logo

фарҳанг

ҚОЛИНБОФӢ: ПЕШРАФТИ ТЕХНОЛОГИЯ НИШОНАИ РУШД АСТ

Қолинбофӣ яке аз ҳунарҳои анъанавии мардуми тоҷик аст. Он дар  Эрон ва Чину Ҳиндустон  низ маъмул буд. Таърихнигорон тахмин мезананд, ки тақрибан ду ҳазор сол  қабл дар ҳудуди Осиёи Марказӣ  қолинҳо бофта  мешудаанд. Онҳо дар аввал якранг ва бепат буданд ва маъмулан барои  гарм нигоҳ доштани хонаҳо  истифода мешуданд.  Баъдан одамон қолинро  бо нақшу нигор ва рангҳо ороста, барои ороиши хонаҳо ҳам ба кор мебурдагӣ шуданд.

Он ки имрӯз хонаҳои худро бе қолин ҳатто тасаввур кардан намехоҳем мерос аз ниёгонамон аст. Вале боре аз худ пурсидаем, ки ин зебоӣ чӣ сон омода шудаву чӣ дастҳое дар бофтани онҳо заҳмат кашидаанд? Ва, умуман, мо дар бораи қолинҳо чӣ медонем? Ба ин савол Абдуқаҳҳор  Ҳамдамов, қолинбоф аз шаҳри Истаравшан,  дар суҳбат  бо мо чунин гуфт:
 -  Дастгоҳи  қолинҳои анъанавӣ аз  чӯб сохта шуда,  пояҳои чап ва рост, гулаҳои  болоӣ ва поёнӣ, гула, кашак, тахтаи нишаст, нардбончаҳо, шадда ва тахтаи нишаст қисмҳои асосии он маҳсуб меёбанд.  Олоти кории устои қолинбоф  корд, шона, қайчӣ ва сӯзан  мебошад. Қолинҳо вобаста  ба тарзи истеҳсол бофташуда, дӯхташуда  ва гулдор мешаванд. Барои бофтани қолинҳо  аз ресмонҳои пашмӣ, пахтагин, патдор  ва нахи сунъӣ  истифода мебаранд. Аксар қолинбофон аз ресмони пахтагин истифода  мебаранд, чунки он аз ҷиҳати сифат  ва коркард барои бофтани қолин хеле мувофиқ  аст. Ресмони абрешимӣ  ҳам дар қолинбофӣ васеъ истифода мешавад. Ресмони аз пашми гӯсфанд таҳияшуда як андоза ноҳамвор буда, барои бофтани  қолин душвортар аст. Дар деҳот, қолинбофони маҳаллӣ, асосан аз пашми бузу гӯсфанд истифода мебаранд. Дар баъзе  минтақаҳо  аз пашми шутур низ қолин мебофанд.  Тор, пуд, печаки паҳлуӣ, тур, пӯпак ва тугун ё гиреҳ унсури асосии қолинбофӣ ба шумор мераванд. Тор ресмоне  мебошад, ки ба таври даврашакл  аз рӯи гирди гулаи  боло ва поён  кашида мешавад. Онро маъмулан аз пашми гӯсфанд тайёр мекунанд. Пуд аз байни тор, аз  қисми дарунӣ ва берунии он гузашта, ду бари қолинро ба ҳам пайваста, гиреҳҳои аз пашм бофтаро нигоҳ медорад. Тугун (гиреҳро) - ро  бо пашм аз байни торҳо гузаронда, бо воситаи корд, аз тарафи берун, аз дарозии пашм интихоб карда, бурида мешавад. 
Дар қолинбофӣ чор навъи гиреҳ маъмул аст: гиреҳи форсӣ, гиреҳи туркӣ, гиреҳи форсии  ҷуфтӣ ва гиреҳи туркии  ҷуфтӣ. Ба печаки паҳлуӣ қисмҳои чапу рости қолин ҳамроҳи пуд  ба қисми дарунӣ  ва берунӣ печонида мешавад, он тарафҳои  қолинро  мустаҳкам мегардонад. Тур дар аввал  ва охири  қолин ҷой мегирад. Вазифаи тур нигоҳ доштани  пуд ва пати қолин дар аввалу охир мебошад ва он як чанд қатор бофта мешавад. Пӯпак дар охир, баъди ба поён расидани бофтани  қолин, сохта  мешавад. Қолинбоф торҳои боқимондаро  бурида,  панҷ – шаш тояшро  якҷоя карда,  пӯпак мебофад. Дар шароити муосир, бо сабаби рушд ёфтани санъати қолинбофӣ, автоматикунонии меҳнати дастӣ, таъсиси корхонаҳои бузург ва бо иқтидори калон истеҳсол намудани анвои қолинҳо, қолинбофии дастӣ, ки барои мардуми мо аз ҳунарҳои суннатӣ маҳсуб меёбад, рӯ ба инқироз овардааст. Ҳатто дар шаҳрҳои  Хуҷанду Истаравшан, ки ватани таърихии ин навъи санъат аст, имрӯз ин тарзи қолинбофӣ аҳён - аҳён мушоҳида мешавад. Пешрафти технология нишонаи рушд аст, вале чӣ аз нигоҳи сифат ва ҳам аз назари зебоӣ ҷойи ҳунари дастиро гирифта наметавонад.
Сарвиноз  ШОДМОНОВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.06.2016    №: 120    Мутолиа карданд: 592

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад

МТС. Ҳамкориҳо бо Ӯзбекистон густариш меёбанд

ВМКБ. Гумрукчиён ба буҷет 16,9 миллион сомонӣ ворид карданд

ҲИСОР. Саҳми назарраси соҳибкорон дар ободонии шаҳр

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулот ба 1 миллиард сомонӣ расид

ВАРЗОБ. Таваҷҷуҳи сайёҳон ба нуқтаҳои истироҳатӣ афзудааст

08.02.2019


Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ. Музди миёнаи меҳнат - 1220 сомонӣ

КУМИТАИ ТЕЛЕВИЗИОН ВА РАДИО. Сифати кори шабакаҳо беҳтар мешавад

КҲФМГ. Офатҳои табиат 34 миллион самонӣ хисорот овард

Саноатикунонӣ дар Шаҳринав

Меъёри бозтамвил ба 14 дарсад поён фаромад

ШАҲРИ ВАҲДАТ. Иҷрои барзиёди андози иҷтимоӣ

ТАНЗИМ. Қонуншиканӣ коҳиш ёфтааст

СОҲИЛ. Корҳои мустаҳкамсозӣ вусъат меёбанд

ДДСТДТ. Авлавият ба рушди ҳунарҳои мардумӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед