logo

фарҳанг

ҚОЛИНБОФӢ: ПЕШРАФТИ ТЕХНОЛОГИЯ НИШОНАИ РУШД АСТ

Қолинбофӣ яке аз ҳунарҳои анъанавии мардуми тоҷик аст. Он дар  Эрон ва Чину Ҳиндустон  низ маъмул буд. Таърихнигорон тахмин мезананд, ки тақрибан ду ҳазор сол  қабл дар ҳудуди Осиёи Марказӣ  қолинҳо бофта  мешудаанд. Онҳо дар аввал якранг ва бепат буданд ва маъмулан барои  гарм нигоҳ доштани хонаҳо  истифода мешуданд.  Баъдан одамон қолинро  бо нақшу нигор ва рангҳо ороста, барои ороиши хонаҳо ҳам ба кор мебурдагӣ шуданд.

Он ки имрӯз хонаҳои худро бе қолин ҳатто тасаввур кардан намехоҳем мерос аз ниёгонамон аст. Вале боре аз худ пурсидаем, ки ин зебоӣ чӣ сон омода шудаву чӣ дастҳое дар бофтани онҳо заҳмат кашидаанд? Ва, умуман, мо дар бораи қолинҳо чӣ медонем? Ба ин савол Абдуқаҳҳор  Ҳамдамов, қолинбоф аз шаҳри Истаравшан,  дар суҳбат  бо мо чунин гуфт:
 -  Дастгоҳи  қолинҳои анъанавӣ аз  чӯб сохта шуда,  пояҳои чап ва рост, гулаҳои  болоӣ ва поёнӣ, гула, кашак, тахтаи нишаст, нардбончаҳо, шадда ва тахтаи нишаст қисмҳои асосии он маҳсуб меёбанд.  Олоти кории устои қолинбоф  корд, шона, қайчӣ ва сӯзан  мебошад. Қолинҳо вобаста  ба тарзи истеҳсол бофташуда, дӯхташуда  ва гулдор мешаванд. Барои бофтани қолинҳо  аз ресмонҳои пашмӣ, пахтагин, патдор  ва нахи сунъӣ  истифода мебаранд. Аксар қолинбофон аз ресмони пахтагин истифода  мебаранд, чунки он аз ҷиҳати сифат  ва коркард барои бофтани қолин хеле мувофиқ  аст. Ресмони абрешимӣ  ҳам дар қолинбофӣ васеъ истифода мешавад. Ресмони аз пашми гӯсфанд таҳияшуда як андоза ноҳамвор буда, барои бофтани  қолин душвортар аст. Дар деҳот, қолинбофони маҳаллӣ, асосан аз пашми бузу гӯсфанд истифода мебаранд. Дар баъзе  минтақаҳо  аз пашми шутур низ қолин мебофанд.  Тор, пуд, печаки паҳлуӣ, тур, пӯпак ва тугун ё гиреҳ унсури асосии қолинбофӣ ба шумор мераванд. Тор ресмоне  мебошад, ки ба таври даврашакл  аз рӯи гирди гулаи  боло ва поён  кашида мешавад. Онро маъмулан аз пашми гӯсфанд тайёр мекунанд. Пуд аз байни тор, аз  қисми дарунӣ ва берунии он гузашта, ду бари қолинро ба ҳам пайваста, гиреҳҳои аз пашм бофтаро нигоҳ медорад. Тугун (гиреҳро) - ро  бо пашм аз байни торҳо гузаронда, бо воситаи корд, аз тарафи берун, аз дарозии пашм интихоб карда, бурида мешавад. 
Дар қолинбофӣ чор навъи гиреҳ маъмул аст: гиреҳи форсӣ, гиреҳи туркӣ, гиреҳи форсии  ҷуфтӣ ва гиреҳи туркии  ҷуфтӣ. Ба печаки паҳлуӣ қисмҳои чапу рости қолин ҳамроҳи пуд  ба қисми дарунӣ  ва берунӣ печонида мешавад, он тарафҳои  қолинро  мустаҳкам мегардонад. Тур дар аввал  ва охири  қолин ҷой мегирад. Вазифаи тур нигоҳ доштани  пуд ва пати қолин дар аввалу охир мебошад ва он як чанд қатор бофта мешавад. Пӯпак дар охир, баъди ба поён расидани бофтани  қолин, сохта  мешавад. Қолинбоф торҳои боқимондаро  бурида,  панҷ – шаш тояшро  якҷоя карда,  пӯпак мебофад. Дар шароити муосир, бо сабаби рушд ёфтани санъати қолинбофӣ, автоматикунонии меҳнати дастӣ, таъсиси корхонаҳои бузург ва бо иқтидори калон истеҳсол намудани анвои қолинҳо, қолинбофии дастӣ, ки барои мардуми мо аз ҳунарҳои суннатӣ маҳсуб меёбад, рӯ ба инқироз овардааст. Ҳатто дар шаҳрҳои  Хуҷанду Истаравшан, ки ватани таърихии ин навъи санъат аст, имрӯз ин тарзи қолинбофӣ аҳён - аҳён мушоҳида мешавад. Пешрафти технология нишонаи рушд аст, вале чӣ аз нигоҳи сифат ва ҳам аз назари зебоӣ ҷойи ҳунари дастиро гирифта наметавонад.
Сарвиноз  ШОДМОНОВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.06.2016    №: 120    Мутолиа карданд: 547

20.11.2018


СУҒД. Оғози сохтмони раёсати маориф

ЛЕВАКАНТ. Конфронси илмӣ - назариявӣ ба ифтихори Иҷлосияи XVI

"Парасту" дар Тоҷикобод

Сарони кишварҳои Осиёи Марказӣ барои машварат дар Тошканд ҷамъ меоянд

Финляндия ҷонибдори ҳузури Россия дар Шӯрои Аврупо

Вазорати маорифи Афғонистон 30 ҳазор занро ба кор мегирад

Баррасии рушди инклюзивии иқтисоди қитъа дар Гвинея Папуаи Нав

Ҷаҳон дар як сатр

АНВАР ЮНУСОВ СОҲИБИ КАМАРБАНДИ WBF

"СОРО КОМПАНИЯ" ҒОЛИБИ ЛИГАИ КАСБИИ ФУТЗАЛИ ТОҶИКИСТОН

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед