logo

сиёсат

ПЕШВОИ МИЛЛАТ ВА МАРҲИЛАИ НАВИ ХУДШИНОСӢ

Раванди таҳқиқи мавзӯи густариши худшиносӣ, ваҳдати миллӣ ва ифтихори миллӣ дар даврони муосир ба номи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайванди ногусастанӣ дорад. Маҳз Эмомалӣ Раҳмон худшиносии миллиро ҳамчун масъалаи ҳаётан муҳими иҷтимоӣ арзёбӣ намуда, алоқамандии онро дар иртибот ба нақши давлату давлатдорӣ ба сифати омили муҳими рушди худшиносӣ ва муттаҳидсозандаи халқ муқаррар намуда, таҳкими ваҳдати миллиро ҳамчун самти муҳим дар сиёсати давлатӣ муайян намудааст.

Эмомалӣ Раҳмон вақте ба сари қудрат омад, ки ду унсури ҳамдигарсоз - давлат ва миллат аз ҳам дур шуда буданд. Давлат наметавонист ҳуқуқҳои шаҳрвандонашро ҳимоя кунад. Шаҳрвандон бошанд, аз сабаби набудани неруи тавоно ва пешоҳанги сиёсӣ дар ҳолати парешонӣ ва яъсу ноумедӣ қарор доштанд. Хизмати шоёни Эмомалӣ Раҳмон дар он зоҳир мегардад, ки ӯ тавонист дар шароити буҳрони иқтисодӣ, маънавӣ ва вазъияти бениҳоят мураккаби сиёсӣ, ҳам пояҳои давлатдориро бунёд созад ва ҳам мардуми сарсону саргардонро зери парчами ваҳдату ягонагӣ муттаҳид намояд.
Дар таърихи давлатдории тоҷикон ва сарнавишти миллати тоҷик истиқлолият оғози марҳалаи сифатан нав гардида, барои шинохти арзишҳои фарҳанги миллӣ заминаи устувору пойдор фароҳам овард. Таърих ва тамаддуни беш аз панҷҳазорсолаи миллати мо дар радифи тамаддуну фарҳангҳо дар роҳи камолоти инсон хизматҳои шоиста карда, ба ҳеҷ ваҷҳ бо ғаразҳои бади абарқудратҳо ва хатарҳои геополитикӣ омехта нагардидааст. Ба масири таъриху тамаддуни ниёгони хеш назар афканда, мо беҳтарин афкор ва сарнавишти миллатамонро барои имрӯзу фардои ворисон меомӯзем ва истифода мекунем. Зеро бе омӯхтан ва арҷгузории арзишҳои маънавию ахлоқии гузаштагон дар ин ҷаҳони пуртазод наметавонем инкишофи ҳамаҷонибаи кишварро таъмин намоем.
Имрӯз фарҳанги амалан нави муколама ва ҳамкории тамаддунҳоро бояд ҳамчун наҷоти фарҳанг ва бақои таърих арзёбӣ намуд, зеро тамаддунҳои пешрафта ва зиндагисоз, суннату фарҳангҳои дорои ҷанбаи ҳаётӣ, алалхусус дастовардҳои зеҳнӣ ва маърифатӣ дар ҳама  давру замон пешбарандаи ҷомеаи башарӣ буданд ва бо ҳамин сифат боқӣ хоҳанд монд. Таҷлили ҷашни 1100 - солагии давлатдории Сомониён, бузургдошти 2700 - солагии «Авасто» ва 3000 - солагии фарҳанги зардуштӣ боз як шаҳодати ба решаҳои амиқи таърихии тамаддуни миллати тоҷик рӯ овардани давлату Ҳукумат буд ва бешак, Пешвои миллат дар ин самт нақши калидӣ дошт.
Панҷуми сентябри соли 1994 зимни суханронӣ дар симпозиуми байналмилалӣ бахшида ба ҳазораи «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ дар мавзӯи «Ситоишгари адлу ростӣ ва нури хирад» Сарвари давлат иброз дошт, ки: «Шоҳнома танҳо китоби базму разм, диловарию қаҳрамонӣ, ривояту афсона нест. Вай пандномаи беназир, дастури маънавию ахлоқии омӯзандаи хулқу атвори ҳасана, хислат ва хусусияти неки инсонист. Аз достонҳои ҷангӣ, ишқӣ ва нақлу ривоёти «Шоҳнома» то таърихи пурифтихори халқҳои ориёинажод, суннат ва анъанаҳои мардум, одоби зисту зиндагӣ, оини мамлакатдорӣ, раиятпарварӣ, ватандӯстӣ, таъмини истиқлоли кишвар, озодӣ ва озодагӣ, маънои ҷангу сулҳ ва шинохтани ҳаққу ботил, фирӯзии нур бар зулмот, мардумшиносӣ, ҳаллу фасли мушкилоти байни давлатҳо, бемаъно будани ихтилофоти динию мазҳабӣ, эҳтиром гузоштан ба ҳаққу ҳуқуқи дигарон ва дӯстию рафоқатро меомӯзем».
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ дар суханронии худ бахшида ба 680 - солагии Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ гуфта буд: «Воқеан, шахсони бузурге чун ҳазрати Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ танҳо ба миллату маҳал ва мазҳаби алоҳидае маҳдуд набуданд. Бузургии онҳо аз ин доираҳо берун омада, баҳри хидмати аҳли башар вусъати ҷаҳонӣ пайдо мекунад, ки нишонаи возеҳи он эътирофу эҳтироми миллату халқҳои гуногун аст». Ба андешаи  Президенти мамлакат, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ нахустзинаи давлатдорӣ ва муҳимтарин пояи пайванди ҷомеаро дар осоиш ва аҳли иттифоқии оила ва оиладорӣ мебинад ва ба тақвияти он, зикр мекунад, ки муносибати поку боэҳтиромона дар оила, падару модар, зану фарзанд ва хешу ақрабо, дастгирии бечорагону корафтодагон, ба ақидаи он ҳазрат, ҳамон пайвандест, ки метавонад як оиларо бо оилаи дигар ва ҳамин тавр як ҷомеаро бо ҷомеаи дигар ва дар ниҳоят тамоми раияти давлатро муттаҳид созад. Ва чунонки пай бурдед, мо дар ин марҳалаи душвори давлатсозии худ маҳз ба ҳамин гуна муттаҳидии ҷомеа эҳтиёҷ дорем.
Соли 2006 - Соли бузургдошти тамаддуни ориёӣ эълон гардид. Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми табрикии худ, аз ҷумла зикр намуд, ки ҳадафи бузургдошти Соли тамаддуни ориёӣ ҳамчун мероси сирф фарҳангӣ асосан пос доштани арзишҳои маънавӣ, илмӣ ва таърихии мардуми тамаддунсозу фарҳангофарини тоҷик мебошад, то ин ки наслҳои имрӯз ва ояндаи миллати мо аз он ба таври васеъ баҳрабардорӣ карда, барои рушду такомули ҳастии худ кӯшиш намоянд. Зеро дар тӯли таърих миллати тоҷик ҳамеша ҳаракатҳои нажодпарастӣ, миллатгароӣ ва бузургманиширо инкор ва маҳкум месозад. Тамаддуни гузаштаро инкор карда, асолати онро нодида гирифтан мумкин нест. Баръакс, онро дар мизони дастовардҳои маънавии замони муосир баркашида, беҳтарин падидаҳои ҳаётбахшашро дар хидмати миллату давлат қарор додан вазифаи муқаддаси наслҳои имрӯзу оянда мебошад. Дар ин бора Эмомалӣ Раҳмон менависад: «Мо ба хотири наслҳои оянда ва фарзандону наберагонамон бояд фарҳанги сулҳ ва эҳтироми амиқро бо гуногунрангӣ ва гуфтугӯи тамаддунҳо дастгирӣ намоем. Ба ҳамин хотир, мо маърифату фарҳанги арзишманд ва ҳаётбахшу зиндагисозро ба таҳдиду хатарҳо, таассубу хурофот, эҳсоси нафрату бадбинӣ ва дигар зуҳуротии манфӣ мухолиф гузошта, ба сифати як узви воҳиди ҷомеаи башарӣ дастовардҳои фарҳангии миллати хешро чун падидаи арзишманди тамаддуни ҷаҳонӣ истиқбол мегирем. Ин зарурати таърих ва амри замон аст, ки инсониятро аз бархӯрди тамаддунҳо, ҳалокати маънавӣ ва инқирози фарҳангии наслҳои оянда дар фаросӯи хатарҳои глобалӣ эмин медорад».
Бузургдошти таърихи гузашта барои халқи мо ҳаргиз маънои таъкид кардани ҳаққи истисноии миллатамонро дар тамаддуни башарӣ, ё кӯшиши ҷудоӣ пазируфтан аз равандҳои созандаи ҷаҳонӣ ва фарҳанги халқҳои пешрафтаи оламро надорад. Мо бо таҳқиқу омӯзиши таърихи миллат ва суннатҳои фарҳанги қадимаи халқамон мехоҳем ҷараёни азхудкардани арзишҳои умумибашариро вусъат бахшем, раванди ҳамгироиро бо кишварҳои тараққикардаи олам густариш диҳем ва дар айни замон ба ҷомеаи ҷаҳонӣ бо чеҳраву симои хоси миллии худ бипайвандем. Мо ба шарофати истиқлолият ба дастовардҳои беназири сиёсиву фарҳангӣ ноил шуда бошем ҳам, имрӯз иттиҳоду ягонагӣ ва ваҳдати миллӣ, маърифату огоҳии сиёсӣ, худшиносиву худогоҳӣ ва  эҳсоси ватандорӣ барои ҳар фард аз ҳарвақта бештар зарур аст. Зеро яке аз рукнҳои асосии ташаккули давлатдории миллӣ ва худшиносии миллӣ  фарҳангу маърифати баланди сиёсӣ,  ватандӯстиву ватандорӣ буда, моро  водор месозад, ки моҳияти ҳама гуна ихтилофу ҷудоиандозиро дарк намоем.
Худшиносии миллие, ки мо имрӯз кӯшиши дар замири афроди ҷомеа бедор кардани онро дорем, зинаи сифатан ва мазмунан нави худшиносӣ буда, дар маркази он ягонагии марому ормонҳо ва арзишҳое қарор доранд, ки давлатдории миллии мо маҳз дар пояи онҳо зуҳуру ташаккул ва рушд ёфта, имрӯз онҳоро ҳифз мекунад. Аз ин рӯ, дар марҳалаи ҳозира моро зарур аст, ки шуури иҷтимоии оммаро аз сатҳи худшиносии этникӣ ва маҳдудиятҳои маҳаллӣ раҳонда, ба дараҷаи худшиносии миллӣ бирасонем.

Ҷ. ФАЙЗАЛИЗОДА,
доктори илмҳои педагогӣ, профессор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.06.2016    №: 125    Мутолиа карданд: 523

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед