logo

иқтисод

РАҚОБАТ: КОРХОНАҲОИ ХУСУСӢ ЧӢ ҲОЛ ДОРАНД?

Солҳои 2013 – 2015 соҳаи парандапарварии ҷумҳурӣ дар сатҳи баланд рушд кард. Дар ин давра шумори корхонаҳо ба 92 адад расида, зиёда аз 6500 нафар бо ҷойи кори хуб ва музди дилхоҳ таъмин гашт. Аммо дар охирҳои соли 2015 ва аввали соли 2016 ба асари  буҳрони молиявии ҷаҳонӣ соҳа ба мушкилот мувоҷеҳ гардид. Корхонаҳо аз сабаби боло рафтани нархҳо ва хидматрасонӣ натавонистанд ба дараҷаи солҳои қаблӣ чӯҷаи якрӯзаи хушзот ворид намоянд. Дар  натиҷа, дар баъзе корхонаҳо саршумори паранда коҳиш ёфта, ҳаҷми умумии истеҳсоли тухм кам шудааст. Директори КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” Машокир Назаров вазъи кунунии соҳаро чунин шарҳ дод:

- Парандапарварӣ яке аз соҳаҳои муҳими кишоварзӣ буда, дар таъмини амнияти озуқавории мамлакат мавқеи назаррас дорад. Баъди роҳандозии Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти № 451 “Дар бораи Барномаи рушди соҳаи парандапарварӣ дар Ҷумҳурии  Тоҷикистон барои солҳои 2007 - 2015” соҳа хеле рушд кард. Агар дар соли 2013 дар кишвар 49 корхона амал намуда, 189,7 миллион дона тухми мурғ истеҳсол карда бошанд, дар соли 2015 шумори паранда ба 1,9 миллион сар ва истеҳсоли тухм ба 230,5 миллион дона  расонда шуд.
Бо вуҷуди дастовардҳои хуб дар соҳа мушкилот зиёд аст. Ҳарчанд корхонаҳои бекорхобидаро фаъол гардонда, навтаъсисҳо бо техника, таҷҳизот, хӯроки серғизою маблағ таъмин шуданд, соҳа ба тухми чӯҷахобонӣ ва мурғҳои модарӣ (мурғҳои хушзоте, ки аз тухмашон чӯҷа мебароранд) эҳтиёҷи зиёд дорад.
Баъди таҷдиди сохтор қариб ҳамаи корхонаҳои  парандапарварӣ хусусӣ гардонда шуданд, аммо на ҳамаи соҳибмулкон онҳоро дуруст кор фармуда тавонистанд. Аз ҷумла, корхонаҳои зотпарварӣ ташкил накарда, фабрикаҳои  парандапарвариро бо чӯҷаҳои якрӯза ва тухмҳои инкубатсионӣ таъмин насохтанд. Корхонаҳои ҷудогонаи  парандапарварӣ имкони таъмин кардани  ҶДММ “Мурғи ҳилол”- и ноҳияи Файзобод,  “Тарз” ва “Наврӯз” - и шаҳри Ваҳдат ва дигарҳоро бо чӯҷаи хушзот надоштанд. Агар ин имкон пайдо мешуд, маблағи ҳангуфт  ба хориҷи кишвар интиқол намеёфту барои пешбурди соҳа масраф мегашт. Ҳамчунин, аз рӯйи истифодаи пурсамари имкониятҳои мавҷуда саршумори паранда ду-се маротиба меафзуд ва ҷумҳурии мо аз кишвари воридсозандаи маҳсулоти паранда ба содиркунандаи он табдил меёфт.
Сабаби кам шудани шумори  паранда дар он аст, ки пештар корхонаҳо аз хориҷи кишвар тухми инкубатсионӣ ва чӯҷаи якрӯзаро тариқи ҳавопаймо меоварданд. Бо авҷ гирифтани буҳрони молиявии ҷаҳонӣ нархи хизматрасонии ҳавопаймоҳо низ хеле боло рафта, соҳибкоронро дасткӯтоҳ гардонд. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар ин давраи мушкил ба мақсади дастгирии корхонаҳо ба онҳо дар воридоти технология, хӯроки серғизои паранда ва супурдани боҷу пардохтҳои гумрукӣ имтиёз дод.
КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” якҷо бо олимони Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон  лоиҳаи нави Барномаи рушди соҳаи парандапарварии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2016 - 2020 - ро таҳия кардааст.
Айни замон корхонаҳои фаъол амсоли “Тарз” - и Ваҳдат, “Раҳмонҷон” - и Данғара, “Беҳамто” - и Ёвон, “Хуҷанд” ва “Мабрук” - и Бобоҷон Ғафуров, “Сайҳун-бодом” - и Конибодом, “Симурғ” - и Истаравшан ва “Мастчоҳ” - и Мастчоҳ бо маҳсулоти  хушсифат ва аз ҷиҳати экологӣ тоза ном баровардаанд.
Бисёр корхонаҳои парандапарварӣ, аз ҷумла ҶДММ “Мурғи марҷон” – и ноҳияи Файзобод,  “Беҳамто” - и ноҳияи Ёвон аз ҷиҳати таҷҳизонӣ бо технологияи  муосир на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар Осиёи Марказӣ ҳамто надоранд. Танҳо ҶДММ “Мурғи марҷон” 60 дарсади бозори ҷумҳуриро бо тухм таъмин мекард. Ҳоло бошад, дар бобати воридсозии чӯҷаи хушзот аз хориҷи кишвар, танқисӣ кашида истодааст.
Машокир Назаров дар посух ба суоли “Чаро дар корхонаи “Симурғ” - и шаҳри Истаравшан чӯҷаи хушзоти якрӯзаро ба фурӯш мебароранду дар корхонаҳои  дигар не?” гуфт:
- Сабаби асосӣ фарқ доштани технологияи парвариш дар ин корхонаҳо мебошад. Дар корхонаҳое, ки мурғҳои тухмдеҳ (на барои такрористеҳсолкунӣ) парвариш карда мешаванд, нигоҳубин намудани модармурғҳо манъ аст ва баръакс. Аз  ин рӯ, корхонаи “Симурғ” бо дастгирии Ҳукумати Тоҷикистон ва талошҳои Вазорати кишоварзӣ ба истеҳсоли тухми инкубатсионӣ махсус гардонда шудааст. Аммо он имкони бо чӯҷа таъмин кардани корхонаҳои азими парандапарварии мамлакатро надорад. Чунончи, барои як навбат таъмин кардани “Тарз” 40 ҳазор сар чӯҷаи якрӯза лозим аст, ки корхонаи “Симурғ” ин иқтидорро надорад. ҶДММ “Мурғи марҷон” бошад, дар як вақт то 240 ҳазор сар чӯҷаро парвариш мекунад ва эҳтиёҷоташро алъон фақат корхонаҳои  хориҷӣ, аз ҷумла Федератсияи Русия, бароварда метавонанд. Ҳукумати ҷумҳурӣ бо мақсади рушди соҳа корхонаи “Наврӯз” - и  шаҳри Ваҳдатро ба тавозуни КВД “Саноати парандапарварии Тоҷикистон” вогузошт. Бовар ҳаст, ки баъди азнавтаҷҳизонӣ таъмини корхонаҳои кишвар бо чӯҷаҳои хушзот беҳтар мегардад.
Вале масъулон вазифадоранд, ки роҳҳои дигари мусоидат ба рушди парандапарвариро ҷӯё бошанд. Зеро оқибати камтаваҷҷуҳӣ ба коҳиши истеҳсолоти худӣ мебарад, ки воқеан нигаронкунанда аст.

Мирзои ФИРӮЗ, “Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.06.016    №: 116    Мутолиа карданд: 593

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед