намудани модармурғҳо манъ аст ва баръакс. Аз  ин рӯ, корхонаи “Симурғ” бо дастгирии Ҳукумати Тоҷикистон ва талошҳои Вазорати кишоварзӣ ба истеҳсоли тухми инкубатсионӣ махсус гардонда шудааст. Аммо он имкони бо чӯҷа таъмин кардани корхонаҳои азими парандапарварии мамлакатро надорад. Чунончи, барои як навбат таъмин кардани “Тарз” 40 ҳазор сар чӯҷаи якрӯза лозим аст, ки корхонаи “Симурғ” ин иқтидорро надорад. ҶДММ “Мурғи марҷон” бошад, дар як вақт то 240 ҳазор сар чӯҷаро парвариш мекунад ва эҳтиёҷоташро алъон фақат корхонаҳои  хориҷӣ, аз ҷумла Федератсияи Русия, бароварда метавонанд. Ҳукумати ҷумҳурӣ бо мақсади рушди соҳа корхонаи “Наврӯз” - и  шаҳри Ваҳдатро ба тавозуни КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” вогузошт. Бовар ҳаст, ки баъди азнавтаҷҳизонӣ таъмини корхонаҳои кишвар бо чӯҷаҳои хушзот беҳтар мегардад.
Вале масъулон вазифадоранд, ки роҳҳои дигари мусоидат ба рушди парандапарвариро ҷӯё бошанд. Зеро оқибати камтаваҷҷуҳӣ ба коҳиши истеҳсолоти худӣ мебарад, ки воқеан нигаронкунанда аст.

Мирзои ФИРӮЗ, “Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.06.016    №: 116    Мутолиа карданд: 724

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед